Chương 78: Lễ cài hoa: Lục Bỉnh Khiêm ra mặt ủng hộ (Hai trong một)

Sáng sớm nơi phủ Giang Ninh dường như rạng rỡ hơn mọi ngày. Bên trong khách điếm Văn Hội Lâu, lưng chưởng quầy đã gập gần sát đất. Hắn cố ý sai người đổi sang loại trà Long Tỉnh thượng hạng, ngay cả bánh bao điểm tâm cũng to hơn ngày thường một vòng. "Chư vị tướng công, điểm tâm hôm nay tiểu điếm xin bao trọn! Coi như chút lòng thành chúc mừng chư vị!" Vương Đức Phát nhét đầy miệng một chiếc bánh bao, ú ớ nói: "Chưởng quầy, ngươi khách khí quá rồi. Cơ mà nói đi cũng phải nói lại, bánh bao này quả thực thơm hơn hôm qua." "Ấy là đương nhiên! Đương nhiên rồi!" Chưởng quầy cười làm lành, "Đây là tiểu điếm cố ý mời thợ làm bánh giỏi nhất trong thành về làm đấy ạ. Vương tướng công nếu thích, lát nữa ta sai người mang thẳng tới phủ cho ngài!" Vương Đức Phát cười hì hì, từ trong ngực áo rút ra một phong gia thư vừa viết xong, đưa cho gã chạy bàn bên cạnh. "Đi, tìm dịch trạm chạy nhanh nhất, gửi về Ninh Dương cho ta." "Trên phong bì nhớ viết chữ thật to vào — 'Gia thư của tú tài Ninh Dương Vương Đức Phát'!" "Còn nữa, bảo cha ta chuẩn bị sẵn pháo đi, ta muốn đốt rền vang suốt ba ngày ba đêm!" Nhìn bộ dạng đắc ý vênh váo của hắn, đám người Cố Từ không nhịn được bật cười. "Được rồi, bớt khoe khoang lại đi." Cố Từ bước tới, trên tay bưng một bộ y phục mới tinh. Đó là quy phục của sinh viên — lam sam, nho cân, đai lụa. Đây là biểu tượng cho thân phận của bọn họ. Kể từ hôm nay, họ không còn là đồng sinh áo vải nữa, mà đã là tú tài có công danh trên mình. Gặp quan không phải quỳ, miễn trừ phu dịch, được luật pháp ưu đãi. "Mau thay vào đi." Trương Thừa Tông cũng cầm y phục bước tới, bàn tay hắn khẽ run rẩy, hiển nhiên vẫn chưa bình tâm sau nỗi xúc động, "Tiên sinh đã bảo rồi, hôm nay phải vào học cung làm lễ nhập học, không thể để thất lễ." Mọi người ai nấy trở về phòng thay áo. Khi họ bước ra lần nữa, cả sân viện như bừng sáng thêm vài phần. Cố Từ một thân lam sam, càng thêm phần tuấn tú hiên ngang. Trương Thừa Tông trầm ổn nội liễm, toát lên vẻ thư hương nho nhã. Chu Thông vẫn giữ nét lạnh lùng như trước, nhưng bộ nho phục kia lại khoác lên người hắn đôi phần uy nghiêm. Lý Hạo trông cũng nhanh nhẹn, hoạt bát hơn, đang loay hoay tìm chỗ nhét chiếc bàn tính yêu quý của mình. Tô Thời tuy thân hình mảnh mai, nhưng bộ nam trang này vận lên người nàng lại mang một nét thanh nhã rất riêng. Ngay cả Vương Đức Phát, sau khi khoác lên bộ y phục này cũng ra dáng người hơn hẳn, cái bụng tròn càng ưỡn cao hơn. "Chậc chậc, đúng là người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân." Vương Đức Phát soi bóng mình bên vại nước, "Sao ta lại thấy mình cũng thành người đọc sách rồi nhỉ?" "Ngươi vốn dĩ là người đọc sách." Trần