Chương 66: Viện thí: Nghiên cứu đề cương thi (Hai trong một)

Đêm đã khuya. Huyên náo nơi Trí Tri Thư Viện cuối cùng cũng lắng xuống hẳn theo bước chân đám khách chúc mừng sau chót. Trần Văn ngồi một mình bên chiếc bàn đá nhỏ nơi hậu viện. Trên bàn đặt một bầu hoàng tửu ấm nóng cùng hai chén rượu rửa sạch tinh tươm. Hắn không uống, chỉ lặng lẽ nhìn làn rượu sóng sánh trong chén, phản chiếu vầng trăng hạ huyền lạnh lẽo trên đầu. Quãng thời gian này trôi qua thật nhanh. Từ bày mưu thương chiến, đến đối chất công đường, rồi ước hẹn quân tử cùng Lục Bỉnh Khiêm. Mỗi một chuyện đều như giẫm trên mũi đao. Nay mọi chuyện đã bụi tàn gió lặng. Dây thần kinh căng chặt vừa thả lỏng, cơn mệt mỏi liền ập đến tựa thủy triều. Trần Văn xoa xoa mi tâm. Hắn nhớ lại tiền kiếp. Khi ấy hắn cũng thế này, vì từng lứa học trò thi công chức mà thức đêm soạn bài, mổ xẻ đề thi cũ. Hắn khi đó dẫu bận rộn nhưng trong lòng trống rỗng. Bởi hắn biết, mình chỉ đang dạy người ta cái gọi là đỗ đạt, dạy kỹ năng ứng thí, chứ chẳng thể dạy họ sau khi trúng tuyển phải làm quan ra sao, làm người thế nào. Dù kiếm được không ít tiền, nhưng người ta sống cả đời này chỉ để kiếm tiền thôi sao? Thứ gọi là tiền tài kia đã khiến chủ nghĩa lý tưởng vốn luôn âm ỉ trong lòng hắn sớm bị thói phù hoa che lấp chẳng còn là bao. Còn lúc này. Hắn nhìn những tấm biển ngạch mới treo trong viện, nhìn dãy thư xá mới tinh đằng xa. Hắn đã làm được. Hắn không chỉ đưa đám trẻ này vào trường thi, giành lấy công danh, mà còn dẫn dắt chúng mở ra một con đường máu giữa cõi đời chân thực mà tàn khốc này. "Có đáng không?" Hắn tự hỏi lòng mình. Vì một thời đại vốn chẳng can hệ tới mình, vì một đám học trò vốn chẳng quen biết, đem tính mạng cả nhà ra đánh cược để so cờ với lũ quyền quý. Hắn nâng chén rượu, uống cạn một hơi. Rượu cay nồng trôi qua cổ họng, mang theo một luồng ấm áp. "Đáng." Hắn khẽ đáp lại chính mình. Bởi tại nơi này, hắn nhìn thấy hy vọng. Thấy ánh sáng trong mắt Cố Từ, thấy sống lưng thẳng tắp của Trương Thừa Tông, thấy đôi mắt không còn lạnh lùng của Chu Thông. Đây đều là những hạt mầm do chính tay hắn gieo xuống. Hắn muốn nhìn chúng bén rễ, nảy mầm, lớn lên thành cây đại thụ chọc trời, để che mưa chắn gió cho muôn dân Đại Hạ triều. Gió đêm thổi qua, Trần Văn kéo lại tấm áo đơn trên người. Bỗng nhiên, một chiếc áo choàng dày dặn nhẹ nhàng khoác lên vai hắn. Trần Văn quay đầu lại. Tô Thời đứng sau lưng hắn, tay bưng một bát canh gừng bốc khói nghi ngút. "Tiên sinh." Giọng Tô Thời rất khẽ, "Đêm khuya sương lạnh, người nên nghỉ ngơi thôi." "Là trò à." Trần Văn mỉm cười, khép lại áo choàng, "Muộn thế này rồi sao chưa ngủ?" "Học trò không ngủ được." Tô Thời ngồi xuống đối diện, đẩy bát canh gừng tới trước mặt hắn, "Trong