Chương 23: Giao phối và săn mồi của Viên Võng Chu

Tuần đầu tiên của tháng Tám, tiết trời oi nồng. Đêm ấy quang đãng không một gợn gió, gần chín giờ tối, tôi theo lệ thường đến thăm mụ hàng xóm béo ục ịch của mình - Giác Hình Chu, phát hiện nó đang lạnh lùng bám trên sợi tơ treo. Đang giờ làm việc mà ả lại chẳng buồn động chân động tay, điều này khiến tôi không khỏi ngạc nhiên. Nhưng cảnh tượng diễn ra tiếp theo còn làm tôi mừng rỡ khôn xiết: một con nhện đực từ bụi cây gần đó bò ra, leo lên sợi cáp treo. Chàng lùn gầy gò bé nhỏ này đang tiến đến kính cẩn nghiêng mình trước người phụ nữ đẫy đà bụng to kia. Đây là lần duy nhất tôi tận mắt chứng kiến cảnh giao phối của loài Viên Võng Chu. Con nhện đực nấp tận góc khuất xa xôi, làm sao hay biết nơi này có một nàng nhện cái đã đến tuần cập kê? Huống hồ chuyện kết đôi của loài nhện luôn diễn ra trong đêm đen tĩnh mịch, trước nay chẳng hề có tiếng gọi hay tín hiệu nào, cớ sao chúng tìm được nhau? Tôi từng nhốt một con Đại Khổng Tước Điệp cái dưới lồng kính, nó tỏa ra một làn hương bí ẩn, dẫn lối cho những con Đại Khổng Tước Điệp đực cách xa hàng mấy cây số lần theo, lặn lội đường trường tìm đến phòng thí nghiệm của tôi vì tiếng gọi tình yêu. Đêm nay chàng lùn nọ cũng mang lòng mộ đạo như thế, nó tin rằng lực kéo từ phương xa chính là chiếc la bàn đáng tin cậy nhất, dẫn nó xuyên qua từng tầng lá cây mà không hề chệch hướng, tìm đến bên nàng diễn viên xiếc đi trên dây thép kia. Trong đêm đen huyền bí này, thứ tình yêu mang bản tính thô bạo rất dễ biến thành một hôn lễ bi kịch. Nào, hãy cùng xem chuyện gì diễn ra tiếp theo. Nhện đực bước lên con đường dốc của sợi cáp treo, dè dặt tiến từng bước, tựa như quá căng thẳng mà cứ đi vài bước lại khựng lại. Nó đang do dự sao? Liệu có dám tới gần hơn không? Ngay lúc chúng tôi đang thấp thỏm, nhện cái bỗng giơ chân bò lên. Vị khách vội vã hoảng sợ, cuống cuồng tụt xuống khỏi sợi cáp. Một lát sau, thấy yên bụng hơn chút đỉnh, nó lại bò lên, áp sát gần hơn. Thế nhưng, nó lại thoắt cái bỏ chạy. Cứ dùng dằng qua lại mấy bận như thế, ôm mối bồn chồn thắc thỏm, cuối cùng nó cũng từ từ áp sát nhện cái, mặt đối mặt. Nhện cái bất động, vẻ mặt nghiêm nghị, trong khi nhện đực lại kích động khôn cùng. Nó dám cả gan dùng đầu ngón chân chạm nhẹ vào cô nàng béo bụng bự kia. Rõ ràng gã to gan này đã đi quá giới hạn, chính nó cũng giật thót mình, men theo sợi tơ an toàn thẳng đứng mà rơi tuột xuống dưới. Nhưng chẳng mấy chốc nó lại leo lên, bởi nó biết, đối phương rốt cuộc đã xiêu lòng trước lời khẩn nài tha thiết của mình. Nhện đực khẽ dùng chân, đặc biệt là dùng xúc giác chi để bắt đầu ve vuốt. Nàng bạn gái bụng bự bỗng nhảy vọt ra xa một cách kỳ lạ, trông có vẻ ngượng ngùng. Cuối cùng nhện cái cũng lấy hết can đảm, bạo dạn dùng đốt bàn chân trước bám lấy một sợi tơ, như một vận động viên