Văn từ trên lầu thong thả bước xuống. Hắn vẫn vận một thân thanh sam như cũ, chẳng hề thay đổi mảy may trước sự hiển hách của đám đệ tử. Thế nhưng nhìn đám thiếu niên ý khí hiên ngang này, ý cười nơi đáy mắt hắn lại chẳng cách nào che giấu nổi. "Thay y phục rồi, tâm tính cũng phải đổi theo." Trần Văn đi tới trước mặt họ, đưa tay sửa lại chiếc nho cân hơi lệch của Vương Đức Phát. "Khoác lên bộ y phục này, đồng nghĩa với việc các ngươi đã bước chân vào chốn sĩ lâm." "Từng lời ăn tiếng nói, từng hành động cử chỉ sau này đều có vô số con mắt dõi theo." "Đắc ý thì được, nhưng chớ có vong hình." "Hôm nay đến học cung, không chỉ để nhận cành hoa vàng kia, mà còn là để... bái bến đỗ." "Bái bến đỗ của ai ạ?" Vương Đức Phát hỏi. "Bái Khổng Thánh nhân, bái tọa sư, và cũng là bái những hạt giống đèn sách của thiên hạ." Trần Văn nói, "Đây là quy củ, cũng là sự truyền thừa." "Đi thôi." Hắn khẽ phất tay áo. "Đừng để Lục đại nhân phải đợi lâu." Trước điện Đại Thành, phủ học cung Giang Ninh. Bách cổ um tùm, khói hương nghi ngút. Hôm nay là lễ nhập học của các tân khoa tú tài, cũng là ngày đại lễ long trọng bậc nhất của toàn cõi phủ Giang Ninh. Trải qua những vòng tuyển chọn gắt gao, cuối cùng chỉ có năm mươi tân khoa tú tài được khoác lên mình tấm lam sam mới tinh, đầu đội nho cân, tề chỉnh xếp hàng theo đúng thứ bậc. Ai nấy nét mặt đều trang nghiêm túc mục, ngóng đợi khoảnh khắc thiêng liêng nhất — lễ trâm hoa. Năm mươi con người này là những tinh anh vượt trùng vây từ hàng ngàn sĩ tử, mỗi người đều là bậc tài năng trăm người chọn một. Mà Trí Tri Thư Viện, một mình độc chiếm tới sáu vị trí. Lục Bỉnh Khiêm vận quan bào đỏ thẫm, ngồi ngay ngắn trên đài cao. Bên cạnh ông là Tri phủ Giang Ninh Lý Đức Dụ, cùng các quan viên Giáo dụ, Huấn đạo của phủ học. "Giờ lành đã đến, hành lễ trâm hoa!" Theo tiếng xướng vang dội của viên tư nghi, tiếng nhạc lễ lập tức trỗi dậy. Cố Từ đứng ở vị trí đầu tiên, cất bước chân vững chãi tiến lên đài cao. Hắn đi tới trước mặt Lục Bỉnh Khiêm. Lục Bỉnh Khiêm nhìn thiếu niên anh khí bừng bừng trước mắt, trong mắt tràn đầy vẻ hiền từ lân ái. Ông nâng một cành hoa vàng từ trên khay lễ, nhẹ nhàng cài lên chiếc nho cân của Cố Từ. "Cố Từ, bài văn này của trò khí thế bàng bạc, rất hợp ý ta." Giọng Lục Bỉnh Khiêm ôn hòa mà đầy uy lực. "Nhưng trò phải ghi nhớ, văn chương việc thiên thu, được mất tấc lòng biết. Cành hoa này không chỉ là vinh dự, mà còn là trách nhiệm." "Học trò cẩn ghi lời tọa sư dạy bảo." Cố Từ dập đầu. Theo thường lệ, lúc này Cố Từ nên đứng dậy quay về hàng. Thế nhưng Lục Bỉnh Khiêm lại không bảo hắn lui xuống. Ông nhìn Cố Từ, đột nhiên cất tiếng hỏi một câu. "Cố Từ, tài học cả thân này của trò rốt cuộc là theo ai mà có?" Câu hỏi này vừa thốt ra, toàn