Chương 493: Thăm hỏi

Khu tập thể cán bộ ủy ban thành phố, Vương Chính Minh nhìn cô cháu gái đang ngồi bên cạnh sofa, trầm giọng hỏi: "Cả buổi chiều nay ở văn phòng thị trưởng, quy trình thế nào? Thị trưởng Dương khảo sát ra sao? Nói chú nghe thử xem có giúp cháu góp ý được gì không?" Vương Tuyết Lệ đặt chén trà xuống: "Thị trưởng bảo bọn cháu viết một bài báo cáo về việc tinh giản nhân sự trong các nhà máy xí nghiệp. Cháu viết theo đúng hướng chú cháu mình bàn bạc hôm trước, lấy an toàn làm đầu, không thể vì hùa theo cải cách mà làm bừa, phải phù hợp với tình hình thực tế của từng đơn vị." Không phản đối cải cách, nhưng cũng chẳng đứng về phe bảo thủ, xem như giữ thế trung lập. Vương Chính Minh nghe xong liền đặt chén trà xuống, ngả người ra ghế sofa: "An toàn thì tốt đấy. Nhưng cháu phải biết thứ mình viết là cho ai đọc. Thị trưởng của chúng ta muốn có thành tích nổi bật thì phải dựa vào cái gì? Chẳng qua là dựa vào cải cách thôi. Cháu nộp một bài viết nước đôi, ba phải thế kia, làm sao bà ấy dám yên tâm chọn cháu?" Hèn chi bà ta lại chọn người có năng lực kém nhất. Màn chọn người này của Thị trưởng Dương khiến không ít người, trong đó có cả hắn, phải vắt óc suy đoán dụng ý. Vương Tuyết Lệ khẽ nghiêng đầu: "Chú, chẳng phải chú không ủng hộ cải cách sao?" Vương Chính Minh tựa vào lưng ghế: "Ủng hộ hay không cũng chỉ là diễn cho người ngoài xem thôi. Nếu thị trưởng đủ sức xoay chuyển cục diện hiện tại của Lăng Xuyên, chú cũng có thể ủng hộ. Còn nếu bà ấy không lay chuyển nổi, việc gì chú phải đứng về phía đó." Chuyện đời chẳng phải thế sao, làm gì có lập trường nào kiên định tuyệt đối, chẳng qua là vì lợi ích chưa đủ lớn mà thôi. Chuyện Dương Lệ Hoa tuyển chọn thư ký khiến bao con mắt phải chú ý, lại càng có nhiều người đinh ninh rằng vị thị trưởng này vừa nhậm chức chắc chắn sẽ mạnh tay cải cách. Thế nhưng ngoài dự liệu của mọi người, vị thị trưởng mới tới này không hề vội vã mở các cuộc họp để định hướng, cũng chẳng nhắc nửa lời đến chuyện cải cách, kín tiếng đến mức khác thường. Chiều hôm sau, Dương Lệ Hoa trực tiếp dặn dò Hoàng Phương Anh: "Đi thôi, hôm nay chúng ta tan làm sớm một chút ra ngoài xem thế nào, cô biết đi xe đạp chứ?" Báo cáo trong văn phòng chẳng qua chỉ đẹp trên sổ sách, muốn biết tình hình thực tế thì phải tận mắt xuống xem người dân sống ra sao. Hoàng Phương Anh gật đầu: "Dạ biết ạ." Cô vội vã rảo bước xuống lầu đi chuẩn bị. Dương Lệ Hoa thay một chiếc áo khoác bình thường rồi rời khỏi phòng làm việc. Dưới sân cơ quan, Hoàng Phương Anh đã dắt sẵn hai chiếc xe đạp đứng đợi. Thấy Dương Lệ Hoa bước tới, cô vội hỏi: "Thị trưởng, chúng ta đi đâu ạ?" Dương Lệ Hoa thoăn thoắt trèo lên xe, nghiêng đầu bảo: "Trước tiên cứ đến khu tập thể của mấy nhà máy quốc doanh xem sao." Xem tình hình kinh doanh của các nhà máy quốc doanh này thế nào, sổ sách có thể làm giả, chứ đời sống của công nhân và gia đình họ thì chẳng thể gạt người. Hai người đạp xe thẳng về phía khu tập thể của nhà máy dệt. Vừa ra khỏi trục đường chính gần ủy ban thành phố chẳng được bao xa, mặt đường đã bắt đầu gồ ghề, xóc nảy. Bà bất giác đi chậm lại, ngoảnh sang hỏi Hoàng Phương Anh một câu: "Đoạn đường này lâu rồi chưa sửa à?" Hoàng Phương Anh nghĩ ngợi một lát: "Em nhớ hình như hồi em chuẩn bị lên đại học có sửa một lần." Dương Lệ Hoa không đáp lời. Đoạn đường chính vừa ra khỏi ủy ban thành phố mà mặt đường đã lồi lõm thấy rõ. Loại đường trục chính này thường ba đến năm năm phải trải thảm bảo trì một lần. Theo lời Hoàng Phương Anh thì lần sửa gần nhất là lúc cô chuẩn bị học đại học, tính đến nay đã bao lâu rồi, tám chín năm rồi còn gì. Đây đâu phải đường lớn ở nơi nào xa xôi, là đoạn đường ngay cửa ủy ban thành phố mà đã nát đến mức này, đủ thấy ngân sách thành phố căng thẳng tới mức nào. Càng đi vào