thể dục nhào lộn liên tiếp mấy vòng về phía sau. Nhện đực mãn nguyện ngắm nhìn chuỗi động tác tuyệt đẹp ấy, và kết quả càng khiến nó hân hoan. Nhện cái phơi phần dưới của chiếc bụng bự ra trước mặt chàng lùn, để mặc cho chàng nâng xúc giác chi lên, lựa đúng thời cơ khẽ chạm đầu nhọn vào đó. Chẳng còn động tác nào khác, gã nhỏ con gầy gò đã hoàn thành mục đích của chuyến viễn chinh trong nỗi thỏa mãn. Ngay sau đó, nó co giò tháo chạy khỏi lãnh địa của bạn gái, hệt như chỉ cần nán lại thêm một khắc là ngày tận thế sẽ giáng xuống đầu vậy. Quả thực là như thế, nếu cứ nằm ỳ bất động, rất có thể nó sẽ biến thành bữa ăn lót dạ. Tôi rình rập suốt mấy đêm liền, bóng dáng nó chẳng hề xuất hiện trở lại. Nhưng cô dâu mới lại chẳng bận tâm đến cuộc sống đơn độc, thậm chí không nghỉ ngơi lấy một chốc, thoăn thoắt bò xuống sợi tơ treo, dệt mạng xong xuôi rồi vào tư thế săn mồi. Hôn lễ chẳng mảy may khiến nó kích động, bởi nó hiểu sâu sắc một đạo lý: phải ăn thì mới có tơ, có tơ mới săn được mồi, và mới dệt được bọc trứng để ấp con. Lúc này, chiếc lưới bẫy dính nhớp chẳng có chút động tĩnh nào, Viên Võng Chu dồn trọn tâm trí vào cuộc săn. Nó chổng ngược đầu lên trên, tám chân choãi rộng, chiếm cứ ngay chính giữa tấm mạng — điểm thu nhận thông tin truyền về từ các sợi tơ phóng xạ. Hễ trước sau xuất hiện rung động, tức là con mồi đã dính bẫy, Viên Võng Chu chẳng cần nghĩ ngợi, lao thẳng tới ngay. Song, một khi xuất hiện động tĩnh đáng ngờ, nó sẽ làm cho cả tấm mạng rung bần bật, đó là cách nó thị uy với những kẻ khách không mời mà đến. Nếu tôi muốn tự mình chọc nó động đậy, chỉ cần lấy một cọng rơm lúa mì trêu chọc nó là xong. Một con nhện đang hoảng sợ mà muốn dọa lại kẻ khác thường có một ngón nghề tuyệt diệu: chẳng cần nhảy chồm lên, cũng không cần ai giúp sức, chỉ bằng cỗ máy dệt của chính mình đã khiến cả tấm lưới rung lên bần bật, mắt thường chúng ta khó lòng nhận ra nó dùng sức ra sao. So với việc chúng ta chơi đánh đu cần có người đẩy hộ, nó quả thực cao tay hơn nhiều. Thật kỳ diệu biết bao, trạng thái tĩnh lại có thể sinh ra sự chao đảo. Rung lắc một lát, nó lại khôi phục vẻ tĩnh lặng, duy trì tư thế cũ, tiếp tục chờ đợi con mồi đêm nay. Chao ôi, con nhện đáng thương, dẫu có thiên phú tuyệt vời đến đâu cũng đành cậy nhờ vào mánh lới và lòng nhẫn nại mới kiếm nổi bữa tối. Chúng chẳng giống như vài loài động vật được trời cao ưu ái, thức ăn đầy ắp, chẳng phải bươn bả ngược xuôi vì miếng ăn. Tỉ như loài giòi dùng làm mồi câu kia chẳng hạn, nó nhởn nhơ bơi lội trong nồi canh thịt nhừ, cả đời chưa từng hay biết nỗi gian truân của cuộc sống. Tôi thương cho nỗi bất hạnh của nhện, có khi chờ đợi ròng rã suốt đêm mà chẳng thu được gì. Thật ra tôi cũng vậy, ngày ngày phải đau đáu lo toan manh áo miếng cơm. Tôi cũng đang dệt tấm mạng của riêng mình, một tấm mạng giăng bắt