trường lập tức lặng ngắt như tờ. Mọi người ai nấy đều dỏng tai lên nghe. Tuy rằng người ta đều biết đến Trí Tri Thư Viện, biết đến Trần Văn. Thế nhưng ở chốn quan trường trọng đại này, theo đúng lễ pháp, tọa sư của thí sinh chỉ có thể là quan chủ khảo, tức Lục Bỉnh Khiêm. Nếu Cố Từ đáp là học từ Lục đại nhân, hay là tự học thành tài, thì đều hợp tình hợp lẽ. Nhưng nếu hắn lại nhắc tới một vị tú tài... Thế thì quả thật có phần không biết quy củ phép tắc. Lý Đức Dụ đứng bên cạnh, có chút căng thẳng liếc nhìn Trần Văn. Ông biết Lục Bỉnh Khiêm đang cho Cố Từ cơ hội, cũng là đang cho Trần Văn cơ hội. Nhưng cơ hội này, đồng thời cũng là một chiếc bẫy rập. Cố Từ ngẩng đầu lên. Ánh mắt hắn trong veo, không một chút do dự. Hắn xoay người lại, chẳng hề nhìn về phía bất kỳ vị đại nhân vật nào trên đài cao. Mà lại chỉ tay về vị trí hẻo lánh nhất nơi góc khán đài. Ở đó, có một người trẻ tuổi mặc áo thanh sam đang đứng. Đó là Trần Văn. "Bẩm lời tọa sư." Tiếng Cố Từ sang sảng vang vọng khắp toàn bộ học cung. "Tài học của học trò, thảy đều nhờ ơn ân sư Trần Văn ban tặng!" "Nếu không có ân sư dạy bảo, Cố Từ đến nay chẳng qua chỉ là một tên công tử bột chỉ biết chọi gà dắt chó. Chính ân sư đã cho học trò hiểu thế nào là gia quốc thiên hạ, thế nào là kinh thế trí dụng!" "Bởi vậy, học trò tuyệt không dám quên cội nguồn!" Dứt lời, hắn hướng về góc đài kia, cung kính sụp lạy hành đại lễ. "Tạ tiên sinh dạy bảo!" Cảnh tượng này khiến tất cả mọi người có mặt đều sững sờ chết lặng. Chưa đợi đám đông kịp hoàn hồn. Chu Thông xếp ở vị trí thứ hai cũng bước ra khỏi hàng ngũ. "Học trò Chu Thông, tạ tiên sinh dạy bảo!" Kế đó là Trương Thừa Tông. "Học trò Trương Thừa Tông, tạ tiên sinh dạy bảo!" Tô Thời, Lý Hạo... Cho tới Vương Đức Phát đứng ở hạng mười. Hắn tuy béo tốt nhưng lúc này động tác quỳ rạp xuống lại nhanh hơn bất kỳ ai, tiếng hô cũng to hơn bất cứ người nào. "Học trò Vương Đức Phát, tạ ơn tái tạo của tiên sinh!" Sáu đệ tử nòng cốt đồng loạt quỳ rạp trên mặt đất, hướng về góc đài khuất nẻo kia mà hành đại lễ tôn sư long trọng nhất thế gian. Ánh mắt của toàn trường trong khoảnh khắc dời cả từ trên đài cao sang góc khán đài ấy. Người trẻ tuổi mặc áo thanh sam, thần sắc đạm nhiên kia. Trần Văn. Hắn đứng ở nơi đó, không hề tỏ ra lúng túng vì sự chú ý của muôn người, cũng chẳng hề lộ vẻ kiêu ngạo bởi cái quỳ lạy của môn đệ. Hắn chỉ lặng lẽ dõi nhìn bọn họ, ánh mắt ngập tràn vẻ vui mừng an ủi, lại xen lẫn nỗi xúc động khôn nguôi. "Việc... việc này ra thể thống gì nữa?" Lão Giáo dụ Lý Trường Phong của phủ học không kìm được chau mày, "Chủ khảo đại nhân còn đương ngự trên đài, bọn họ lại dám..." "Phải đấy, thế này cũng quá coi thường Lục đại nhân rồi." Tiếng bàn tán xôn xao nổi lên khắp bốn phía. Lý