Chương 512: Con đường của nhà máy quốc doanh

Chuyện công nhân làm loạn không chỉ xảy ra ở mỗi xưởng dệt. Mấy xưởng quốc doanh khác, chỉ cần trước đó nợ lương và đợt thanh tra vừa rồi lòi ra vấn đề, đều xuất hiện cảnh tượng tương tự. Tại ủy ban thành phố, Hoàng Phương Anh cầm sổ tay, giọng điệu bình tĩnh bắt đầu báo cáo công việc. "Thị trưởng, tổng sản lượng rau cả năm của thành phố Lăng Xuyên rơi vào khoảng mười bốn vạn tấn, cư dân khu vực nội thành mỗi năm tiêu thụ chừng mười một vạn tấn. Thực tế lượng rau có thể xuất bán ra ngoài chỉ còn khoảng hai vạn tấn, mà lại dồn hết vào hai mùa hè và thu. Hai mùa đông xuân gần như không có khả năng vận chuyển ra ngoài, thậm chí rau cho người dân địa phương ăn còn chưa chắc đã đủ." Dương Lệ Hoa nghe xong liền bảo: "Cô ghi lại đi, sắp xếp trống một tuần tới, chúng ta xuống nông thôn khảo sát thực tế một chuyến. Có những vấn đề cứ ngồi trong văn phòng thì không thấy được, phải đi tận nơi mới hiểu ra." Hoàng Phương Anh nhanh chóng ghi vào sổ, rồi tiếp tục báo cáo: "Thị trưởng, bên Cục Công nghiệp vừa gọi điện sang, bảo xưởng trưởng của mấy xưởng dệt, xưởng thép, xưởng cơ khí muốn hẹn gặp chị, mong được thảo luận về hướng phát triển tương lai của các xưởng quốc doanh." Cây bút trong tay Dương Lệ Hoa khẽ khựng lại, khóe môi thoáng nét ngạc nhiên: "Hiếm thấy thật đấy. Trước giờ toàn là tôi gọi họ tới họp, lần này lại chủ động tìm đến tận cửa. Xảy ra chuyện gì rồi à?" Hoàng Phương Anh nói khẽ: "Nghe đâu bên mấy xưởng đó đều xảy ra chuyện công nhân vây kín phòng làm việc. Hơn nửa năm không có lương, cộng thêm đợt rồi lại bắt ra một mớ tham ô, công nhân bên dưới ức chế dữ lắm. Mấy vị xưởng trưởng sợ là không đè nổi nữa, muốn tìm cấp trên để xin một hướng giải quyết." Dương Lệ Hoa nghe xong, chút ý cười trên mặt tan biến: "Xin hướng giải quyết? Đây là thấy mình gánh không nổi nữa nên muốn tìm người ôm hộ đây mà. Được rồi, chuyện xưởng quốc doanh là chuyện lớn, không thể kéo dài. Để trống buổi chiều mai ra, xếp lịch cho họ tới. Đúng rồi, đi báo với Phó Thị trưởng Vương Chính Minh một tiếng, bảo anh ấy cũng tới dự họp. Mấy chuyện bên mảng công nghiệp, phó thị trưởng phụ trách như anh ấy bắt buộc phải có mặt." Sau khi Hoàng Phương Anh rời đi, Dương Lệ Hoa lật cuốn sổ danh bạ, gọi vài cuộc điện thoại cho mấy xưởng may mặc đợt trước cô từng đến khảo sát ở vùng duyên hải. Chiều hôm sau, vẫn là phòng họp quen thuộc đó, người ngồi trong phòng dường như vẫn là ngần ấy gương mặt, chỉ có điều nét mặt ai nấy đều ủ dột, sầu não hơn hẳn lần trước. Dương Lệ Hoa đẩy cửa bước vào, chẳng buồn khách sáo nửa câu: "Mấy xưởng của các anh trước kia đều là ngành công nghiệp trụ cột của Lăng Xuyên. Bây giờ tình hình trong xưởng ra sao, tôi cũng không điểm danh từng người nữa, trong lòng các anh tự hiểu rõ, nếu