Chương 239: Vấn đề kinh phí

Trương Chí Viễn nhận được thông báo khi đang sắp xếp lại đống tài liệu dở dang từ trước Tết. Lý Kiến Quốc gọi hắn qua, bảo bên Dương Lệ Hoa đang cần người, bảo hắn gác việc đang làm lại để sang phối hợp trước. Hắn chẳng nói hai lời, dọn dẹp đồ đạc rồi sang ngay. Hắn biết rõ trong lòng, đợt trước đi cơ sở với Dương Lệ Hoa, mệt thì có mệt thật, nhưng làm việc rất sướng. Cô làm việc có bài bản, không chỉ đạo lung tung, cũng không bắt ai chạy việc vô ích. Lần này nghe tin cô chủ trì Năm Văn Hóa Quần Chúng, thật ra hắn đã muốn theo làm từ sớm. Dương Lệ Hoa gọi Trương Chí Viễn và Lục Dược Tiến lại, mở một cuộc họp ngắn. Cô mở sổ tay, tóm lược các điểm chính trong văn bản của tỉnh, rồi lấy danh sách khảo sát tình hình mình đã lập ra, đọc từng điều cho hai người nghe. “Tôi định đi mấy nơi trước để nắm tình hình.” Cô nhìn Lục Dược Tiến, “Phó khoa Lục, anh là người quen việc bên mảng văn hóa y tế, mấy đơn vị như nhà văn hóa, đoàn kịch, hiệu sách Tân Hoa anh rành hơn tôi. Mấy chuyến đầu, phiền anh dẫn tôi đi một vòng.” Lục Dược Tiến gật đầu, chút gượng gạo trong lòng lại vơi đi phần nào. Cô không coi hắn là người ngoài, cũng không lên mặt người chủ trì, mở miệng là “phiền anh dẫn tôi đi”, nghe lọt tai vô cùng. Dương Lệ Hoa lại nhìn sang Trương Chí Viễn: “Đồng chí Chí Viễn, cậu từng đi cơ sở với tôi rồi, đường sá bên dưới cậu quen. Quận huyện, công xã, nhà máy xí nghiệp, chúng ta đi từng nơi một. Không cần báo trước, cũng không cần sắp xếp đón tiếp gì cả, cứ đến xem thực tế ra sao.” Trương Chí Viễn nhận lời, trong bụng đã tính xem nên chạy sang quận nào trước. Dương Lệ Hoa gấp sổ tay lại: “Khảo sát trong nửa tháng, nắm chắc tình hình rồi mới chốt phương án. Phó khoa Lục phụ trách mảng văn hóa, đồng chí Chí Viễn phụ trách các quận huyện và cơ sở. Tôi sẽ chạy cả hai bên, có vấn đề gì cứ trao đổi ngay.” Mấy ngày đầu, Lục Dược Tiến dẫn cô đi nhà văn hóa, đoàn kịch, rạp chiếu bóng và hiệu sách Tân Hoa. Giám đốc nhà văn hóa là một cán bộ tầm năm mươi tuổi, nghe bảo làm Năm Văn Hóa Quần Chúng thì thở dài trước: “Hoạt động thì tốt đấy, nhưng chúng tôi thiếu người quá. Có ngần này người, vừa phải tập dượt vừa phải biểu diễn, xoay sao cho xuể.” Dương Lệ Hoa không vội nói gì, chỉ hỏi rõ hiện tại họ có bao nhiêu người, dựng được tiết mục nào, cần hỗ trợ những gì, rồi ghi từng điều vào sổ. Trưởng đoàn kịch còn thẳng thừng hơn: “Thế kinh phí đâu? Xuống nông thôn diễn một buổi, tiền xe cộ, tiền ăn uống, tiền phụ cấp cho diễn viên, khoản nào mà chẳng tốn tiền? Chỉ hô khẩu hiệu thì chúng tôi lấy gì ra diễn?” Dương Lệ Hoa vẫn không nói gì, chỉ ghi lại hết những vấn đề đối phương nêu ra. Mấy ngày sau, Trương Chí Viễn đưa cô đi các quận huyện và công xã. Có trạm văn hóa công xã chỉ là cái vỏ rỗng, ngoài tường treo biển, trong phòng chất đầy đồ đạc linh tinh, đến cái bàn cũng không có. Có công xã thì nhộn nhịp thật, trước Tết vừa tổ chức hội diễn văn nghệ, đội múa ương ca, đội chiêng trống đều đủ cả, chỉ thiếu người hướng dẫn nên trình độ chưa tới đâu. Dương Lệ Hoa vừa đi vừa ghi, cuốn sổ tay cứ thế dày cộm lên. Chạy ròng rã nửa tháng, lòng cô đã có tính toán. Vấn đề thì nhiều: thiếu tiền, thiếu người, thiếu địa điểm, thiếu tiết mục, nhưng không phải là hết cách. Cô phân loại từng vấn đề ra, rồi ghi cách giải quyết ngay bên cạnh. Thiếu tiền, liệu có xin thành phố cấp thêm chút kinh phí chuyên môn được không? Thiếu người, liệu có phát động quần chúng tự tham gia được không? Thiếu địa điểm, liệu có tận dụng sân trường học, hội trường công xã được không? Thiếu tiết mục, liệu có phát động tuyển chọn, để các nhà máy mỏ than và công xã tự đăng ký lên không? Dương Lệ Hoa rà soát lại phương án từ đầu đến cuối một lần nữa. Văn bản của tỉnh, ghi chép khảo sát nửa tháng qua, phản hồi từ các đơn vị, tình hình các quận huyện, cả một tập dày trải trên bàn. Cô đối chiếu từng điều một, ghi lại những chỗ cần điều chỉnh vào sổ. Viết xong, cô gọi