Chương 361: Danh thực

Diệp Khai nghe không hiểu. Tiên Sinh nói, gom nhiều Tai Ách lại làm một, biến thành một [Tế Tư] mạnh thế này, là để tiêu diệt nó? Ít nhất nhìn từ hiện tại, chẳng phải sẽ càng khó diệt hơn sao? Tiên Sinh mỉm cười nhìn hắn một lúc. "Cậu muốn đối phó [Tế Tư], chuyện này có thể tách ra thành hai vấn đề." "Vấn đề thứ nhất, cậu từng nghĩ xem, tại sao mỗi Tai Ách đều có một cái tên chưa?" "Vấn đề thứ hai, Lý Hạ nói cho cậu biết trật tự, hay nói cách khác là nghĩa lý trong điển tịch Nho gia không hoàn bị. Vậy trật tự và nghĩa lý hắn nói rốt cuộc là gì?" "Tôi không biết." Đặt tên cho Tai Ách để tiện gọi, chẳng phải chuyện đương nhiên sao? Chẳng lẽ lại đánh số hiệu, rồi ai cũng gọi theo số hiệu? "Tên gọi có thể phân biệt một sự vật với những thứ khác." Tiên Sinh nói, "Đồng thời tên gọi cũng là một định nghĩa. Khi chúng ta gọi tên một thứ, từ ngữ đó sẽ chỉ đích danh sự vật ấy." Giống như mình tên Diệp Khai, còn Tiên Sinh tên Lý Nhĩ hoặc Lão Tử, có tên rồi thì phân biệt được hai người... Nếu không có tên thì sao? "Nhưng cho dù không có tên, Tiên Sinh và tôi vẫn là hai người khác nhau." Diệp Khai nói, "Có phải nghĩa là tên gọi chỉ là một ký hiệu?" "Khá lắm. Đã biết suy nghĩ theo lời tôi nói rồi." Tiên Sinh khẽ gật đầu: "Cậu chưa từng học ngôn ngữ học nhỉ?" Ngôn ngữ học lại là cái gì? Hồi còn học đại học, lúc chọn môn tự chọn Diệp Khai cũng chưa từng thấy môn này. "Chưa ạ." "Trong ngôn ngữ học... cụ thể là ngôn ngữ học cấu trúc, người ta diễn đạt một sự vật thông qua 'năng chỉ' và 'sở chỉ'." Diệp Khai biết Tiên Sinh chắc chắn đã đơn giản hóa đi cho dễ hiểu, nhưng đầu óc hắn bắt đầu mụ mị rồi. "Năng chỉ đại diện cho tên gọi chúng ta thường dùng để chỉ sự vật, còn sở chỉ đại diện cho khái niệm trừu tượng của sự vật đó, cậu có thể hiểu là định nghĩa." "Ví dụ, cậu tên Diệp Khai, thì năng chỉ chính là từ ngữ [Diệp Khai] cùng cách phát âm của nó, còn sở chỉ đại diện cho khái niệm về con người cậu, bao gồm hình và thần, sâu hơn nữa có thể gồm cả ký ức và trải nghiệm trong quá khứ... Hai thứ liên kết với nhau, vậy nên khi có người gọi [Diệp Khai], cái tên đó sẽ chỉ về cậu." "Quan hệ giữa hai thứ này, cậu cũng có thể dùng hình và thần để hiểu." Nghe có vẻ kỳ quặc, dù sao cũng lấy chính mình ra làm ví dụ... nhưng Diệp Khai đã hiểu đại khái. "Vậy nên những Tai Ách vốn tương đồng về khái niệm trừu tượng, một khi dùng chung một cái tên, sẽ... quy về làm một?" "Đại khái là vậy." Tiên Sinh nói, "Hình và thần tác động lẫn nhau. Tương tự, năng chỉ và sở chỉ cũng tác động qua lại. Khi có cùng một cái tên, cách nhìn nhận và định nghĩa của con người về nó sẽ có xu hướng nhất quán. Mà ấn tượng của con người đối với Tai Ách..." Tiên Sinh ngừng lại một nhịp, Diệp Khai tiếp lời. "Sẽ ảnh hưởng đến Tai Ách? Giống như việc trí tưởng tượng của con người kết hợp với [điểm đặc dị] sẽ trở thành Tai Ách tồn tại trên thực tế..." "Đúng." Tiên Sinh nói, "Quá trình Tai Ách sinh ra chính là trí tưởng tượng của con người đã định nghĩa cho [Đạo] vốn vô hình vô thần." "Cái tên vốn là [năng chỉ], không gây ảnh hưởng lên [sở chỉ]. Nhưng cái tên [Tế Tư] trong ngôn ngữ của loài người lại mang khái niệm riêng biệt, vì thế nó sẽ tác động ngược lại định nghĩa của Tai Ách." "Năng chỉ và sở chỉ, cả hai gắn kết chặt chẽ qua ngôn ngữ loài người, tác động lẫn nhau, danh thực tương hợp." Danh và thực, hình và thần, năng chỉ và sở chỉ. Hình thần tương tức, hình chất thần dụng. Dòng suy nghĩ của Diệp Khai mở rộng. Trước đó Phạm Chẩn nói, sở dĩ xuất hiện bằng hình tượng [Người gác núi] là vì hình thần thống nhất, tác động lẫn