lòng thấy bất an." "Bất an điều gì?" "Bất an... sợ mình làm không tốt." Tô Thời cúi đầu, nhìn mũi giày của mình, "Viện thí lần này do Lục đại nhân đích thân ra đề, lại còn phải lọt vào mười người đứng đầu. Học trò... học trò chỉ là một... nữ tử có trí nhớ tốt hơn chút thôi." Hai chữ sau cùng, nàng nói rất nhỏ, chẳng hề có chút tự tin. Ở thời đại này, nữ tử đọc sách vốn đã là chuyện kinh thế hãi tục. Nếu không nhờ Trần Văn gạt bỏ mọi dị nghị thu nhận nàng, giờ này nàng e là vẫn còn làm tú nương cho nhà quyền quý nào đó, hoặc đã bị gả bừa cho người ta rồi. Trần Văn nhìn nàng, ánh mắt ôn hòa. "Tô Thời." "Học trò có mặt." "Trò còn nhớ thuở ban đầu vì sao ta nhận trò không?" "Bởi vì... học trò nhớ giỏi ạ." "Không chỉ vì nhớ giỏi." Trần Văn lắc đầu, "Mà là vì trong mắt trò có sự không cam lòng." "Trò không cam lòng chỉ làm một nữ tử, không cam lòng để số mệnh bị kẻ khác định đoạt." "Nỗi bất cam ấy chính là thứ vũ khí sắc bén nhất của trò." Hắn chỉ vào đầu Tô Thời. "Nơi này của trò chứa đựng điển cố các triều các đại. Chứa đựng mọi tri thức vi sư truyền dạy. Thứ này còn mạnh hơn sức vóc của bất kỳ nam tử nào." "Viện thí cũng vậy, mà Lục Bỉnh Khiêm cũng thế. Đứng trước tri thức, chúng sinh bình đẳng." "Chỉ cần văn chương của trò hay, chỉ cần đạo lý của trò thông suốt. Trò chẳng có gì khác biệt so với đám học trò nam kia." Tô Thời ngẩng đầu lên, viền mắt hơi ửng đỏ. Nàng gật đầu thật mạnh. "Tiên sinh, học trò hiểu rồi." Nàng khẽ hít một hơi, lại hạ thấp giọng: "Nhưng thưa tiên sinh, khâu khám xét thân thể ở viện thí còn ngặt nghèo hơn phủ thí, đợt phủ thí chúng ta nhờ mối quan hệ của Tôn đại nhân mới hiểm hóc qua ải. Đến viện thí học trò lo rằng..." Trần Văn im lặng giây lát, rồi chậm rãi bảo: "Chuyện này, ta đã có sắp xếp." "Đi ngủ đi." Trần Văn ôn tồn nói, "Ngày mai còn có trận đánh khó khăn phía trước." Nghe vậy, bờ vai căng cứng của Tô Thời hơi thả lỏng, nhưng nỗi ưu lo trong mắt vẫn chưa tan hết. "Thế nhưng tiên sinh, lần này có thể qua, còn lần sau thì sao?" "Chuyện sau này, sau này hãy bàn." Trần Văn ngắt lời nàng, giọng điệu trở nên nghiêm nghị và thẳng thắn. "Tô Thời, ta không gạt trò. Con đường này càng đi lên cao càng hẹp, mà cũng càng hiểm trở." "Viện thí, ta có nắm chắc bảo toàn cho trò. Nhưng đến hương thí, đó là kỳ đại khảo của cả tỉnh, trước mắt bàn dân thiên hạ, lại có vô số con mắt dòm ngó. Nếu lúc đó chúng ta vẫn chưa có mối quan hệ rộng hơn..." Hắn dừng lại một chút, nhìn vào mắt Tô Thời. "Lúc ấy, trò có thể thật sự phải dừng bước ở danh phận tú tài thôi." Ánh mắt Tô Thời thoáng ảm đạm, nhưng rất nhanh đã lấy lại vẻ bình tĩnh. Nàng là một nữ tử thông tuệ, biết tiên sinh đang nói sự thật. "Nếu thật sự có ngày đó," Trần Văn nói tiếp, "ta cũng sẽ không để trò