Đức Dụ cũng đầy vẻ lo âu nhìn sang Lục Bỉnh Khiêm. Thế nhưng, Lục Bỉnh Khiêm lại không hề tức giận. Trái lại, ông mỉm cười. Nụ cười vô cùng sảng khoái. "Hay! Hay cho câu không dám quên cội nguồn!" Lục Bỉnh Khiêm đứng dậy, chỉnh lại quan bào. Dưới những ánh mắt kinh ngạc tột cùng, vị nhất phẩm đại viên đương triều này lại chậm rãi cất bước xuống đài cao. Ông rảo bước qua từng hàng tân khoa tú tài, từng bước đi tới trước mặt Trần Văn. Trần Văn thấy thế, vội vàng chỉnh đốn áo mão, toan hành lễ. Thế nhưng đôi tay hắn còn chưa kịp hạ xuống vái lạy thì đã được một đôi tay to lớn, đầy uy lực vững vàng nâng lấy. Lục Bỉnh Khiêm nhìn hắn, ánh mắt ôn hòa mà trịnh trọng. "Tiên sinh, miễn lễ." Bốn chữ giản đơn khôn xiết, lại khiến thảy mọi người chấn động tâm can. Miễn lễ ư? Khâm sai đại nhân không chỉ đích thân xuống đài đón tiếp, Mà điều quan trọng hơn cả là ông lại xưng hô với hắn bằng hai chữ — Tiên sinh! Trong chốn sĩ lâm, hai chữ "tiên sinh" nặng tựa nghìn cân. Nếu chẳng phải bậc đức cao vọng trọng, học vấn uyên thâm, quyết không thể nhận nổi danh xưng này. "Đại nhân, việc này..." Trần Văn cũng có phần bất ngờ. "Ngươi nhận hoàn toàn xứng đáng." Lục Bỉnh Khiêm buông tay ra, ánh mắt đảo qua đám thiếu niên đang quỳ rạp trên đất, rồi lại nhìn về phía Trần Văn. "Vườn đào lê này là do tự tay ngươi vun trồng nên." "Dạy chữ rèn người chính là đại công đức bậc nhất trong thiên hạ. Lão phu tuy quan cư nhất phẩm, nhưng đứng trước đạo làm thầy cũng không dám cậy thế tự tôn." Ông khẽ nghiêng mình, làm lễ chắp tay ngang hàng theo lễ tương giao bằng hữu. "Cái lễ này không phải bái ngươi, mà là bái cái 'Đạo' ở trong lòng ngươi." "Bái ngươi vì Đại Hạ ta mà rèn đúc nên một lớp hài nhi biết thẳng lưng ngẩng đầu này!" Cả trường tịch mịch như tờ. Nối tiếp đó là những tiếng hít sâu đầy kinh ngạc đồng loạt bật thốt. Khâm sai hành lễ tạ ý! Đây là sự vinh hiển đến nhường nào! Điều này so với bất kỳ ban thưởng vàng bạc nào, bất kỳ hoành phi khen ngợi nào, lại càng thêm chấn động, càng thêm vẻ vang tột bậc. Trần Văn hít một hơi thật sâu, khóe mắt khẽ cay xè. Hắn hiểu rằng, cái lễ này của Lục Bỉnh Khiêm không chỉ dành cho riêng hắn, mà là dành cho Chí Tri chi học. Đây là sự thừa nhận của triều đình, là sự đón nhận từ dòng chính thống. Đây là Lục Bỉnh Khiêm cố ý mượn trường hợp trang trọng ngày hôm nay để chính danh cho Chí Tri chi học của hắn, công khai đứng ra nâng đỡ hắn. Hắn lùi lại nửa bước, trịnh trọng đáp lễ. "Vãn sinh tạ đại nhân hậu ái. Quyết không phụ lòng đại nhân phó thác!" Lục Bỉnh Khiêm cười ha hả, xoay người lại, cất giọng sang sảng nói với toàn trường. "Hôm nay, bổn quan có một lời muốn nói." “Khoa cử, khảo hạch là văn chương, nhưng chọn lựa là nhân tài.” “...” “Nhân tài thế nào? Không