nhau. Mà ông ta không muốn chịu ảnh hưởng ấy. Dùng thân phận của kẻ khác thì sẽ chịu ảnh hưởng từ "hình", cho nên Trương Giác mới xuất hiện với hình tượng người trung niên thích pha trà. Lý Hạ, Giả Tư Hiệp, Vương Mãng, Lưu Tú... mỗi một tiên nhân đều ít nhiều chịu ảnh hưởng từ [hình] mà họ mượn dùng. Vì vậy, hình tượng hiện giờ của [Tế Tư] chính là kết quả sau khi thống nhất tên gọi. Ban đầu nó có nhiều hình tượng, có lẽ còn mang vô số điểm khác biệt rất nhỏ, nhưng sau khi thống nhất cái tên [Tế Tư], chúng sẽ dần biến thành cùng một loại Tai Ách... "Vậy..." Diệp Khai ngẫm nghĩ, "Nếu chúng ta đặt cho Tai Ách một cái tên, và cái tên đó được tất cả mọi người chấp nhận, liệu có thể tạo ra một điểm yếu vốn không tồn tại không?" Nếu gọi là [Ác Long], Tai Ách này có thể mạnh lên. Nhưng nếu gọi là [Chuột cống bay] thì sao? "Đúng là thế." Tiên Sinh nói, "Nhưng sau khi Tai Ách xuất hiện, phần lớn định nghĩa đã hoàn tất. Một cái tên sai lệch quá nhiều chỉ tổ làm vấy bẩn định nghĩa vốn có của [năng chỉ]." Cái tên [Tế Tư] này sẽ có điểm yếu gì lợi dụng được? Diệp Khai bắt đầu ngẫm nghĩ. Nhận thức của hắn về hai chữ tế tư đại khái là loại giáo sĩ trùm áo choàng, làm mấy nghi lễ huyền bí rồi cầu khấn thần linh. Từ những điểm này, dường như chẳng có gì khai thác được... Nếu nó cầu khấn thần linh thì sao? Tế tư ắt sẽ có hành vi cầu khấn. Lập tế đàn, chuẩn bị vật tế, liệu đó có phải là thời cơ để ra tay? "Vậy còn trật tự là gì?" Diệp Khai hỏi: "Có phải tương tự như... công thức toán học, hoặc là định nghĩa của sự vật không?" Chắc không phải định nghĩa, cái đó là [sở chỉ] rồi. "Rất đơn giản." Tiên Sinh nói, "Trật tự chính là quan niệm và logic của con người." "Vậy tại sao Lý Hạ lại bảo trật tự trong kinh sách Nho gia chưa hoàn bị?" Đây là điều Diệp Khai thắc mắc. Nếu định nghĩa trật tự như vậy, kinh sách Nho gia thực sự có chỗ nào chưa hoàn bị sao? "Bởi vì quan niệm và logic của con người không phải thứ bất biến." Tiên Sinh nói, "Rất nhiều quan niệm trong quá khứ, giờ đây chẳng phải đều thành hủ tục rồi sao?" Diệp Khai chỉ biết gật đầu. Đúng là vậy thật... Tiểu thư nhà giàu ngày xưa cửa lớn không ra, cửa nhỏ không bước, thậm chí chỉ ở lì trên một tầng gác cho đến tận ngày gả chồng. Ngoài ra còn biết bao hủ tục khác, trước kia là quan niệm được đại chúng mặc nhiên chấp nhận, nay đều bị phế bỏ, thay đổi. "Lý Hạ nói chưa hoàn bị là vì... quan niệm và logic mà điển tịch Nho gia đề xướng nay đã thay đổi, thậm chí còn bị phản đối." "Nếu Khổng Tử là tiên nhân, liệu trật tự của Nho gia có thể hoàn bị không?" Tiên Sinh cười lớn. "Cậu coi tiên nhân là thứ ngoan cố bất biến, vĩnh hằng không đổi chắc?" Đúng rồi, nước chảy đá mòn... Tiên Sinh vẫn luôn bảo, tiên nhân là hòn đá giữa dòng nước, có thể đổi hướng dòng chảy. Nhưng hòn đá cũng sẽ bị dòng nước bào mòn, dẫu mất rất nhiều thời gian. "Nếu cậu cho rằng chỉ có tiên nhân mới đổi được hướng dòng nước chảy, thì e là đánh giá tiên nhân quá cao, mà cũng coi thường người phàm quá mức rồi." "Ai bảo phàm nhân không bằng tiên nhân?" Không gian quanh hai người chợt biến ảo, hóa thành cảnh tượng của một thư viện. Những bức tường cao ngất sừng sững bốn phía, tường nào cũng phủ kín giá sách kịch trần, trên đó xếp tầng tầng lớp lớp sách vở. "Số sách này đều do phàm nhân viết nên." Giọng Tiên Sinh không lớn, nhưng vang vọng khắp thư viện. "Họ viết sách lập thuyết, truyền thụ học vấn, tạo dựng nên quan niệm và logic rộng rãi nhất của cõi thế." "Những cuốn sách ấy đã cấu thành phần lớn trật tự của thế giới." "Nếu tiên nhân là đá tảng, thì những cuốn sách này... chính là lòng sông."