rời khỏi thư viện." "Ta sẽ giữ trò lại Ninh Dương, thay ta trông nom cơ nghiệp này." "Trông nom cơ nghiệp này ư?" Tô Thời ngẩn người. "Đúng vậy." Trần Văn cười nói, "Trò tưởng ta giữ trò bên cạnh chỉ đơn thuần để đi thi lấy một cái công danh thôi sao?" "Trên đời này có những việc nam nhân làm thì tiện lợi. Nhưng cũng có những việc nữ nhân ra tay lại có ưu thế trời ban." "Có những việc Cố Từ không làm nổi, Chu Thông cũng chẳng xong." "Chỉ có trò mới làm được." Trần Văn hiểu rõ, ở thời đại này, chỉ dựa vào năng lực của một cá nhân là hoàn toàn không đủ. Ngay cả hoàng đế cũng phải cân bằng các phe thế lực, huống chi người làm quan bình thường. Công danh chỉ là ngưỡng cửa để làm nên chuyện, không có người, đơn thương độc mã ắt chẳng thành. Cần phải có người. Chẳng những cần quan hệ cấp trên, mà dưới tay mình cũng phải có người đắc lực. Cần có những người sở hữu đủ loại tài năng khác nhau. Mà Tô Thời, cô học trò đi ngược lễ giáo này, chính là một quân cờ ngầm không thể thiếu trong ván cờ lớn của hắn. Trần Văn nghĩ đến đây liền nói tiếp: "Tất nhiên, tiền đề của tất cả những điều này là trò phải đỗ tú tài trước đã. Có được công danh này, trò mới đủ tư cách đứng sau lưng ta, chứ không phải làm một thứ dân tầm thường mặc người chém giết." Nghe những lời của tiên sinh, đám mây mù trong lòng Tô Thời tan biến sạch trơn. Hóa ra nàng không phải gánh nặng. Hóa ra tiên sinh đã sớm tính sẵn đường lui, cũng tính xong tương lai cho nàng. "Tiên sinh yên tâm!" Tô Thời đứng dậy, cúi mình vái sâu trước Trần Văn, ánh mắt lại bùng lên ý chí chiến đấu, "Viện thí lần này, học trò nhất định dốc toàn lực! Tuyệt đối không để mất mặt tiên sinh!" Tô Thời đứng thẳng người, hành lễ rồi xoay người rời đi. Nhìn bóng lưng gầy guộc mà kiên định ấy, Trần Văn mỉm cười khẽ gật đầu. Đây chính là học trò của hắn. Đây chính là tương lai của hắn. …… Sáng sớm hôm sau. Bên trong đại giảng đường của Trí Tri Thư Viện lại ngồi chật ních người. Chỉ là lần này, bầu không khí có phần vi diệu. Sau cơn cuồng hoan ngày hôm qua, trên mặt các học trò vẫn còn đọng lại vẻ phấn khích chưa tan. Vương Đức Phát đang vắt chân chữ ngũ, khoác lác với Lý Hạo bên cạnh: "Đệ không thấy đâu, hôm qua ta đi trả phòng, mặt lão chưởng quầy khách điếm cười toe toét, cứ nằng nặc đòi miễn phí tiền phòng cho ta. Lại còn bảo sau này chúng ta tới quán, nhất loạt giảm nửa giá! Đó mới gọi là mặt mũi!" Cố Từ dẫu không nói gì, nhưng động tác phe phẩy quạt xếp nhẹ nhàng cũng làm lộ vẻ đắc ý trong lòng hắn. Ngay cả người xưa nay trầm ổn như Trương Thừa Tông, lúc này cũng đang nói nhỏ với Chu Thông xem đợi sau khi đỗ tú tài thì nên mua sắm vật dụng gì cho gia đình. Ai nấy đều cảm thấy viện thí nắm chắc trong tay. Đến khâm sai đại nhân cũng lên tiếng