trong đường càng hẹp, đường nhựa biến thành đường bê tông, rồi đường bê tông lại biến thành đường đất nện. Dương Lệ Hoa bước xuống xe, dắt bộ chầm chậm đi vào. Đúng vào giờ tan tầm, trước cổng xí nghiệp từng tốp công nhân ba năm người lục tục kéo ra, hai bên đường cũng có không ít người ngồi tụ tập. Ánh mắt Dương Lệ Hoa dừng lại ở một bà cụ đang cắp giỏ, vẻ mặt bà có phần gượng gạo, rõ ràng là vẫn còn ngại ngùng, chưa quen cất tiếng rao. Dương Lệ Hoa dắt xe tiến lại gần. Thấy người đi thẳng về phía mình, bà cụ lập tức cất giọng: "Đồng chí, mua chút dưa muối đi, dưa nhà tự làm, vừa ngon vừa sạch." Dương Lệ Hoa ghé sát nhìn, trong giỏ xếp ngay ngắn mấy hàng dưa chuột muối, bên ngoài phủ một lớp sốt màu cánh gián bóng bẩy, mép dưa còn dính vài mẩu ớt băm và hạt hoa tiêu, ngửi mùi quả thật rất thơm. "Bác ơi, dưa chuột muối này bán thế nào?" "Bốn hào một cân." Dương Lệ Hoa nhìn qua rồi bảo: "Cân cho cháu một cân đi." Bà cụ nhanh nhẹn rút ra một tờ giấy xi măng, chuẩn bị gói dưa chuột lại. Dương Lệ Hoa đứng cạnh bắt chuyện vu vơ: "Bác chọn chỗ này khéo thật đấy, ngay cổng khu tập thể nhà máy dệt, buôn bán chắc đắt hàng lắm nhỉ? Nhà máy dệt là đơn vị lớn mà." Tay bà cụ khựng lại một nhịp, thở dài thườn thượt rồi nói: "Tốt lành gì đâu cô ơi. Tôi cũng là công nhân nhà máy dệt đây, nhà có bốn công nhân, dạo trước cuộc sống tươm tất lắm. Giờ thì cả nhà chỉ còn mỗi một người được nhận lương đều đặn, nhà máy nợ lương mấy tháng trời rồi. Lương hưu của đám già chúng tôi thì càng chẳng thấy đâu." Bà cụ cúi đầu gắp dưa chuột vào bọc giấy xi măng, nếu không phải túng quẫn thì bà cũng chẳng phải ra đây bán dưa muối làm gì. Cả nhà chẳng có thu nhập, mở mắt ra là củi gạo dầu muối, tiền tiết kiệm cứ vơi dần từng ngày, không nghĩ cách sao mà sống nổi. Nhưng bà cũng chẳng dám như những người không có việc làm khác, rủ nhau vào miền duyên hải hay ra làm ăn buôn bán nhỏ lẻ. Bọn họ đều là người có cơ quan đoàn thể, lúc này chẳng qua nhà máy đang gặp khó khăn chút thôi, chỉ cần nhà máy vượt qua cơn bĩ cực này, họ lại đi làm như trước kia. Dương Lệ Hoa nhận lấy bọc dưa muối, không vội bỏ vào giỏ xe mà tiếp tục chuyện trò: "Bác này, cháu thấy nhà máy vẫn làm việc bình thường đấy chứ? Công nhân mặc đồng bộ ra ra vào vào đông đủ, nom đâu đến mức khó khăn thế ạ?" Bà lão họ Vương lắc đầu, hạ giọng xuống một chút: "Làm việc bình thường cái gì chứ. Trong xưởng giờ người đi làm chỉ còn một phần ba so với trước kia thôi. Máy móc chạy được vài chiếc, còn lại đắp chiếu hết. Nhìn bên ngoài làm sao biết được bên trong nát bét thế nào." Bà đưa tay quệt vào tạp dề: "Chẳng biết tiền trợ cấp của chính quyền bao giờ mới rót xuống, bao nhiêu người đang ngóng khoản tiền đó để lĩnh lương đấy." Dương Lệ Hoa vẫn giữ ánh mắt nhìn bà cụ: "Trợ cấp của chính quyền ư? Bác nghe ai bảo là chính quyền sẽ trợ cấp thế?" Thời buổi này đâu còn như trước nữa, xí nghiệp phải tự hạch toán lỗ lãi, chính quyền không còn đứng ra bao cấp gánh nợ thay nữa rồi. Bà cụ nghe giọng điệu của bà thì phân bua: "Ai cũng kháo nhau thế cả, làm sao sai được. Chúng tôi là công nhân nhà nước cơ mà. Giờ nhà máy trục trặc, chính quyền sao có thể bỏ mặc được. Bao nhiêu công nhân đang chờ ăn cơm, họ chẳng lẽ trơ mắt nhìn chúng tôi chết đói chắc?" Dương Lệ Hoa không cãi lại, chỉ đổi hướng hỏi tiếp: "Thế mọi người không tính ra ngoài tìm việc khác làm ạ? Dù sao nhà máy cũng không trả nổi lương rồi..." Bà cụ xua tay: "Người đi tìm việc cũng có, khối người ở nhà nhận vá may quần áo, làm lặt vặt kiếm thêm đồng ra đồng vào. Nhưng mấy việc đó chỉ là tạm bợ thôi." "Thế mọi người không tính tìm một kế sinh nhai lâu dài mà làm, cứ ngồi chờ thế này mãi à?" Giọng bà lão bỗng trở nên kiên quyết: "Thế sao được, chúng tôi là công nhân nhà máy dệt, nếu bỏ đi hết thì nhà máy phải làm sao?"