những luồng tư tưởng. Tư tưởng đâu phải lũ bướm đo hào phóng, nó khó bắt hơn nhiều, lại mông lung hư ảo. Thế nhưng, ta cần vững tin rằng, điều đẹp đẽ nhất trong sinh mệnh chẳng nằm ở hiện tại, cũng chẳng thuộc về quá khứ, mà gửi gắm nơi tương lai tươi sáng rạng ngời — nơi chan chứa vô vàn niềm hy vọng. Thế nên xin chớ nản lòng, chúng ta hãy cứ hân hoan chờ đợi. Ban ngày mây mù u ám, ngỡ như một cơn bão táp sắp ập tới nơi. Mụ hàng xóm của tôi quả là một nhà khí tượng cừ khôi, cứ thấy ả chui ra khỏi bụi trắc bách diệp đúng giờ để dệt mạng là tôi biết tỏng đêm nay ắt hẳn trời quang mây tạnh. Quả nhiên, tầng mây đặc nghẹt khiến người ta ngột ngạt như chiếc nồi áp suất nứt toác ra, vầng trăng từ lỗ hổng mây tầng tò mò thò đầu ngó xuống, đăm đăm nhìn mảnh đất bình yên này. Dưới đêm trăng tuyệt mỹ nhường này, bướm đo lũ lượt rủ nhau ra dạo chơi. Tôi cầm đèn lồng, tuyệt thật, tóm được một con, lại còn là con đẹp nhất trần đời, Viên Võng Chu sắp có bữa tối ngon lành rồi đây. Ngặt nỗi dưới ánh đèn mờ ảo, tôi không thể quan sát tường tận được. Tôi liền chuyển hướng sang khóm hương thảo trong Hoang Thạch Viên, nơi Thải Đái Chu và Ti Chu chẳng bao giờ rời bỏ lãnh địa. Dưới ánh sáng ban ngày rực rỡ, chúng sẽ hé lộ cho chúng ta những chi tiết khuất tất của tấn bi kịch này. Tự tay tôi đặt một con mồi đã được chọn lựa kỹ càng lên mạng bẫy dính nhớp, cả tám chân của nó lập tức dính chặt. Nếu nó nhấc lên hay co một đốt bàn chân lại, những vòng tơ xoắn ốc hơi giãn ra liền bám theo ngay tắp lự, vừa vặn không lỏng không chặt, lạnh lùng tàn nhẫn ghìm chặt mọi cú giãy giụa trong tuyệt vọng. Tấm mạng hiểm độc này khóa chặt lấy nó, dẫu có gắng sức rút được một chân ra cũng chỉ khiến những chân khác dính chặt hơn, rồi chẳng mấy chốc cái chân kia lại dính trở lại, chứ đừng mơ tới chuyện dùng sức đạp rách màng tơ, bởi ngay cả loài côn trùng khỏe nhất cũng đâu phải lúc nào cũng làm nổi. Viên Võng Chu nhận được tin báo rung động, lập tức lao tới; nó cảnh giác lượn quanh con mồi vài vòng, thám thính từ đằng xa, bụng thầm tính toán xem đối phó với con mồi này phải mạo hiểm nhường nào. Viên Võng Chu dựa vào sức vẫy vùng của con mồi bị mắc kẹt để quyết định sẽ áp dụng biện pháp săn bắt ra sao. Tôi tạm giả định đây là một con mồi không lớn: bướm đo, ngài cắn vải, hay bất kỳ loài côn trùng hai cánh nào đó chẳng hạn. Cuối cùng nhện cũng quyết định ra tay. Nó khẽ co bụng lại, dùng đầu nhọn của núm nhả tơ chạm nhẹ vào con mồi, sau đó dùng đốt bàn chân xoay tròn tù binh. Động tác uyển chuyển nhường ấy khiến tôi mãn nhãn vô cùng, ngay cả chú sóc bị nhốt trong lồng quay bánh xe cũng chẳng thể duy trì những động tác đẹp mắt và mau lẹ nhường ấy. Một đường ngang của sợi tơ dính xoắn ốc đóng vai trò làm trục cho cỗ máy tí hon này, chiếc trục quay tít như một thanh xiên nướng thịt. Sao nó phải xoay như