phải hạng mọt sách chỉ biết đọc sách chết, cũng chẳng phải lũ quan trường khôn lỏi chỉ biết luồn cúi đục khoét. Mà là những kẻ như bọn họ, tri hành hợp nhất, lòng ôm trăm họ, có thể giải quyết việc thực tế!” “Trí Tri Thư Viện dạy ra chính là loại nhân tài như thế!” “Bởi vậy, bổn quan hôm nay không chỉ trâm hoa cho các tú tài này, mà còn vì Trí Tri Thư Viện, vì Trần Văn tiên sinh... chính danh!” Tiếng vỗ tay như sấm dậy. Khoảnh khắc này, mọi mối ngờ vực, mọi lời gièm pha đều tan thành mây khói giữa tiếng vỗ tay rền vang. Trí Tri Thư Viện đã hoàn toàn đứng vững gót chân. Trần Văn nhìn đám đệ tử kích động trước mắt, nhìn lão nhân râu tóc bạc phơ kia. Trong lòng hắn không có nỗi mừng rỡ điên cuồng, chỉ có một gánh trách nhiệm nặng trĩu. Hắn biết, chiếc mũ này một khi đã đội lên đầu thì không thể gỡ xuống được nữa. Từ nay về sau, mỗi lời nói mỗi việc làm của hắn đều sẽ đại diện cho Trí Tri Thư Viện, đại diện cho học phong mới mẻ này. Trần Văn bước tới trước mặt các đệ tử, bảo họ: “Hoa này cài trên đầu, đẹp. Nhưng càng phải cài vào trong lòng. Chớ quên sơ tâm.” “Rõ!” Đám đệ tử đồng thanh vâng dạ. Sau khi buổi lễ kết thúc, đám đông dần tản đi. Nhưng phong vị nhiệt liệt ấy vẫn còn vang vọng trên từng phiến gạch xanh của học cung. Đúng lúc Trần Văn định dẫn các đệ tử rời đi, một lão giả mặc quan bào rảo bước đi tới. Chính là Giáo dụ phủ học Giang Ninh, Lý Trường Phong. Ngày thường, vị lão đại nhân chưởng quản học chính một phủ này luôn nghiêm mặt lạnh lùng. Nhưng lúc này, sắc mặt ông ta chỉ còn vẻ phức tạp. Ông ta bước tới trước mặt Trần Văn, không hề mang vẻ quan cách mà chỉnh lại áo mũ, trịnh trọng chắp tay hành lễ. “Trần tiên sinh.” Giọng ông ta có phần khàn đặc. “Lời dạy hôm nay, lão hủ xin thụ giáo.” Trần Văn vội vàng đáp lễ: “Lý đại nhân nói quá lời rồi. Vãn sinh bất quá chỉ làm tròn bổn phận.” “Không.” Lý Trường Phong lắc đầu, ánh mắt lướt qua dáng đứng thẳng tắp của bọn Cố Từ. “Lão hủ dạy học cả đời, cứ ngỡ kinh nghĩa là trời, quy củ là đất. Chỉ cần để học trò học thuộc làu kinh sách là đã tận chức.” “Thế nhưng hôm nay, thấy Lục đại nhân khom lưng vì tiên sinh, thấy ánh sáng trong mắt lũ trẻ này, lão hủ mới hiểu...” Ông ta cười khổ một tiếng. “Hóa ra, sách còn có thể dạy như thế. Người, còn có thể dưỡng dục như vậy.” “Tiên sinh dạy không phải là sách, mà là cốt cách. Lão hủ lại càng không nên nghi ngờ việc bọn Cố Từ không quên ơn thầy...” Ông ta nhìn Trần Văn, trong ánh mắt ngập tràn vẻ tôn trọng cùng kính nể. Ông ta biết, người trẻ tuổi trước mắt dẫu chỉ là một tú tài, nhưng phân lượng trong lòng Lục đại nhân sợ rằng còn nặng hơn cả Tri phủ Giang Ninh này. Một người vừa có thực tài chân học, lại vừa có nhân mạch thông thiên bực này, tương lai tất là nhân vật phong