ủng hộ rồi, còn có gì mà không vượt qua nổi? Trần Văn bước vào giảng đường, cảnh tượng đập vào mắt chính là như thế. Hắn không nói lời nào, chỉ lẳng lặng bước lên bục giảng. Hắn đứng trước bảng đen, ánh mắt đảo qua từng người có mặt. Ánh mắt ấy rất lạnh. Lạnh đến mức khiến Vương Đức Phát đang khoác lác phải nhỏ giọng dần, cuối cùng nghẹn ứ nơi cổ họng. Cố Từ thu quạt xếp lại, ngồi thẳng người dậy. Trương Thừa Tông cũng ngậm miệng. Toàn bộ giảng đường dần dà tĩnh lặng. Đến mức một tiếng kim rơi trên sàn cũng có thể nghe thấy. "Xem ra các trò đều rất vui vẻ." Trần Văn rốt cuộc cũng mở lời. Giọng hắn bình ổn, lại khiến tim mỗi người đều giật thót. "Cũng phải. Thắng trận thì nên vui mừng." "Thương chiến thắng lợi, Tề gia sụp đổ, bá tánh khen ngợi, ngay cả khâm sai đại nhân cũng ra mặt chống lưng cho chúng ta." "Có phải thấy rằng huyện Ninh Dương này, thậm chí cả phủ Giang Ninh này, đều không chứa nổi các trò nữa rồi chăng?" Vương Đức Phát rụt cổ lại, không dám đáp lời. "Có phải cảm thấy viện thí kia chẳng qua chỉ là đi qua màn diễn. Chỉ cần chúng ta vung bút múa mực là công danh tú tài đã dễ như trở bàn tay?" Giọng Trần Văn đột ngột vút cao. "Nằm mộng!" Hắn cầm cây thước gỗ, đập mạnh xuống án thư. "Chát!" Mọi người đều giật bắn mình. "Các trò tưởng Lục Bỉnh Khiêm là ai?" Trần Văn chỉ vào đám học trò, nghiêm giọng quát, "Đó là đại nho đương triều! Là thủ lĩnh phái Thanh lưu! Là người trong mắt không dung nổi một hạt cát!" "Cơ hội ông ấy dành cho chúng ta không phải ban thưởng, mà là khảo nghiệm!" "Càng là một thanh bảo kiếm treo lơ lửng trên đầu chúng ta!" "Nếu chúng ta thi không tốt, không lọt nổi vào mười người đứng đầu. Thanh kiếm này sẽ không chút lưu tình bổ xuống, chặt đứt toàn bộ nỗ lực, toàn bộ thanh danh trước đây của chúng ta!" “Đến lúc đó, các ngươi chỉ là một lũ cuồng đồ ăn may chụp giật, chẳng biết trời cao đất dày!” “Trí Tri Thư Viện cũng sẽ biến thành trò cười cho cả thiên hạ!” Lời lẽ ấy như một gáo nước lạnh xối thẳng từ đầu xuống. Khiến tất cả bọn họ hoàn toàn tỉnh táo khỏi cơn lạc quan mù quáng. Phải rồi. Lục Bỉnh Khiêm tuy hứa cho cơ hội, nhưng chưa từng nói sẽ nương tay. Trái lại, với tính cách của ông, đề thi lần này chỉ có khó hơn, hiểm hóc hơn lệ thường. Ông muốn xem đám học trò do Trần Văn dạy dỗ này rốt cuộc là vàng thật, hay chỉ là sắt vụn mạ vàng. “Tiên sinh… vậy chúng con phải làm sao?” Cố Từ đứng dậy, thu lại toàn bộ vẻ ngông cuồng, sắc mặt ngưng trọng. “Làm sao ư?” Trần Văn hừ lạnh một tiếng. “Từ hôm nay, thư viện đóng cửa.” “Dừng toàn bộ hoạt động thực vụ. Việc của thương hội giao cho cấp phó. Sổ sách của nha môn huyện, để đám lại già tự đi mà tính.” “Sáu đệ tử nòng cốt các ngươi, toàn bộ bế quan.” Vương Đức Phát há miệng, dường như muốn