Chương 1: Chút chấn động nhỏ từ đề thi công chức

Đại Hạ triều, Cảnh Thái năm thứ ba mươi mốt. Giang Nam, huyện Ninh Dương. Ánh nắng ban trưa rọi xuống trắng lóa, trong giảng đường không có lấy một ngọn gió. Không khí vừa ngột ngạt vừa nặng nề. Trên bục giảng, Trần Văn nắm chặt mẩu than củi trong tay, lòng dạ rối bời. Hắn là ai? Hắn đang ở đâu? Những mảnh ký ức vụn vặt không ngừng ùa về, cuối cùng chắp vá thành một sự thực: Hắn, Trần Văn, sau khi thi công chức thất bại đã lập tức chuyển nghề thành giảng viên luyện thi. Bản thân thi cử chẳng ra sao, nhưng không ngờ dạy học lại rất mát tay. Chẳng mấy chốc hắn đã trở thành giảng viên nòng cốt, nhưng khi trung tâm xếp lịch dạy ngày càng dày đặc, cuối cùng hắn gục chết ngay trước bục giảng. Nào ngờ sau khi chết, hắn lại tới thế giới này. Trở thành một kẻ cũng mang tên Trần Văn, cũng thi cử trượt lên trượt xuống, là một gã tú tài nghèo kiết xác. Trí Tri Thư Viện trước mắt chỉ là ba gian nhà rách nát chực sụp đổ bất cứ lúc nào. Ba đứa học trò dưới lớp là những phế phẩm mà mọi tư thục trong toàn huyện đều chối bỏ. Ba thiếu niên ngồi với đủ loại tư thế. Đứa con nhà nông Trương Thừa Tông, mười sáu tuổi, lưng ngồi thẳng tắp nhưng đầu lại không kìm được gật gù từng hồi, cơn buồn ngủ kéo đến dữ dội. Con trai phú thương Cố Từ, mười lăm tuổi, mặt đầy vẻ thiếu kiên nhẫn dựa lưng vào ghế, ánh mắt khinh miệt liếc nhìn vị tiên sinh trẻ tuổi trên bục. Nếu không phải bị cha cầm gậy ép buộc, hắn tuyệt đối chẳng thèm bước chân vào cái nơi rách nát này. Kẻ nhỏ nhất là Chu Thông chừng mười bốn tuổi, gầy gò thấp bé. Hắn không ngủ, chỉ bó gối nhìn ra ngoài cửa sổ, dường như chẳng hề bận tâm đến bất cứ điều gì xung quanh. "Tiên sinh?" Giọng điệu mang vài phần ngả ngớn của Cố Từ vang lên, cắt đứt dòng suy nghĩ của Trần Văn. "Người nhìn chằm chằm tấm gỗ kia hồi lâu rồi, há chẳng phải đã ngộ ra đại đạo gì, muốn truyền dạy cho lũ bất tài chúng ta sao?" Ý châm chọc trong lời nói lộ rõ mười phần. Trương Thừa Tông giật mình tỉnh giấc, vội vàng ngồi thẳng người. Chu Thông cũng lặng lẽ quay đầu lại. Ba ánh mắt — khiêu khích, mờ mịt, cảnh giác — đều đổ dồn lên người Trần Văn. Trần Văn hít sâu một hơi để trấn tĩnh lại. Hắn hiểu rằng việc cấp bách trước mắt là phải trấn áp được mấy tên thiếu niên này, bằng không đừng nói đến chuyện lập thân, ngay cả bữa ăn ngày mai cũng thành vấn đề. Mớ lý lẽ chi hồ giả dã của thân xác này hiển nhiên đã vô dụng. Phải làm sao? Thói quen tích lũy qua năm dài tháng rộng vào lúc này đã chi phối hành động của hắn. Bản năng của một giảng viên giúp hắn lập tức tìm ra đối sách. Khi ngẩng đầu lên lần nữa, vẻ mờ mịt trong mắt hắn đã biến mất. Hắn không để ý tới Cố Từ, mà xoay người, dùng than củi viết lên tấm gỗ một dòng chữ. Đó là quy cách mà cả ba thiếu niên chưa từng thấy bao giờ. Bò : Bò vàng ( ) Giáp, Chó : Chó xù Ất, Gà : Gà ta Bính, Cỏ : Cỏ đầu tường Đinh, Sói : Sói rừng Viết xong, Trần Văn đặt mẩu than xuống, nhìn ba thiếu niên đang ngơ ngác dưới lớp, bình thản cất lời: "Đây là bài học hôm nay. Ai giải được đề này, có thể tan học." Giảng đường thoáng chốc im phăng phắc. Trương Thừa Tông dụi mắt, nhìn đi nhìn lại dòng chữ kia mấy lần, từng chữ đều nhận biết, nhưng ghép lại thì hoàn toàn không hiểu. Bò? Bò vàng? Thứ này liên quan gì đến văn chương của thánh hiền? Mấy chữ Giáp Ất Bính Đinh kia lại là lối viết gì? Chu Thông cau mày, chăm chú