vân khuấy đảo triều đình. “Mai sau nếu có dịp, lão hủ muốn mời tiên sinh tới phủ học giảng dạy, để đám đệ tử bất tài kia cũng được mở mang tầm mắt. Chẳng hay tiên sinh có chịu nể mặt?” Đây là vinh dự cực lớn. Đích thân Giáo dụ phủ học mời mọc, đồng nghĩa Trí Tri Thư Viện không còn là thứ học phái chắp vá ngoài luồng, mà đã là dòng chính thống có thể đường hoàng bước vào nơi thanh nhã. Trần Văn nhìn lão nhân đầu tóc bạc phơ, trong lòng cũng dâng lên đôi phần cảm khái. Hắn biết, đây không đơn thuần là sự chuyển biến thái độ của một mình Lý Trường Phong. Mà là toàn bộ hệ thống giáo dục cũ kỹ của phủ Giang Ninh đã cúi đầu trước hắn. Nhưng hắn không hề kiêu ngạo. Bởi hắn biết, đây mới chỉ là bước đầu tiên. “Đa tạ đại nhân hậu ái.” Trần Văn ôn hòa nói, “Nếu có thời gian rỗi, vãn sinh nhất định sẽ tới quấy rầy.” “Tốt! Tốt!” Lý Trường Phong thở phào nhẹ nhõm, lại chắp tay lần nữa, lúc này mới xoay người rời đi. Trần Văn nhìn bóng lưng ông ta, lòng không dấy lên quá nhiều gợn sóng. Hắn dẫn các đệ tử thong thả bước ra khỏi cổng lớn của học cung. Ngoảnh đầu nhìn lại, tòa Đại Thành Điện nguy nga đang lấp lánh rạng ngời dưới ánh mặt trời. Trần Văn nói với đám đệ tử: “Hành động vừa rồi của các ngươi quả thực khiến vi sư cảm động. Nhưng vi sư không thể không nhắc, sau này bước vào chốn quan trường, nói bất kỳ lời nào cũng phải chú ý cử chỉ và tư thế. Có đôi khi, nói gì không quan trọng, tư thế của ngươi mới quan trọng hơn. Tránh tự chuốc lấy phiền toái không đáng có. Lần này các ngươi gặp được Lục đại nhân thuộc phái Thanh lưu, nếu đổi thành người khác, cục diện có lẽ đã chẳng thuận hòa như thế.” Lúc này, Cố Từ mỉm cười: “Tiên sinh dạy chí phải. Nhưng vừa rồi học trò chủ động hành lễ với người trước mặt Lục đại nhân, chính vì hiểu rõ Lục đại nhân nên đệ tử mới dám làm vậy.” Trần Văn cười lớn: “Khá lắm, vi sư suýt nữa cảm động đến rơi nước mắt. Hóa ra các ngươi cũng chẳng phải làm theo cảm tính.” Vương Đức Phát cười hì hì: “Tiên sinh quên rồi sao, người từng bảo bọn con phải nghiên cứu Lục đại nhân đến chân tơ kẽ tóc cơ mà.” Trần Văn gật đầu: “Tốt lắm, các ngươi ngày càng trưởng thành. Mẹo thi cử ta dạy không chỉ dùng ở trường thi, mà còn dùng được cả trong nhật thường. Quả thực khiến ta bất ngờ. Rất tốt, rất tốt, đây mới là tú tài mà Đại Hạ ta thật sự cần.” “Tiên sinh, chúng con thực sự là tú tài rồi sao?” Vương Đức Phát sờ tấm khăn nho sinh trên đầu, vẫn còn đôi phần chưa dám tin. “Phải.” Trần Văn mỉm cười, “Tú tài danh chính ngôn thuận.” “Thế con có thể...” Mắt Vương Đức Phát sáng lên. “Không được.” Trần Văn ngắt lời hắn, “Về viết lại cảm nghĩ hôm nay, không dưới một ngàn chữ. Ngày mai nộp cho ta.” “A?” Vương Đức Phát kêu than một tiếng thảm thiết. Bọn Cố Từ lập tức bật cười rộ lên.