than vãn đôi câu, nhưng chạm phải ánh mắt như muốn giết người của Trần Văn, đành nuốt ngược lời vào trong. “Tiên sinh, chúng con phải ôn tập cái gì?” Lý Hạo hỏi, “Vẫn như trước kia, tụng kinh nghĩa, luyện sách luận sao?” “Phải, mà cũng không phải.” Trần Văn bước tới trước bảng đen, cầm bút viết lên hai chữ lớn. Đề cương. “Trước kia, chúng ta nghiên cứu đề mục.” “Nhưng lần này, thứ chúng ta phải nghiên cứu là đề cương. Mà đề cương lần này, thực chất chính là người ra đề.” “Lục Bỉnh Khiêm.” Trần Văn chỉ vào cái tên đó. “Trước đây ở phủ nha, để ứng phó với sự chất vấn của ông ta, chúng ta từng nghiên cứu sơ bộ.” “Chúng ta biết ông ta trọng nghĩa lý, khinh công lợi, trọng giáo hóa, khinh hình danh.” “Nhưng thế vẫn chưa đủ.” “Đó chỉ là phòng ngự trên mặt chiến lược, cốt để sơ bộ nắm bắt ông ta, giúp việc học của chúng ta có phương hướng khái quát.” “Còn hiện tại, chúng ta phải tiến công trên mặt chiến thuật. Chúng ta phải chuẩn bị cho viện thí một cách thực chiến chân đao thật kiếm!” “Chúng ta phải khiến ông ta chọn chúng ta.” Ánh mắt Trần Văn thâm trầm sâu thẳm. “Ta muốn các ngươi tìm ra bằng hết mọi áng văn, mọi bản tấu sớ trong mấy chục năm qua của ông ta, thậm chí cả từng bài thơ từ thuở thiếu thời.” “Ta muốn biết, ông ta chuộng chữ nghĩa thế nào? Ghét bỏ cú pháp ra sao?” “Khi thấy hai chữ dân sinh, ông ta sẽ liên tưởng tới điển tích gì? Khi thấy hai chữ pháp độ, ông ta lại trích dẫn lời của bậc tiên hiền nào?” “Chúng ta phải mổ xẻ vị đại nho đương triều này từ trong ra ngoài cho thật rõ ràng thấu đáo.” “Chúng ta phải vì ông ta mà đo ni đóng giày một bộ đáp án, khiến ông ta không thể nào từ chối.” “Đây gọi là nghiên cứu đề cương.” Trong giảng đường, lặng ngắt như tờ. Toàn bộ mọi người đều bị kế hoạch điên rồ mà táo bạo này của Trần Văn trấn áp. Nghiên cứu đề cương? Nghiên cứu khâm sai đại nhân? Xem một người sống sờ sờ như một đề thi để giải? Chuyện này… chuyện này quả thực là chưa từng nghe thấy bao giờ! Nhưng ngẫm kỹ lại, đây lại là cách thức hợp lý nhất, hữu hiệu nhất. Mắt Cố Từ sáng rực lên. Tay Tô Thời bắt đầu run rẩy, đó là sự run rẩy vì phấn khích. Ngay cả Vương Đức Phát, dưới sự lây lan của bầu không khí ấy, cũng siết chặt nắm đấm. “Được!” Cố Từ là người đầu tiên hưởng ứng. “Tiên sinh, việc này con nhận!” “Con cũng nhận!” Tô Thời đứng bật dậy. “Còn có con nữa!” Lý Hạo cũng đứng lên. Trần Văn nhìn đám thiếu niên trước mắt đã bùng cháy lại ý chí chiến đấu, khóe miệng rốt cuộc lộ ra một nét cười hài lòng. “Rất tốt.” Hắn vỗ tay. “Vậy thì, kể từ bây giờ.” “Hãy quên việc các ngươi là đầu lĩnh thương hội, quên việc các ngươi là thần thám, quên cả việc các ngươi là tiểu thần tài đi.” “Trở lại làm những sĩ tử thuần túy nhất.” “Chúng ta, đi đánh một trận chiến cam go.”