thế? Vì sự va chạm chớp nhoáng của núm nhả tơ đã kéo ra mối tơ đầu tiên, giờ đây cần kéo tơ từ kho dự trữ ra quấn dần lên thân xác kẻ tù binh. Từng vòng tơ siết chặt như tấm vải liệm xác, tước đoạt mọi sức phản kháng của nó. Tôi chợt nhớ tới phương thức vận hành trong xưởng kéo sợi thép của chúng tôi: ống sợi quay dưới lực truyền động của máy móc, vừa xoay vừa kéo sợi kim loại ra khỏi một lỗ thép hẹp, đồng thời cuộn đầu sợi đã được cán mảnh vào ống cuốn, Viên Võng Chu cũng thao tác theo cung cách y hệt như thế. Đôi chân trước của nó đóng vai trò máy phát động, con mồi bị bắt chính là ống sợi, còn lỗ tiết tơ chính là lỗ thép. Nó đã khôn khéo chọn phương pháp này, vừa đỡ hao tơ lại vừa đạt hiệu quả cao. Phương thức này thì ít được dùng hơn: nhện lao sầm vào con mồi, mồi đứng im còn nhện tự mình lượn quanh con mồi, vừa lượn vừa nhả tơ, liên tục xuyên qua làn mạng tơ hết lượt này đến lượt khác. Tơ dính có độ đàn hồi rất tốt, Viên Võng Chu có thể thoăn thoắt lướt tới lướt lui trên mạng mà không làm rách lưới. Nó từng bước giăng lớp xiềng xích bằng tơ, trói chặt con mồi không còn một kẽ hở. Nhưng nếu lúc này nhện đụng phải một món mồi nguy hiểm, chẳng hạn một con Tu Nữ Đường Lang đang điên cuồng vung vẩy cặp chân mang móc câu và răng cưa hai mặt; một con ong vò vẽ mép vàng giận dữ rút ngòi độc hung tàn; một con bọ cánh cứng dũng mãnh khoác trên mình lớp giáp sừng bất khả chiến bại. Tôi cố tình đặt những món mồi hiếm thấy, dị thường đối với Viên Võng Chu lên mạng, liệu nó có sẵn lòng đón nhận hay không? Viên Võng Chu dũng cảm quyết định xơi trọn những món ngon ấy, nhưng khi nhận ra tiếp cận con mồi này có nguy hiểm khôn lường, nó liền bộc lộ vẻ thận trọng. Nhện quay lưng lại, chĩa núm nhả tơ của mình về phía con mồi. Lúc này, thứ mà đôi chân sau của nó phóng ra từ núm nhả tơ không còn là một sợi tơ đơn lẻ, mà cả dàn pháo đồng loạt khai hỏa, bắn ra cả dải tơ thực thụ, tựa như một tấm lụa mỏng; chân sau gạt đám tơ vừa tung ra thành hình nan quạt, chụp thẳng lên mình con mồi đang dính bẫy. Nó lạnh lùng quan sát từng cử động của đối phương, hai chân tung dây trói phủ kín từ đầu đến đuôi, từ chân cẳng đến cánh đóm, khóa chặt toàn thân trong xiềng xích. Bọ ngựa toan xòe cặp càng răng cưa, ong vò vẽ mép vàng múa may lưỡi đoản kiếm, bọ cánh cứng vươn lưng gồng mình, song thảy đều hoài công. Dải tơ cuồn cuộn đổ ập từ trên trời xuống, dẫu là loài côn trùng hung dữ đến đâu cũng đành bó tay chịu trói, chẳng tài nào vận nổi một chút sức tàn. Phóng ra những dải tơ liên tục là một kiểu vũ khí vô cùng tốn kém, tuyến tơ sẽ nhanh chóng cạn kiệt. Nhện rất thông minh khi áp dụng phương pháp con lăn để tiết kiệm tơ; song cách này đòi hỏi nó phải áp sát con mồi, dùng các chân bước để xoay tròn con lăn. Nhện hiểu rõ làm vậy nguy hiểm nhường nào, nên đành đứng từ một khoảng cách an toàn