Chương 314: Vấn đề của xưởng máy nông nghiệp

Tiền Tứ Hải nhìn theo ánh mắt của Dương Lệ Hoa về phía mấy cỗ máy rèn dập đã ngừng hoạt động, vội vàng giải thích: "Mấy cái máy rèn dập này hỏng rồi, nhưng xưởng chúng tôi cũng chẳng moi đâu ra tiền để sửa. Thiếu linh kiện, thiếu thiết bị, cái gì cũng thiếu. Không có thiết bị mới thì không thể đầu tư cải tiến kỹ thuật, thành thử mười mấy năm nay xưởng chúng tôi vẫn cứ giậm chân tại chỗ." Dương Lệ Hoa không nói gì, quay người đi về phía nhà kho. Cửa kho khép hờ, bên trong chất đống cuốc, liềm, xẻng, xếp thành từng hàng ngay ngắn. Chủng loại đơn điệu đến xót xa, chẳng có lấy một món nông cụ tự động nào, toàn là những mẫu mã cũ rích từ hai ba mươi năm trước. Cô cầm một chiếc liềm lên xem lưỡi dao rồi đặt xuống, lại nhấc một chiếc cuốc lên ước lượng sức nặng rồi buông tay. Trên cán sắt có khắc mấy chữ "Xưởng cơ khí nông nghiệp Giang Bắc", nét chữ mờ căm, trông như đã đúc từ nhiều năm trước. Tuy không phải dân chuyên ngành chế tạo máy móc, nhưng nhà cô ở ngay trong khu tập thể gang thép, chưa kể ở đời sau cô đã thấy vô số công cụ rèn tinh xảo. Mấy món nông cụ này, bảo là hàng làm ẩu cũng chẳng ngoa. Xem xong xưởng, Dương Lệ Hoa đứng ở cửa phủi bụi bám trên tay, quay lại nhìn Tiền Tứ Hải với vẻ mặt không rõ vui giận: "Tiền xưởng trưởng, lấy sổ sách kế toán của xưởng ra đây tôi xem." Tiền Tứ Hải vội gật đầu, hạ giọng dặn người bên cạnh: "Cậu lên văn phòng lấy cuốn sổ cái xuống cho Huyện trưởng xem." Người kia vâng một tiếng rồi chạy biến về phía khu văn phòng. Tiền Tứ Hải lại quay sang, mặt tươi cười nịnh nọt: "Huyện trưởng, hay là chúng ta lên văn phòng ngồi nghỉ một lát?" Dương Lệ Hoa xua tay, dứt khoát: "Tôi cứ đi loanh quanh trong xưởng thôi, tìm hiểu thêm chút nữa." Dương Lệ Hoa đứng ở cửa phân xưởng nhìn bao quát xung quanh. Lên văn phòng thì thấy được tình hình thực tế nỗi gì? Sổ sách làm giả được, phòng làm việc cũng ngụy trang được, nhưng tác phong và thói quen làm việc của công nhân thì tuyệt đối không thể giả vờ. Chẳng mấy chốc, cuốn sổ cái đã được mang xuống, bìa bằng giấy xi măng, đóng gáy gọn gàng. Dương Lệ Hoa đón lấy, lật vài trang. Chữ viết nắn nót, số liệu đầy đủ, nhìn qua rất quy củ. Nhưng trang giấy lại quá mới, độ đậm nhạt của nét mực y hệt nhau, rõ ràng là được chép lại cùng một lúc. Nếu không vì chi tiết này, khéo cô cũng phải buông lời khen ngợi. Cô khép sổ lại, trả cho người bên cạnh, nét mặt phẳng lặng nhưng trong lòng thầm thở dài. Vấn đề của xưởng cơ khí nông nghiệp đâu chỉ nằm ở chỗ thiết bị lạc hậu hay sản phẩm nghèo nàn lộ ra bên ngoài. Nó còn có một tầng sâu hơn: ban lãnh đạo quản lý bát nháo, kỷ luật lỏng lẻo, an toàn lao động trong xưởng chỉ làm cho có, sổ sách thì chắp vá lung tung. Những thứ vô hình này còn đáng sợ hơn cả những cỗ máy gỉ sét kia. Đi tới cuối phân xưởng, Dương Lệ Hoa dừng bước, quay lại nhìn Tiền Tứ Hải: "Tiền xưởng trưởng, tình hình của xưởng tôi đã nắm sơ bộ rồi. Lối thoát của xưởng cơ khí không nằm ở việc chắp vá tạm bợ, mà phải tìm đường sống mới. Huyện ủy đang tích