Chương 437: Ranh giới của khoa học (3)

"Kết quả không đúng." Hoàng Kiến đối chiếu kết quả mình tự tính với kết quả hiển thị trên màn hình máy tính. Hai bên lệch nhau rõ rệt, gần như trái ngược hoàn toàn. Sai số hay thuật toán không thể giải thích nổi chuyện này. Các bước tính của hắn tuy có khác đôi chút, nhưng về bản chất vẫn tương đương. "Chẳng lẽ do hệ nhị phân?" Hoàng Kiến ngẫm nghĩ: "Hệ nhị phân biểu đạt một vài giá trị không đủ chính xác..." "Nhưng thuật toán đã tính đến và né được vấn đề này rồi." "Hay là lỗi trong thiết kế CPU?" Lần trước nói chuyện với Vương Thành, Vương Thành bảo đôi khi lỗi mạch logic sẽ gây trục trặc khi chạy một số đoạn mã hoặc xử lý vài phép tính nhất định. Những trục trặc đó bao gồm cả việc cho ra kết quả sai. Nhưng trường hợp này có thể loại trừ bằng cách đổi phần cứng... Chỉ có điều đổi liền mấy máy, kết quả vẫn y như cũ. Hắn kiểm tra lại nhiều lần phần tính toán của mình, chắc chắn bản thân không tính sai. Kể cả dùng phương pháp tính của máy tính, kết quả cho ra vẫn thế. "Chắc chắn là lỗi máy tính rồi..." Về vấn đề này, hắn cũng đã nhờ thầy và các bạn khác kiểm chứng. Trừ vài người nhìn không hiểu các bước tính, những người còn lại đều tái lập được kết quả của hắn. "Thế này chẳng phải có bài báo rồi sao?" Thầy giáo rất mừng: "Đây là lỗ hổng logic trên các dòng máy tính hiện hành. Chỉ cần chứng minh thêm tính phổ quát của nó, lên tạp chí đầu ngành là cái chắc." Mấy bạn học đều ghen tị. Tạp chí đầu ngành, dân làm học thuật ai mà chẳng thèm? Nhưng đâu phải muốn là đăng được. Đa số đều giống Vương Thành, dựa vào mấy tờ hạng hai hạng ba để cày số lượng và lượt trích dẫn. Tất nhiên, cái này ghen tị cũng chẳng giải quyết được gì. Nghiên cứu càng đi sâu càng đòi hỏi thiên phú. Ai cũng chăm như nhau thì nỗ lực không còn mang tính quyết định nữa, lúc ấy ăn nhau ở lóe sáng bất chợt. Hoàng Kiến lại không phấn khởi đến thế. "Vấn đề là em chưa tìm ra nguyên nhân." Hắn nói: "Về lý thuyết, mạch logic đã tái hiện các bước tính của em, quá trình vận hành cũng không gặp trục trặc gì." "Chắc chắn là lỗi thiết kế mạch..." Thầy giáo ngẫm nghĩ rồi bảo: "Tôi có mấy người bạn bên mảng thiết kế chip, để tôi nhờ họ tìm giúp xem?" "Dạ thôi... chắc họ cũng không tìm ra đâu." Hoàng Kiến nói: "Em đã thử mấy con chip có kiến trúc khác nhau, tất cả đều ra chung một kết luận. Nếu là lỗi mạch logic thì không thể lặp lại nhất quán như thế được." Lặp lại một cách ổn định, bản thân điều đó đã chứng minh đây là một hiện tượng, không phải lỗi kỹ thuật. Kể cả là vấn đề nằm ở tầng sâu hơn, sau khi đi qua các kiến trúc chip khác nhau cũng không thể hiển thị ổn định đến mức ấy. Hắn nhìn quanh. Đám bạn đồng môn vẫn đang chìm trong sự ngỡ ngàng và vui sướng vì "nhóm mình xuất hiện nhân tài". "Thầy ơi." Hắn nói với thầy giáo: "Em có một suy nghĩ, ừm..." Hắn đảo mắt nhìn quanh phòng. "Mấy đứa ra ngoài trước đi." Thầy giáo hiểu ý. Đợi mọi người đi hết, Hoàng Kiến mới nói tiếp. "Em nghĩ, liệu chuyện này có liên quan đến ý thức chủ quan của con người không." "Hiệu ứng người quan sát?" Thầy giáo trầm ngâm: "Cậu nghĩ đến hướng này cũng có lý, nhưng nó không nên xuất hiện trong toán học..." Toán học phải chặt chẽ, khách quan, không bị con người tác động. "Khoảng cách giữa chúng ta và chương trình máy tính đã rất hẹp rồi." Hoàng Kiến nói: "Dạo này em có dùng mấy công cụ AI đang thịnh hành, chúng tính toán để mô phỏng lại phản ứng của con người, thậm chí thể hiện còn tốt hơn người bình thường." "Nếu nói điểm khác biệt giữa con người và chúng, em nghĩ đó là ý thức tự chủ." Hắn nói tiếp: "Có ý thức tự chủ mới xuất hiện hiệu ứng người quan sát. Vì do