nhìn kỹ, cố gắng tìm ra chút đạo lý từ con chữ, song không thu hoạch được gì. "Hừ!" Một tiếng cười khẩy phá vỡ sự im lặng. Cố Từ như vừa nghe thấy trò cười lớn nhất thiên hạ, hắn chỉ tay vào những chữ trên tấm gỗ, nói với Trần Văn: "Tiên sinh, người nóng đến hồ đồ rồi sao? Viết ra thứ quái quỷ gì thế này? Bò là bò, chó là chó, can hệ gì tới khoa cử, can hệ gì tới học vấn? Hoang đường tột bực!" Hắn càng nói càng giận, đứng bật dậy: "Thứ xằng bậy bậy bạ này, thứ cho ta không rảnh hầu chuyện!" Dứt lời, hắn liền muốn bước ra ngoài. "Đứng lại." Giọng Trần Văn vẫn bình thản như trước. Cố Từ khựng bước, quay đầu trừng mắt nhìn hắn. Trần Văn nhìn hắn, từ tốn cất lời: "Đề này, không khảo về trâu bò, không khảo về mặt chữ, mà khảo hai chữ — quan hệ." "Quan hệ?" Ba thiếu niên đều ngẩn người, danh từ này thật mới lạ. "Đúng vậy." Trần Văn đưa ngón tay chỉ vào hai chữ bò và bò vàng, "Bò vàng, có phải là một loài thuộc về bò?" Trương Thừa Tông theo bản năng gật đầu: "Phải." "Tốt." Trần Văn lại nói, "Đây chính là quan hệ chủng loại và tập hợp. Cái trước bao hàm cái sau. Cứ theo lẽ đó mà xét..." Ánh mắt hắn lướt qua bốn lựa chọn phía dưới. "Chó xù, có phải là một loài thuộc về chó?" "Phải." "Gà ta, có phải là một loài thuộc về gà?" "Phải." "Cỏ đầu tường, có phải là một loài cỏ?" Lần này, ngay cả người phản ứng chậm nhất là Trương Thừa Tông cũng ngập ngừng: "Cỏ đầu tường là chỉ kẻ tiểu nhân gió chiều nào che chiều ấy, chẳng phải tên gọi của cỏ cây." "Tốt." Trần Văn gật đầu tán thưởng, cuối cùng chỉ vào lựa chọn Đinh, "Vậy sói rừng cùng với sói, là quan hệ thế nào?" Cố Từ cau chặt mày, thuận miệng đáp theo: "Sói rừng cùng với sói đều là loài thú dữ, là ngang hàng." "Chính là như vậy." Trần Văn mỉm cười, thế cục trong toàn bộ giảng đường đã hoàn toàn nằm trong tay hắn. Hắn đúc kết: "Bởi thế, Bính và Đinh đều sai. Giáp và Ất đều là quan hệ bao hàm, song, bò vàng là loài bò cày cấy, gà ta là giống gà thôn dã, thảy đều là vật tầm thường nơi đồng ruộng. Còn chó xù phần lớn là vật cưng để kẻ nhà giàu chơi đùa, so với ý của đề bài có chỗ sai biệt. Bởi vậy đề này nếu muốn cầu sự chuẩn xác, phải chọn Ất." Hắn ngừng lại một chút, nhìn ba thiếu niên đã chìm vào suy nghĩ, tiếp tục nói: "Thánh nhân quan sát vạn vật trong trời đất mà ngộ ra đại đạo, chúng ta đọc sách nếu chỉ biết học vẹt từng câu chữ, không hiểu rõ mối quan hệ và quy luật bên trong, ấy là ôm cây đợi thỏ, leo cây tìm cá." Một tràng lời lẽ khiến ba thiếu niên đều chết lặng. Bọn họ chưa từng nghĩ tới, chuyện đọc sách, thậm chí giữa mấy từ ngữ chẳng liên quan gì nhau, lại ẩn chứa thứ đạo lý bực này. Mặt Cố Từ đỏ bừng, đứng chôn chân tại chỗ, đi không xong mà ngồi cũng chẳng đặng. Lần đầu tiên hắn phát hiện, vị tiên sinh nghèo hèn mà hắn vẫn luôn coi thường này, thứ chứa trong đầu lại không giống với bất kỳ vị phu tử nào hắn từng gặp trước đây. Ánh mắt Trương Thừa Tông lộ vẻ kính phục, hắn cảm thấy lời tiên sinh nói còn có lý hơn cả kinh nghĩa. Còn Chu Thông xưa nay luôn trầm mặc bấy giờ ngẩng đầu lên, lần đầu tiên nhìn thẳng vào Trần Văn, ánh mắt ngập tràn hiếu kỳ. Nhìn phản ứng của bọn họ, lòng Trần Văn hơi yên. Hắn biết mình đã đánh cược đúng. Có lẽ, những kỹ năng thi cử từ kiếp trước sẽ trở thành gốc rễ để hắn lập thân tại thế giới này. Và tất cả mọi chuyện, sẽ bắt đầu từ chính ngôi thư viện rách nát này, cùng ba đứa học trò ngỗ nghịch trước mắt.