cực chắp nối với bên nhà máy gang thép, xưởng của các anh cũng phải chuẩn bị sẵn sàng. Cái gì cần siết thì phải siết, khâu nào cần quản lý thì phải quản lý cho chặt, phải biết chủ động. Đừng để đến lúc đó vì các anh làm ăn tắc trách mà bên nhà máy gang thép đổi ý." Tiền Tứ Hải gật đầu lia lịa, mặt cười xởi lởi, miệng luôn mồm vâng dạ. Dương Lệ Hoa không nói thêm lời nào, quay người rảo bước ra ngoài. Hôm nay cô đến không phải để mắng người, mà là để khảo sát tình hình. Thấy rõ thực trạng rồi thì mắng mỏ cũng vô ích. Việc còn lại là về cơ quan nghĩ cách giải quyết. Chiếc xe jeep đã nổ máy chờ sẵn ở cổng xưởng. Lão Lưu đứng bên cửa xe, thấy Dương Lệ Hoa bước ra liền vội vàng kéo cửa. Dương Lệ Hoa dừng lại bên hông xe, chưa vội lên ngay mà quay sang nhìn Hoàng Tú Lan và Trương Xuân Hà đi sau lưng, cất tiếng hỏi: "Hai cô cũng thấy hết rồi đấy, có suy nghĩ gì thì nói ra xem nào." Nghe Dương Lệ Hoa hỏi, dường như cả hai đều đã chuẩn bị sẵn trong đầu. Hoàng Tú Lan nhanh nhảu mở lời trước, giọng điệu khoan thai: "Thưa Huyện trưởng, máy móc của xưởng cơ khí lạc hậu quá, sản phẩm lại quá đơn điệu. Tôi nghĩ việc cấp bách trước mắt là phải nhập thiết bị mới và phát triển sản phẩm mới." Dương Lệ Hoa khẽ gật đầu. Câu này không sai, nhưng quá hời hợt. Ai chẳng nhìn ra máy móc cũ rích với sản phẩm nghèo nàn, cô đâu cần một thư ký chỉ để nói lại những điều rành rành trước mắt. Cô cần người nhìn ra được những ung nhọt ẩn sâu phía sau. Trương Xuân Hà bên cạnh đảo mắt nhìn quanh khuôn viên xưởng một lần nữa, không vội mở miệng ngay mà dường như đang sắp xếp lại câu từ: "Huyện trưởng, ban nãy ở phân xưởng tôi để ý thấy nhiều công nhân lấy phế liệu thừa rất tùy tiện, chẳng thấy ai ghi chép gì cả. Không biết là họ đã đăng ký từ trước, hay là vốn dĩ chẳng cần ghi sổ." "Hơn nữa tôi cũng nhận thấy độ tuổi công nhân trong xưởng bị đứt gãy nghiêm trọng, công nhân già chiếm đa số, thợ trẻ rất hiếm. Tôi nghĩ đây đều là hệ lụy từ khâu quản lý. Ý thứ nhất sẽ khiến xưởng bị thất thoát, hao hụt vật tư rất lớn. Còn ý thứ hai chính là lý do vì sao Tiền xưởng trưởng bảo kỹ thuật mười mấy năm nay không đổi mới được: hổng thế hệ, thợ già giấu nghề không chịu dạy, người trẻ không có chỗ học. Tôi nghĩ trước hết phải chấn chỉnh lại kỷ luật tác phong của xưởng, khoán định mức rõ ràng và siết chặt chuyện chấm công." Dương Lệ Hoa nghe xong, ánh mắt nhìn Trương Xuân Hà thêm vài phần hài lòng. Không chỉ vì cô ấy nói đúng, mà là vì cô ấy biết quan sát tỉ mỉ. Cô ấy không chỉ nhìn chăm chăm vào máy móc, hàng họ trên bề mặt, mà đã nhìn ra lỗ hổng quản lý, nhìn thấy cơ cấu tuổi tác và sự bế tắc trong việc truyền nghề. "Ừ, nhìn nhận rất chi tiết." Dương Lệ Hoa gật đầu tán thưởng, "Vấn đề của xưởng cơ khí không chỉ nằm ở công nghệ, mà là ở nề nếp của cả một tập thể." Được Dương Lệ Hoa khen, Trương Xuân Hà nở nụ cười ngượng nghịu, chẳng khác nào đứa học trò vừa được thầy cô biểu dương. Hoàng Tú Lan đứng bên cạnh, tay siết chặt cuốn sổ ghi chép, trong lòng dâng lên một nỗi bực bội. Không phải cô ta không thấy những