Chương 189: Thật muốn kết giao một phen

Lời đồn như mọc thêm đôi cánh, bay khắp mọi ngóc ngách chốn Kinh Thành. Từ trà lâu quán rượu cho tới đầu đường cuối ngõ, đâu đâu cũng bàn tán về mối kỳ văn nghìn năm có một này, ngay cả Trần phủ vốn dĩ thanh tịnh xưa nay cũng chẳng thể hoàn toàn ngăn được những huyên náo bên ngoài. Trần phu nhân vẻ mặt đầy khó tin: “Lão Trần à, chàng đã nghe chưa, cái gã trạng nguyên Dư Chiêu kia lại là kẻ đê hèn đến mức ấy. Sủng thiếp diệt thê, bạc đãi cả vợ tấm cám, đúng là uổng công đọc bao nhiêu sách thánh hiền. Uổng cho trước đây ta còn thấy hắn đường đường một đấng trượng phu, tuổi trẻ tài cao.” Bà nói đoạn, chợt nhớ ra điều gì: “Phải rồi, học trò của chàng, đứa bé Dư Cảnh Tự ấy, chẳng phải là con trai Dư Chiêu sao? Đứa nhỏ đó... nom thì rất chăm chỉ, tính nết cũng trầm lặng, trông chẳng giống kẻ bạc bẽo.” “Cảnh Tự đứa nhỏ đó quả thực là một mầm non ham học, tâm tư cũng đoan chính.” Trần Vọng Chi vuốt râu nói, “Trẻ con vô tội, chuyện của cha mẹ không nên giáng lên đầu nó. Chỉ là... vướng phải người cha như thế, lại kẹt giữa vòng xoáy thị phi này, đứa trẻ ấy e rằng tâm sự sẽ càng nặng nề hơn, ta cần phải lưu tâm nhiều hơn mới được.” Đang dở câu chuyện thì gã gác cổng vào báo, Giang Trân đã tới nơi. Trần đại nho và Trần phu nhân lập tức cho mời nàng vào. Giang Trân vốn định đến xưởng ở Dương Liễu Thôn, vừa vặn tiện đường ngang qua Trần phủ, bèn đem tập hồ sơ đã chỉnh lý xong xuôi sang nộp. Nàng vừa đặt tập giấy xuống, Trần phu nhân đã nắm lấy tay nàng, hỏi: “Trên đường tới đây, con có nghe thấy chuyện kinh thiên động địa ngoài kia không?” Giang Trân gật đầu. Suốt dọc đường, hễ cứ hai người đứng cạnh nhau là y như rằng đang râm ran chuyện của Dư gia, nàng muốn vờ như điếc cũng khó. Trần phu nhân lại cảm thán: “Thật chẳng ngờ trên đời lại có người phụ nữ gan cùng mình, cương liệt đến thế. Dám quỳ trước kim loan xin hoàng thượng ban hưu thư bỏ chồng, phen này hẳn phải chịu uất ức ngập trời, và cũng phải có lá gan cùng quyết tâm lớn nhường nào mới dám làm vậy!” Trần đại nho cũng vuốt râu gật gù, trong mắt lộ vẻ tán thưởng: “Chuyện này tuy chấn động thế gian, nhưng ngẫm kỹ lại, nếu không bị dồn vào bước đường cùng, chịu đựng đến mức không thể nhịn thêm được nữa, một thân nữ nhi sao dám làm cái việc đập nồi dìm thuyền này? Đáng quý hơn cả là nàng ấy lại có thể thuyết phục được thánh tâm. Nữ tử này tuyệt đối không phải kẻ tầm thường, tài hoa và khí phách ấy e rằng chẳng hề thua kém đấng mày râu.” “Người như thế, ta thực lòng muốn kết giao một phen.” Trần phu nhân thở dài, “Đợi sóng gió qua đi, ta sẽ sai người dò la thử xem sao.” “Khụ khụ!” Giang Trân khẽ xoa mũi, “Liệu có khi nào... phu nhân đã quen biết người đó rồi không?” Trần phu nhân ngoảnh lại, đang định cất lời bảo làm gì có chuyện ấy, bỗng khựng phắt lại. Trần Vọng Chi cũng đưa mắt nhìn Giang Trân, trong