không thì hôm nay cũng chẳng ngồi ở đây." Dương Lệ Hoa vừa dứt lời, Lý Mục Lâm đã sốt ruột mở miệng: "Thị trưởng, tình hình xưởng dệt thì chị biết rồi đấy, mấy năm nay năm nào cũng lỗ, gánh nặng trong xưởng ngày một lớn. Máy móc thì già cỗi, nguyên liệu lại đắt đỏ, lương công nhân không phát nổi, liệu thành phố có thể rót cho chúng tôi ít kinh phí trợ cấp trước mắt, để xưởng cầm cự qua đợt này được không..." Dương Lệ Hoa cau mày, ánh mắt dừng lại trên mặt Lý Mục Lâm, giọng nói nặng hơn lúc nãy vài phần: "Trợ cấp? Đây là cách mà các anh nghĩ ra đấy à?" Nói xong, cô dừng lại một chút, quét mắt nhìn một lượt các vị xưởng trưởng đang ngồi trong phòng, giọng cao hẳn lên: "Bây giờ không còn là thời kinh tế kế hoạch nữa, mà là kinh tế thị trường! Thế nào là kinh tế thị trường? Thị trường cần cái gì, chúng ta sản xuất cái đó, chứ không phải chúng ta sản xuất ra cái gì thì bắt thị trường phải mua cái đó! Hai việc này hoàn toàn ngược lại nhau! Nếu tư duy không chịu chuyển đổi, hôm nay thành phố bù lỗ cho các anh, thế ngày mai thì sao? Ngày kia thì tính thế nào? Chẳng lẽ định để ủy ban thành phố năm nào cũng đứng ra gánh nợ thay các anh? Nếu thật sự như vậy, giữ lại cái xưởng thì còn có ý nghĩa gì nữa?" Cả phòng họp rơi vào im lặng như tờ. Lý Mục Lâm hạ thấp giọng nói: "Thị trưởng, bao nhiêu công nhân trong xưởng... đều đang chờ miếng cơm ăn mà." Nghe câu này, Dương Lệ Hoa hít sâu một hơi: "Xưởng trưởng Lý, anh cũng biết là có bao nhiêu công nhân đang đợi cơm ăn cơ đấy. Thế sao không thấy một ai trong số các xưởng trưởng các anh dám thực sự đứng ra hành động, dám thay đổi một lần xem sao? Công nhân ngồi không chẳng có việc làm, trong số các xưởng ở đây, có mấy người chịu tự mình bước chân ra ngoài tìm đơn hàng? Có mấy người nghĩ đến chuyện chuyển đổi mô hình? Hàng hóa chất đống trong kho đã bao giờ nghĩ xem phải xử lý thế nào chưa? Chẳng làm được cái gì cả, cứ hễ mở miệng ra là đòi thành phố cho tiền." Lý Mục Lâm đưa mắt nhìn sang mấy vị xưởng trưởng bên cạnh đang cúi gằm mặt không hé răng nửa lời, trong lòng thầm thở dài một tiếng. Nghĩ tới cảnh tượng hai hôm trước bị bà cụ họ Vương dẫn theo mấy chục con người tới vây kín phòng làm việc, ông ta nghiến răng, tiếp tục nói: "Thị trưởng, chúng tôi đâu phải không muốn đổi, mà là thực sự không tìm ra phương hướng. Người trong xưởng đều đi lên từ khâu sản xuất, mấy cái trò thị trường kia quả thật chúng tôi không rành. Lần này tới đây, cũng là muốn xin thành phố chỉ cho một con đường." Dương Lệ Hoa nghe vậy, sắc mặt hơi dịu lại đôi chút, giọng nói không còn gay gắt như vừa rồi: "Ngồi được vào cái ghế xưởng trưởng ở đây, có ai mà không phải đi lên từng bước một từ phân xưởng? Bàn về kỹ thuật, bàn về quản lý, bàn về chịu thương chịu khó, các anh ai cũng là người có tài. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, trong số các anh, có mấy người thực sự hiểu về thị trường?" Cô đưa mắt nhìn quanh một vòng, chẳng đợi ai trả lời mà nói tiếp: "Trước kia là kinh tế kế hoạch, nhà nước phân bổ chỉ tiêu cái gì thì sản xuất cái đó, khỏi cần bận tâm chuyện đầu ra. Bây giờ khác rồi, bây giờ chúng ta phải nhìn vào nhu cầu của người dân, người ta cần cái gì thì mình sản xuất cái đó. Thị trường đang thay đổi, các anh không chịu đổi thì chỉ có nước bị thị trường bỏ lại phía sau." Dương Lệ Hoa điểm thẳng tên: "Xưởng trưởng Lý, anh nói trước đi, tại sao xưởng dệt của các anh lại lâm vào cảnh thua lỗ?" Lý Mục Lâm im lặng một thoáng, hồi lâu sau mới lên tiếng: "Chất lượng vải của chúng tôi từ trước tới giờ chưa từng tệ, nhưng bây giờ thì chịu, không bán nổi nữa. Từng lô vải thành phẩm chất đống trong kho, không xuất đi đâu được, cũng chẳng ai mua. Chưa kể giá nguyên liệu cứ tăng vùn vụt, bây giờ dệt ra mét vải bông nào thì giá thành đã đội lên cao hơn cả giá bán ngoài thị trường rồi, càng dệt lại càng lỗ nặng." Dương Lệ Hoa gật đầu: "Anh thấy chưa, bản thân anh cũng tự biết vấn đề nằm ở đâu mà. Anh biết vải bị ứ đọng, thế anh đã nghĩ xem, vì sao nó lại ứ đọng chưa?" Dương Lệ Hoa nói tiếp: "Vải của xưởng các anh, mười mấy năm trước mang cái hoa văn này, mười năm sau vẫn y nguyên cái hoa văn đó. Hết xám lại xanh rồi trắng, quanh đi quẩn lại chỉ có bấy nhiêu loại, mấy chục năm trời không thèm đổi mới. Mấy thứ này đặt vào mười năm trước thì đúng là chẳng lo ế, nhưng bây giờ là năm 1990 rồi! Bây giờ dân chúng chuộng đồ mới mẻ, hàng từ vùng duyên hải đưa về hoa văn bắt mắt, kiểu dáng phong phú, cùng một mức giá, cớ sao người ta phải mua mấy cái mẫu mã cổ lỗ sĩ mấy chục năm không đổi của các anh?" "Thị trưởng, chẳng lẽ vải của xưởng dệt chúng tôi thực sự không còn một chút lợi thế nào sao? Mấy năm nay tuy kiểu dáng cũ, nhưng vải của chúng tôi dày dặn, bền chắc, chẳng thua kém gì mấy thứ vải mè nheo hoa hòe từ vùng duyên hải chuyển về đâu." Dương Lệ Hoa liếc nhìn ông ta: "Cũng không hẳn là không có chút ưu thế nào. Hàng của các anh cạnh tranh ở thị trường thành phố không lại những mẫu mã mới từ duyên hải, nhưng thị trường cấp thấp hơn, như vùng nông thôn, thôn trấn, đó chính là đối tượng của các anh. Mấy loại vải bông màu xám, xanh, trắng của anh mang bán ở thành phố thì người ta chê quê mùa, nhưng mang về chợ phiên dưới quê xem, vẫn có khối người mua." Nói xong, Dương Lệ Hoa dời tầm mắt khỏi Lý Mục Lâm, đảo qua một lượt mấy vị xưởng trưởng khác: "Đạo lý này cũng áp dụng cho xưởng của các anh. Đồ mà cứ chất đống trong kho thì nó chỉ là một đống đồ chết, chẳng đáng một xu. Chỉ khi nào bán được nó đi, biến thành tiền mặt, lúc ấy mới có thể tiếp máu cho xưởng. Quan trọng hơn cả là phải tìm đúng thị trường mục tiêu của mình."