mà tung tơ từ xa. Khi đụng độ những con mồi như Tu Nữ Đường Lang, do đối phương chân dài cánh rộng, nó buộc phải không ngừng tung tơ mới mong giành phần thắng. Dù dốc cạn tơ trong tuyến, nhện vẫn sẽ liên tục quăng dây trói cho tới khi con mồi hoàn toàn bị khuất phục. Bắt được một con côn trùng như vậy tiêu tốn không ít vốn liếng, tôi chỉ chứng kiến cảnh tượng này khi giở trò nghịch ngợm thử thách chúng, chứ ngoài tự nhiên chưa từng thấy nhện giao đấu với đối thủ hùng mạnh đến thế bao giờ. Nhìn chung, nhện là một kẻ biết tính toán chi li, luôn lo sợ chi tiêu hoang phí. Do đó, thoạt nhìn tưởng như nó đã hết tơ, song thực tế trữ lượng vẫn còn rất dồi dào. Một khi dải tơ tung ra đủ khiến con mồi bất động, nó sẽ lập tức quay lại chế độ xoay con lăn. Tôi từng thấy nó quăng vài sợi dây lên mình một con mọt vòi voi béo múp míp rất dễ xoay, sau đó tiến lại gần, hớn hở vần con mồi tròn trùng trục lăn tít mù, nhẹ nhàng chẳng khác nào vần một con sâu đo bé tí. Giờ đây, bất kể con mồi gầy gò hay hung hãn đều đã bị trói chặt ngoan ngoãn, nhện mới bắt đầu thi triển tuyệt kỹ độc môn: khẽ cắn một phát vào tù binh, không để lại bất kỳ vết thương rõ rệt nào, rồi thong dong bước sang một bên chờ nọc độc phát tác. Cú cắn ngỡ như dịu dàng ấy lại chính là đòn sát thủ muôn đời giúp nhện lấy mạng kẻ thù. Nhện nhanh chóng quay lại hiện trường để chuẩn bị thưởng thức bữa ngon. Đối với những con mồi nhỏ như ngài quần áo, nó tóm được ở đâu sẽ xơi tái ngay tại chỗ. Nhưng nếu con mồi to xác, phải ăn rất lâu, thậm chí mất vài ngày, nhện sẽ xử lý thế nào? Nhện cần một phòng ăn riêng để dùng bữa mà không sợ bị mạng nhện dính chặt lấy mình. Trước khi tới phòng ăn, nhện sẽ xoay con mồi theo chiều ngược lại với lần xoay đầu tiên, gỡ nó ra khỏi những sợi tơ nan hoa vốn dùng làm trục quay trước đó. Tơ nan hoa là bộ phận cốt lõi, bắt buộc phải giữ nguyên vẹn không tổn hại, chỉ bất đắc dĩ lắm mới phải hy sinh vài sợi. Rời khỏi tơ nan hoa, những sợi dây bện xoắn lại khôi phục hình dáng ban đầu. Con mồi bị trói gô toàn thân rốt cuộc cũng thoát khỏi lớp lưới dính, nhưng lúc này chúng đã mất sạch tri giác. Nhện dùng một sợi tơ buộc con mồi sau lưng, kéo lê qua khu vực săn bắt để tới khu nghỉ ngơi nằm ngay trung tâm mạng nhện, rồi treo chiến lợi phẩm lên đó. Nơi nghỉ ngơi này vừa là trạm quan sát, vừa là phòng ăn. Nếu Viên Võng Chu sợ ánh sáng và sở hữu một đường dây điện báo, thì chính nhờ đường dây này mà nó kéo con mồi về nơi ẩn náu trong đêm. Đòn tấn công của nhện chẳng hề gây chút chú ý nào, bình thản như một cái hôn. Một vết cắn nhẹ nhàng như thế thì có uy lực đến đâu? Kỳ lạ hơn là nhện cũng chẳng buồn chọn vị trí hiểm yếu, cứ đụng đâu cắn đấy một cách tùy tiện. Điều đó chứng tỏ nọc độc của nhện cực kỳ dữ dội, bất kể tiêm vào chỗ nào, con mồi đang giãy giụa kịch liệt cũng lập tức chìm vào câm