Trương Chí Viễn và Lục Dược Tiến tới, cả ba mở một cuộc họp nhỏ trong phòng họp. “Khung sườn phương án tôi đã định xong, hai anh xem còn cần bổ sung gì không.” Dương Lệ Hoa đưa bản phương án đã chỉnh sửa cho hai người, tự mình lật sổ tay ra: “Trước hết nói về mảng kinh phí.” Lục Dược Tiến nhận lấy, cúi đầu xem một lát rồi ngẩng lên: “Phó khoa Dương, mấy chuyện khác thì dễ nói, nhưng phần kinh phí này, tôi nghĩ nên làm rõ thêm.” Hắn ngừng lại, cân nhắc lời lẽ: “Thành phố rót được bao nhiêu, quận huyện chi đối ứng được bao nhiêu, các nhà máy xí nghiệp tự lo được bao nhiêu, đều phải có con số áng chừng. Còn nữa, hạng mục nào được duyệt chi, hạng mục nào không, cũng phải có quy định rõ ràng. Không thì đến lúc dưới cơ sở gửi lên, chúng ta chẳng biết giải quyết thế nào.” Dương Lệ Hoa gật đầu. Kinh phí đúng là vấn đề lớn nhất. Cô tự nhẩm tính lại trong đầu: hội diễn văn nghệ cần tiền, về nông thôn biểu diễn cần tiền, thiết bị dụng cụ cần tiền, đào tạo bồi dưỡng cũng cần tiền, gom góp lại thành một con số không hề nhỏ. Văn bản của tỉnh chỉ nói “ngân sách các cấp cần hỗ trợ”, nhưng hỗ trợ bao nhiêu, hỗ trợ thế nào thì không nhắc một chữ. Ban đầu cô định xin ngân sách thành phố một khoản kinh phí chuyên dụng, nhưng khoản này duyệt được bao nhiêu thì cô không chắc. Xin nhiều quá bên tài chính không duyệt; xin ít quá thì không tổ chức nổi hoạt động, rốt cuộc người gánh trách nhiệm vẫn là cô. Cô cầm bút gạch bỏ mấy chữ “ngân sách thành phố cấp” trên sổ tay, viết sang bên cạnh một cụm từ mới: huy động nhiều nguồn. Lục Dược Tiến và Trương Chí Viễn đều nhìn cô. Cô không vội giải thích, cúi đầu viết tiếp, liệt kê từng kênh huy động mà mình nghĩ ra. Ngân sách thành phố xin một ít, quận huyện chi đối ứng một ít, doanh nghiệp nhà máy tài trợ một ít, công xã nào có điều kiện thì tự túc một ít; còn các đơn vị như nhà văn hóa, đoàn kịch, rạp chiếu bóng thì có sức góp sức, có đồ góp đồ; chỗ nào kẹt tiền quá thì liệu có cách khác bù vào không? Cô đặt bút xuống, ngẩng đầu lên: “Về mảng kinh phí, ý tôi là không thể chỉ trông vào thành phố.” Cô xoay cuốn sổ lại cho Lục Dược Tiến và Trương Chí Viễn xem. Lục Dược Tiến ghé lại nhìn từng dòng, chân mày dần giãn ra, gật gù: “Hướng này hay đấy. Cứ trông cả vào thành phố, nhỡ không duyệt là mình bị động ngay. Mở thêm vài nguồn, dẫu mỗi nơi chỉ góp một phần nhỏ thì gom lại cũng thành con số lớn.” Trương Chí Viễn đứng bên cạnh cũng gật đầu, bảo làm thế dưới cơ sở cũng dễ triển khai, các nhà máy xí nghiệp với quận huyện tự bỏ ra một phần thì tính chủ động cũng cao hơn. Dương Lệ Hoa nhìn lại mấy dòng “huy động nhiều nguồn”, ngòi bút vạch một đường dưới chữ “doanh nghiệp nhà máy tài trợ”. Cô nhớ lại những công xã mình thấy trong nửa tháng đi khảo sát, có nơi nghèo rớt mồng tơi, đến cái sân khấu ra hồn cũng chẳng có, đừng nói bắt họ chi tiền đối ứng, tổ chức được mấy hoạt động cơ bản thôi đã trầy trật lắm rồi. Trông mong họ tự bỏ tiền ra là điều không thực tế. Cô ngẩng lên, nhìn Lục Dược Tiến chưa kịp rời đi: “Phó khoa Lục, anh nán lại chút, tôi còn ý này.” Lục Dược Tiến quay người, bước lại ngồi xuống. Trương Chí Viễn vốn đã đứng dậy, nghe thế cũng ngồi lại. Dương Lệ Hoa lật sang trang trắng, vừa viết vừa nói: “Tình hình mỗi quận huyện mỗi khác, chỗ nào có xí nghiệp lớn thì ngân sách xông xênh, tiền đối ứng dễ lo. Nhưng mấy công xã bên dưới, nhất là chỗ không có xí nghiệp, tài chính khó khăn lắm, để họ tự xoay xở thì sợ là chẳng moi đâu ra tiền.” Lục Dược Tiến gật đầu, đó là sự thật. Dương Lệ Hoa nói tiếp: “Thay vì để họ tự tìm cách, chi bằng thành phố chúng ta đứng ra điều phối thống nhất, kêu gọi đóng góp từ các khu công nghiệp nhà máy. Khoản tiền này không qua thành phố cũng không qua tay chúng ta, mà để các xí nghiệp kết nghĩa hỗ trợ thẳng cho công xã khó khăn bên dưới. Một nhà máy giúp một công xã, hoặc vài nhà máy cùng chung tay giúp một công xã.” Tiền nong là thứ dính vào rồi đôi khi khó mà nói cho rõ ràng.