đồng tử phút chốc dâng đầy vẻ kinh ngạc. Đúng rồi. Chỉ có thể là nàng. Khắp gầm trời này, cũng chỉ có Quyện Vong Cư Sĩ mới có đủ tài hoa cùng bản lĩnh để thuyết phục được hoàng thượng phá bỏ rào cản luân thường đạo lý. “Ý... ý con là...” Trần phu nhân hồi lâu sau mới tìm lại được giọng nói của mình, nỗi kinh ngạc nghẹn ứ nơi cổ họng, “Con... con chính là người vợ kết tóc của Dư Chiêu?” Giang Trân khẽ gật đầu. “Vậy... vậy còn Cảnh Tự...” Trần Vọng Chi chậm rãi cất lời, “Học trò Cảnh Tự của ta, đứa nhỏ đó là con trai của con?” Giang Trân vẫn lặng lẽ gật đầu. Trần phu nhân sững sờ chết lặng. Bà nhớ lại dáng vẻ an tĩnh ngoan ngoãn của Dư Cảnh Tự, quả thực, ngũ quan có đến sáu phần giống hệt Giang Trân. Bà lại nhớ tới những lần Giang Trân tới phủ bàn chuyện biên soạn thư tịch, hai mẹ con họ cũng từng chạm mặt nhau, thậm chí bà còn buột miệng khen ngợi Dư Cảnh Tự học hành tấn tới... Hai mẹ con họ, ngay dưới mí mắt của bà và lão Trần, vậy mà chưa từng để lộ ra nửa phần thân tình máu mủ. Bà sực nghĩ tới lời mấy bà mối, bà vú dưới bếp truyền tai nhau, bảo rằng Dư gia ép uổng đứa con ruột thịt của chính thê phải nhận kẻ làm bình thê làm mẹ... Bà vốn tưởng đó chỉ là tin vịt đồn nhảm. Hóa ra tất cả đều là sự thật. Bằng không, cớ sao Giang Trân chưa từng một lần nhắc đến đứa con dứt ruột đẻ ra? Trần phu nhân liền vòng qua bàn sách chạy vội tới, ôm chầm lấy Giang Trân: “A Trân, xin lỗi con, ta chưa từng biết con lại phải chịu đựng những chuỗi ngày gian nan cay đắng nhường này. Giá như ta biết sớm hơn...” Bà nghẹn lời ở đó, chẳng biết phải nói gì tiếp theo. Dẫu có biết sớm hơn thì đã sao, người ngoài làm cách nào can thiệp vào chuyện nội trạch nhà kẻ khác? Ngay cả hoàng thượng, nghe đâu sáng nay cũng bị Ngự Sử Đài chỉ trích đến tối tăm mặt mũi. “Phu nhân, mọi chuyện đều qua cả rồi.” Giang Trân mỉm cười nói, “Nay con đã thoát khỏi chốn hậu viện, lại càng có thể gạt bỏ tạp niệm, dốc toàn tâm toàn ý vào việc biên soạn đại điển.” Nàng dừng một thoáng, rồi nói tiếp: “Con còn phải về nhà mẹ đẻ một chuyến để thưa rõ ngọn ngành với cha mẹ người thân, tránh để họ ở nhà lo lắng khôn nguôi. Hôm nay xin phép hai vị cho con cáo từ trước.” Trần đại nho và Trần phu nhân liên tục gật đầu, đích thân tiễn nàng ra tận cửa thư phòng. Giang Trân vừa đi khỏi chưa đầy một tuần trà, một bóng người nhỏ bé đã bước vào sân thư phòng, đứng ngay ngắn trước bậc cửa, chắp tay hành lễ: “Học trò Cảnh Tự sang thỉnh an thầy ạ.” Trần phu nhân bước tới bên song cửa sổ khép hờ, nhìn thấy bóng dáng nhỏ nhắn đang buông tay đứng nghiêm cẩn ngoài sân. Dư Cảnh Tự mặc bộ thanh sam đồng phục của thư viện, cúi gằm mặt, nhưng sống lưng vẫn thẳng tắp. Đôi mắt tinh tường của Trần phu nhân thoáng chốc đã nhận ra vành mắt thằng bé có phần sưng đỏ, dẫu cố hết sức giấu giếm nhưng làm sao qua mắt được người lớn. “Ôi...” Bà thở dài, “Đứa nhỏ này... nom