lặng như một xác chết. Tôi biết nhiều kẻ sát nhân trong giới côn trùng vô cùng tinh ranh. Chúng hung hãn nhắm thẳng vào cổ hoặc họng, phá hủy hạch thần kinh não bộ vốn là trung khu thần kinh. Lại có những loài côn trùng biết phẫu thuật gây mê, khi tập kích sẽ trực tiếp đánh hỏng các hạch thần kinh vận động của con mồi; chúng nắm rõ số lượng và vị trí chuẩn xác của từng hạch như một nhà giải phẫu tài ba. Thế nhưng Viên Võng Chu lại hoàn toàn mù tịt những kiến thức ấy, nó cứ cắm bừa móc độc vào bất cứ đâu, chẳng khác nào ong mật tiện đâu chích đấy. Miễn cắn trúng là được, cắn vào đâu chẳng thành vấn đề. Tôi không hề e sợ khi nghịch ngợm lũ Viên Võng Chu này, chẳng mảy may bận tâm đến nọc độc nguy hiểm của chúng. Không phải vì tôi gan dạ, mà bởi da tôi không hợp cho nó cắn. Dù nó có cắn thật, tôi cũng chẳng hề hấn gì. Đối với tôi, sợ vũ khí của nhện có khi còn không bằng sợ một sợi lông của cây tầm ma. Cùng một loại nọc độc nhưng trên các cơ thể khác nhau sẽ tạo ra phản ứng khác biệt: nó đáng sợ với cơ thể này, nhưng lại vô hiệu với cơ thể khác; chí mạng với côn trùng, song rất có thể lại vô hại với con người. Tuy nhiên, quy tắc này không thể áp dụng bừa bãi, chẳng hạn như nhện sói rất mê săn đủ loại côn trùng, nhưng nếu chúng ta dại dột trêu chọc nó thì sẽ phải trả giá đắt. Khi nhện đang ngon trớn thưởng thức bữa ăn, tôi vẫn hoài nghi về nụ hôn êm ái kia. Tại sao nhện phải cắn chết tù binh? Chúng ta đều biết Viên Võng Chu chủ yếu sống nhờ hút dịch chứ không ăn thịt, vậy nó cần một cái xác chết để làm gì? Hơn nữa, ở một sinh vật còn sống, nhờ mạch máu phập phồng mà máu huyết không ngừng lưu thông, chẳng phải sẽ dễ hút hơn nhiều so với một sinh vật đã chết với dòng máu đông cứng hay sao? Lúc này tôi nảy ra một phỏng đoán: dường như nhện không hề bắt con mồi phải chết ngay tức khắc, chỉ cần bảo đảm trong lúc nó thưởng thức cao lương mỹ vị, con mồi không giãy giụa đạp loạn xạ một cách bất lịch sự để kháng cự là được. Muốn kiểm chứng suy đoán này rất dễ, chỉ cần thả đủ loại châu chấu lên mạng nhện. Nhện lập tức lao tới, hớn hở bọc kín con mồi, cắn nhẹ một cái rồi lùi sang một bên, chờ vết cắn phát huy tác dụng. Tôi kịp thời giải cứu con châu chấu ra, bóc lớp vải liệm bằng tơ kia đi thì phát hiện chú châu chấu tội nghiệp hoàn toàn chưa chết. Nó đạp chân loạn xạ giữa các ngón tay tôi, nom như không hề chịu chút thương tổn nào. Tôi dùng kính lúp cẩn thận rà soát khắp mình nó mấy lượt mà vẫn không tìm ra vết cắn. Tôi bèn thả nó xuống đất, nhưng nó đi lại chẳng còn linh hoạt, cũng không sao bật nhảy lên được. Phải chăng do bị trói trên mạng nên nó sợ hãi quá độ, dẫn tới rối loạn sinh lý tạm thời? Thế nhưng tình trạng này mãi không biến mất. Tôi nhốt mấy con châu chấu đó vào lồng kính, chuẩn bị sẵn một lá xà lách tươi với hy vọng chúng sẽ mau chóng hồi phục. Một ngày