con người tính ra, nên mới có sự chênh lệch với kết quả do chương trình tính toán." Nguồn gốc của sự chênh lệch đó nằm ở chính con người. "Thôi thôi, dừng lại." Thầy giáo xua tay: "Đừng nghĩ theo hướng đó, nghĩ nhiều sẽ tự nhốt mình vào ngõ cụt." Nghĩ tiếp theo hướng này rất dễ trượt sang suy nghĩ: cả thế giới đều do thần tiên thiết kế sẵn, chúng ta chỉ việc nghe theo sắp đặt. Đó là cách nghĩ đỡ tốn sức nhất, cũng là nền tảng của nhiều tôn giáo. Nhưng đó không phải thái độ của người làm nghiên cứu. Đã nghiên cứu thì phải tin rằng mọi thứ đều có lời giải. Chưa tìm ra có thể do nhiều nguyên nhân, tuyệt đối không được dễ dãi ngả sang chủ nghĩa duy tâm. "Cậu cứ công bố phát hiện này trước đi." Thầy giáo nói: "Còn chuyện khẳng định đây là ảnh hưởng của hiệu ứng người quan sát..." "Tốt nhất là tìm thêm vài ví dụ tương tự." ... "Được nhiều trích dẫn thế này rồi à." Hoàng Kiến kiểm tra số lượt trích dẫn bài báo của mình, lòng không chút gợn sóng. Kể từ khi bài viết gây tiếng vang lớn kia được đăng tải, thời gian đã trôi qua một đoạn. Dạo gần đây, hắn lại tìm thêm được vài quy trình tính toán có hiện tượng tương tự, nhưng giới học thuật đều cho rằng vấn đề bắt nguồn từ thiết kế tầng dưới cùng của máy tính hiện nay. Máy tính hệ nhị phân hiện hành có những khiếm khuyết bẩm sinh. Những khiếm khuyết này phần lớn đều được ngầm thừa nhận và đã có phương án né tránh từ khâu thiết kế hệ thống lẫn phần mềm. "Họ bảo mình chỉ phát hiện ra một khiếm khuyết cần né..." Hoàng Kiến lật xem bài báo của người khác, nắm sơ lược nội dung. Phần lớn đều công nhận phát hiện của hắn có ý nghĩa, nhưng hơn nửa trong số đó lại coi đây chỉ là một đám mây đen nhỏ trên con đường phát triển của hệ thống máy tính. "Nhưng cũng có vài người nhìn ra vấn đề." Vài người cho rằng điều này có thể phá vỡ nền tảng của máy tính hiện đại — thứ vốn là cốt lõi của xã hội ngày nay. Họ nhận định thế nào cũng sẽ có kẻ dùng thuật toán này để khiến máy tính xuất ra kết quả sai trong nhiều trường hợp. "Nếu thực sự là hiệu ứng người quan sát thì sao?" Hoàng Kiến nghĩ, "Nếu đúng là như thế..." Đột nhiên, một ý nghĩ khác chen vào. "Tìm thấy rồi. Khó tìm thật đấy..." Ý nghĩ đó vụt hiện lên. Hoàng Kiến nhận ra ngay, đó không phải suy nghĩ của mình — dường như có ai đó đang nói chuyện với hắn. Hắn giật bắn người đứng dậy, nhìn quanh bốn phía. Không có ai. Đây là phòng ký túc xá của hắn, chỉ có một mình hắn ở. "Đừng hoảng, tôi không phải người xấu." Lại một ý nghĩ nữa chui vào đầu: "Tôi chỉ đến để bảo cậu, nghiên cứu của cậu không thể tiếp tục được nữa." "Mình bị tâm thần phân liệt rồi à?" Hoàng Kiến thầm nghĩ. Chẳng lẽ vì những suy nghĩ mâu thuẫn mà phát bệnh? Xem chừng cũng thú vị... "Cậu không bị tâm thần phân liệt... Thôi, nói kiểu này đúng là hơi giống thật." Một người đột ngột xuất hiện trước mặt Hoàng Kiến. Nhưng Diệp Khai không nhìn rõ mặt người đó. Hắn biết, đó chắc chắn là vị tiên nhân cuối cùng — Dù tại thời điểm trong ký ức, người kia chắc chắn chưa thành tiên. Đó chính là kẻ đứng sau việc thế giới bị phân mảnh thành từng Mảnh Vỡ Thế Giới. "Cậu đừng vội hỏi tôi là ai. Tôi cần nói cho cậu biết — dù tôi không hiểu thuật toán của cậu, nhưng đúng là cậu đã tìm ra một lỗ hổng rất lớn, hiệu ứng người quan sát mà cậu nghĩ tới cũng có thật. Thế nên cậu không thể nghiên cứu tiếp được nữa." "Tại sao?" "Vì bước thêm một bước nữa, sẽ là thứ cậu không thể nắm giữ." Người đó cất lời — hoặc đúng hơn, người đó truyền ý nghĩ tới. "Hiệu ứng người quan sát chính là ranh giới của khoa học. Phía sau nó không còn là thứ khoa học có thể giải thích." Từng tầng sương xám bắt đầu cuộn trào. Ký ức chấm dứt.