như vừa khóc xong. Mẹ ruột rời khỏi Dư gia, đối với phận làm con như nó, vết thương này e là không hề nhỏ.” “Năm xưa nó đã nhận người khác làm mẹ, việc A Trân rời đi thì có can hệ gì tới nó nữa?” Giọng Trần Vọng Chi lạnh đi vài phần, “Nếu trong lòng nó có người mẹ ruột này, thì ở Trần phủ, nó đã chẳng vờ như không quen biết A Trân. Còn A Trân, tính tình con bé tuy lạnh nhạt, nhưng lại là người trọng tình trọng nghĩa. Nếu giữa con bé và đứa trẻ này vẫn còn chút tình cảm mẫu tử, con bé tuyệt đối sẽ không bỏ mặc thanh danh Dư gia mà dứt áo ra đi tuyệt tình đến thế.” Trần phu nhân lặng thinh. Quả đúng là vậy, bất kỳ người mẹ nào trên đời, thà rằng bản thân chịu tủi nhục trăm bề, cũng quyết không để giọt máu của mình phải vướng bận dẫu chỉ một vết nhơ. Mọi sự đã đi tới bước đường này, đủ thấy sợi dây tình nghĩa giữa hai mẹ con bọn họ từ lâu đã chẳng còn sót lại phân nửa... Giọng Trần đại nho thoáng vẻ thất vọng khó nhận ra: “Ta thu nhận học trò, tuy coi trọng tư chất thiên bẩm, nhưng lại càng xem trọng nhân phẩm tâm tính hơn. Đứa trẻ này... thiên tư thì có đấy, nhưng tâm tính e rằng đã bị cái vũng lầy kia vấy bẩn đến mức méo mó rồi. Trần Vọng Chi ta, không dạy nổi nữa.” Ông cất bước đi thẳng ra khỏi thư phòng. Dư Cảnh Tự vừa thấy Trần đại nho bước ra, lập tức căng thẳng đứng thẳng tắp hơn, lễ phép vô cùng. “Cảnh Tự,” Trần đại nho mở lời, thanh âm phẳng lặng, “Con đến cửa ta cầu học, thời gian tuy chưa dài, nhưng ta thấy con tư chất thông tuệ, cần mẫn chăm chỉ, vốn là một mầm cây có thể uốn nắn.” Dư Cảnh Tự vội vàng thưa: “Học trò không dám nhận lời khen của thầy, con nhất định sẽ dốc sức nỗ lực hơn nữa...” “Nhưng,” Trần đại nho ngắt lời, đổi giọng, “Con đường học vấn mênh mông như biển lớn, không phải chỉ dựa vào thiên tư hay sự cần mẫn là có thể chạm tới bờ bên kia. Điều cốt yếu hơn là phải lấy đức nhuận thân, lấy nhân nghĩa lập tâm. Kẻ có tài mà không có đức, chẳng khác nào cầm dao sắc trong tay mà không biết chĩa về đâu, rốt cuộc chỉ hại người hại mình mà thôi.” Sắc máu trên gương mặt Dư Cảnh Tự từng chút một rút cạn, thằng bé nghe ra ẩn ý sâu xa trong lời nói của thầy mình. Trần đại nho tiếp tục: “Vi sư vốn không muốn đem chuyện nhà ra để luận định phẩm hạnh của học trò. Thế nhưng, chuyện này lại can hệ tới gốc rễ luân thường, tới hiếu nghĩa nhân tín. Cha mẹ bất hòa, kẻ làm con dẫu không thể xoay chuyển càn khôn, cũng phải biết phân biệt đúng sai, giữ tròn bản tâm, chứ không phải giở thói đứng núi này trông núi nọ, chỉ biết khư khư nghĩ cho mối lợi của riêng mình.” Ông rút từ trong tay áo ra hai cuốn sách, đưa sang: “Hai cuốn sách này, một cuốn là ‘Hiếu Kinh’, một cuốn là ‘Cận Tư Lục’. Con hãy mang về, nghiền ngẫm cho kỹ, cảm nhận cho sâu. Nếu ngày sau thực sự hiểu thấu được những đạo lý trong đó, sửa đổi cho tâm tính đoan chính, khi ấy hẵng quay lại bàn chuyện học vấn cũng chưa muộn.”