trôi qua, sang ngày thứ hai, sự thèm ăn của chúng dường như càng lúc càng tệ, tuyệt nhiên không có con nào thèm đụng tới lá rau. Chúng như trúng phải bùa mê tê liệt, cử động còn vụng về hơn cả ngày đầu tiên. Đến ngày tiếp theo, chúng chết, chết hẳn. Một loài côn trùng tàn nhẫn như Viên Võng Chu, nụ hôn êm ái của nó không lập tức tước đi mạng sống con mồi, mà chọn cách làm con mồi tê liệt toàn thân. Như vậy, nó sẽ có thừa thời gian thảnh thơi nhấm nháp bữa ăn, dòng máu còn đang lưu thông của con mồi sống khiến nó vô cùng thích thú. Thủ đoạn săn giết cao siêu này khác hẳn với cách thức của những bậc thầy gây mê hay những sát thủ lão luyện. Viên Võng Chu chỉ việc cắn đại vào một chỗ, phần còn lại cứ giao phó cho nọc độc. Cho dù gặp phải con mồi to lớn khiến bữa ăn kéo dài suốt hai mươi tư tiếng đồng hồ, nhện vẫn có thể đảm bảo trước khi ăn xong, tù binh vẫn còn thoi thóp một hơi tàn. Trường hợp nhện cắn chết con mồi ngay tại trận là vô cùng hiếm thấy. Tôi từng dán một con chuồn chuồn ngô to khỏe nhất vùng này vào mạng của Giác Hình Chu, và con nhện đã thể hiện lòng dũng cảm phi thường trong cuộc chiến. Trước sự giãy giụa điên cuồng của chuồn chuồn khổng lồ cùng tấm lưới rung lắc dữ dội, mắt thấy con mồi sắp sửa bứt đứt dây neo mà thoát thân, nó liền dứt khoát lao ra khỏi lùm lá xanh, xông thẳng về phía gã khổng lồ. Nó bắn một bó tơ về phía đối thủ, dùng các chân bước ghì chặt khống chế, rồi nhanh như chớp cắm móc cong vào lưng con mồi. Đây không phải nụ hôn khẽ khàng mà tôi thường thấy, mà là một cú cắm ngập vào da thịt. Găm chặt rất lâu, nhện mới thản nhiên bỏ đi để chờ nọc độc ngấm. Tôi vội vàng gỡ con chuồn chuồn tội nghiệp xuống để kiểm tra toàn thân; nó đã chết hẳn, nhưng dù dùng kính lúp soi cũng chẳng thấy chút vết thương nào, đủ hiểu đầu nhọn vũ khí của kẻ thủ ác nhỏ bé đến mức nào. Tôi đặt con chuồn chuồn lên bàn, sau hai mươi tư tiếng nghỉ ngơi, nó vẫn không tài nào tỉnh lại. Tôi chỉ có thể dùng hai chữ "kinh ngạc" để hình dung về mánh khóe săn giết của nhện. Nó chỉ cần găm lâu hơn một chút là đủ sức hạ sát một sinh vật khổng lồ. Những tay sát nhân khét tiếng như rắn chuông, rắn lục sừng hay rắn hang tuyệt đối không thể đạt tới hiệu quả như vậy. Bữa ăn của Viên Võng Chu tựa như một nụ hôn dài dằng dặc không dứt, tôi từng có diễm phúc chứng kiến một lần. Đó là vào khoảng ba giờ chiều, một con Thải Đái Chu vừa bắt được một chú châu chấu, bệ vệ ngồi ở khu nghỉ ngơi giữa trung tâm mạng. Đoạn, nó ngoạm chặt lấy một khớp chân con mồi rồi giữ nguyên tư thế đó, miệng không hề nhúc nhích, đến cả hai hàm cũng chẳng buồn co duỗi. Cách một chốc tôi lại đến quan sát động tĩnh của nó, lần cuối cùng là vào chín giờ tối, miệng nó vẫn khóa chặt tại vị trí cắn ban đầu, không hề xê dịch nửa phân. Suốt sáu tiếng đồng hồ ròng rã, nó liên tục hút phần ống chân sau bên