chuyện đó, mà là cô ta tưởng mấy việc vụn vặt ấy chẳng quan trọng, cứ nghĩ Huyện trưởng muốn nghe những lời đao to búa lớn kiểu "nhập thiết bị mới, làm sản phẩm mới". Sau khi Dương Lệ Hoa lên xe, chiếc jeep lập tức lăn bánh hướng về phía công xã Hồng Kỳ. Con đường đất gồ ghề lồi lõm khiến gầm xe xóc nảy liên hồi. Bưu điện công xã Hồng Kỳ chỉ là một căn nhà đắp đất, trước cửa treo tấm biển gỗ đề mấy chữ "Điểm bưu điện công xã Hồng Kỳ". Lớp sơn trên biển đã tróc lở từng mảng, bị mưa nắng bào mòn đến mức mờ mịt không rõ nét. Vương Thiết Quân từ trong bước ra, tay ôm khư khư bọc bưu kiện, mặt hớn hở như vừa nhặt được tiền. Thấy Dương Lập Quân đang đứng đợi ở cửa, hắn rảo bước tới gần, lắc lắc cái bọc trong lòng: "Này Dương Lập Quân, đố cậu biết tôi vừa nghe được tin gì?" Dương Lập Quân tựa lưng vào vách tường đất, miệng ngậm cọng cỏ đuôi chó, hờ hững nhai nhai cuống cỏ, chẳng thèm buồn tiếp lời. Vương Thiết Quân cũng không để bụng, cứ thế tự biên tự diễn, giọng đầy vẻ ghen tị: "Vừa nãy tôi nghe mấy đồng chí trong bưu điện kháo nhau, huyện Giang Bắc mình mới có một bà Huyện trưởng mới chuyển về, trẻ măng luôn, nghe đâu mới ngoài hai mươi." Hắn lắc đầu tặc lưỡi, thở dài thườn thượt như thể đang than vãn cho số phận hẩm hiu của mình: "Mới có hơn hai mươi tuổi đầu mà người ta đã làm Huyện trưởng rồi, còn lũ mình thì vẫn phải cắm mặt xuống đất cuốc đất làm ruộng. Sao số phận con người ta lại khác một trời một vực thế không biết?" Cọng cỏ đuôi chó trên môi Dương Lập Quân khựng lại. Cậu ngẩng phắt đầu lên, nhìn bản mặt đang tràn ngập ngưỡng mộ của Vương Thiết Quân, khóe môi khẽ nhếch, giọng điệu đầy vẻ tự hào: "Thì đã sao? Chắc chắn chẳng giỏi bằng chị Ba của tôi. Chị Ba tôi còn chưa đầy hai mươi đã làm cán bộ trên thành phố rồi đấy." Miệng Vương Thiết Quân thì vâng dạ "phải phải", nhưng nét mặt lại viết rõ rành rành ba chữ "tôi không tin". Hắn liếc Dương Lập Quân một cái, ánh mắt vừa có vẻ thương hại lại vừa mang nét thiện chí kiểu "tôi không nỡ bóc mẽ cậu đâu". Nếu chị cậu ta mà làm cán bộ to đùng như thế thật, thì đời nào cậu ta phải đi cắm bản xuống nông thôn thế này? Lẽ ra đã được bố trí việc làm ngon ơ trên thành phố từ lâu rồi. Làm việc trên thành phố thì chắc có thật, nhưng căng lắm cũng chỉ là chân cán sự quèn chạy việc thôi. Thôi bỏ đi, hắn cũng chẳng buồn vạch trần làm gì, người ta chẳng bảo đánh người không đánh vào mặt, vạch trần không bới điểm yếu đó sao. Hắn kẹp bưu kiện vào nách, phủi phủi bụi bám bên trên, toan cất bước rời đi. Dương Lập Quân nhìn cái vẻ mặt "tôi hiểu tỏng cậu rồi" của hắn, cuống lên nói ngay: "Thật đấy! Chị Ba tôi giỏi khủng khiếp, từ công nhân xưởng dệt leo thẳng lên Ủy ban thành phố, chỉ mất có tầm một năm thôi." Nếu không phải nhớ lời dặn không được bép xép nói toẹt ra ngoài, cậu đã gào lên cho hắn biết: chị gái cậu là thư ký riêng kiêm Chủ nhiệm văn phòng của Chủ tịch thành phố, lại còn hưởng đãi ngộ vượt cấp nữa kìa! Có biết vượt cấp là thế nào không? Đó là cán bộ cấp phó xứ đấy! Phó xứ, chỉ thua Huyện trưởng có nửa cấp mà thôi!