phải của con mồi, dùng dịch tủy của tù binh để lấp đầy bụng mình. Ánh ban mai của ngày mới lại rải xuống mặt đất, Viên Võng Chu vẫn còn quyến luyến không rời bầu sữa ấy. Tôi giằng con châu chấu khỏi miệng nó; hình dáng chú châu chấu trông vẫn như cũ, nhưng toàn thân đã bị hút khô kiệt, chỉ còn trơ lại một lớp da thủng lỗ chỗ nhiều vết nhỏ, chứng tỏ trong đêm Viên Võng Chu đã thay đổi cách hút. Nếu tôi không kịp thời lấy con châu chấu đi, chuyện gì sẽ xảy ra? Nhện sẽ đâm thủng lớp vỏ ngoài cứng đờ, khoét trên tấm áo con châu chấu chỗ này một lỗ, chỗ kia một hang nhằm rút sạch phần cơ bắp và nội tạng đã ngừng lưu thông. Toàn bộ con mồi bị nó xé tới xé lui trong quá trình hút ăn, cuối cùng biến thành một đống bã cặn, và con nhện no căng bụng mới chịu hài lòng vứt bỏ xác con mồi đi. Điểm xuất sắc nhất của Viên Võng Chu nằm ở chỗ: nó chẳng hề bận tâm đến vị trí tấn công, hễ cắn được là cắn bừa; bất kể con mồi thuộc giống loài nào, là bướm hay chuồn chuồn, ruồi nhặng hay tò vò, bọ hung hay châu chấu, nó đều không bao giờ đổi bài. Nhện đón nhận tất cả không từ chối một ai, to xác hay bé nhỏ, mềm mại hay mang giáp cứng, bò dưới đất hay bay trên trời, thảy đều không thể làm lay chuyển thói quen ăn tạp của nó. Nếu có cơ hội, ngay cả đồng loại nó cũng chẳng tha. Chỉ khi dốc lòng nghiên cứu sâu một lĩnh vực, chúng ta mới có thể tinh thông một ngón nghề. Động vật cũng vậy. Là loài ăn tạp, Viên Võng Chu không học được những tri thức uyên thâm, bù lại nó đã mở ra một con đường thênh thang ở hướng khác. Nó tôi luyện nên một thứ nọc độc mà bất kể cắn vào đâu cũng có thể làm tê liệt, thậm chí lấy mạng đối thủ. Nhìn chung, nhện không phải loài động vật thông minh. Nó chẳng có vốn kiến thức giải phẫu học bách khoa, không biết căn cứ vào cấu trúc cơ thể của con mồi để "làm phẫu thuật". Tiết Phúc Nê Phong nắm rõ mồn một cấu tạo của bọ vòi voi và Cát Đinh; Phi Hoàng Nê Phong hiểu chân tơ kẽ tóc loài dế mèn, cào cào; Thổ Phong lại cực kỳ tường tận ấu trùng bọ hoa và bọ tê giác. Những "bác sĩ gây mê" khác trong giới côn trùng cũng vậy, hiểu biết của chúng chỉ bó hẹp trong phạm vi nhất định, ngoài mảnh đất nhỏ hẹp đó ra, chúng hoàn toàn mù tịt. Tương tự, không ít sát thủ cũng có sở thích chuyên biệt. Chẳng hạn như Đại Đầu Nê Phong chuyên săn ong mật, hay Mãn Giải Chu — loài nhện tuyệt đẹp cũng khoái món ong này. Chúng biết rành rẽ đòn chí mạng giáng xuống con mồi nằm ở gáy hay ở đầu não. Viên Võng Chu chưa từng sở hữu tài năng như thế, làm sao nó có thể dứt khoát nhận diện được ngần ấy hình dạng khác biệt? Ngay cả trong thực đơn thường nhật, muôn hình vạn trạng của châu chấu, bướm và ngài cũng đủ khiến nó không sao nhớ xuể. Có lẽ nhện nghĩ rằng, hễ kẻ kia còn nhúc nhích là phải tóm gọn. Chút trí khôn cỏn con của nó làm sao dung nạp nổi lượng kiến thức động vật học bao la nhường ấy?