Chương 108: Dư Chiêu bị thay thế

Giang Trân vừa sớm đã ngồi xe ngựa tới Trần phủ. Hơn nửa tháng nay, ngày nào từ chập tối tới trước giờ đi ngủ, nàng đều dồn hết tâm trí vào việc biên soạn Thừa Bình Đại Điển, những trang bản thảo tự tay chép đã dày cộm hai cuốn, cần bàn bạc thỏa đáng với Trần đại nho rồi mới tiếp tục làm tiếp. Bước vào Trần phủ, nàng lập tức được dẫn tới thư phòng. Trong thư phòng, ngoài Trần đại nho thì còn có Trần phu nhân đang ngồi sao chép và đối chiếu câu chữ, hai tiểu đồng lăng xăng dọn dẹp đống sách bị lật tung bừa bộn. “A Trân, con tới thật đúng lúc.” Trần đại nho vẫy tay gọi Giang Trân lại gần, “Con xem chỗ này, thuyền bè và khí giới liệu có nên chia nhỏ thêm không?” Giang Trân ngẫm nghĩ chốc lát rồi thưa: “Người xem, liệu có thể tách riêng khí giới thành hai loại là nông cụ và binh khí, đặt ngang hàng với thuyền bè được chăng? Làm vậy mạch sách sẽ rõ ràng hơn, sau này muốn xếp vào từng mục cũng thuận tiện.” Trần đại nho gật đầu: “Ta cũng có ý này, cứ quyết thế đi.” Giang Trân mở cuốn bản thảo mang theo bên mình, bên trong cũng có vài chỗ khó lòng quyết đoán, bèn lần lượt đem từng việc ra thương thảo cùng ông… Đúng lúc ấy, quản gia gõ cửa bước vào, đưa tới một xấp tài liệu đã được Hàn Lâm viện sơ lược phân loại. Kể từ lần Giang Trân diện thánh, hoàng thượng định lại phạm vi biên soạn đại điển, Hàn Lâm viện liền được giao gánh vác phần lớn các công việc nền tảng như gom góp cổ tịch, phân loại sơ bộ, sao chép và đối chiếu văn bản. Giang Trân lật giở từng phần, đa số đều được sắp xếp ngay ngắn, nét chữ rõ ràng, phân loại cũng cơ bản đạt yêu cầu. Thế nhưng, khi lật tới phần tổng lục, mày nàng khẽ chau lại. Phần tóm lược lời lẽ quá đỗi hoa mỹ, nhưng phần đúc kết giá trị cốt lõi của sách vở lại thận trọng đến mức bảo thủ. Đọc hết cả thiên, chẳng thấy đâu cái linh khí và sự thấu suốt cần có của người biên soạn đại điển — thứ bản lĩnh có thể đào sâu cốt tủy của sách cổ để xâu chuỗi mạch tri thức thành một dòng chảy liền mạch. “Tiên sinh.” Giang Trân nói thẳng chẳng kiêng dè, “Người phụ trách gom góp và soạn thảo bản tổng lục này, e là năng lực có phần chưa tới.” Trần Vọng Chi liếc mắt nhìn qua rồi thở dài: “Đó chính là một trong những lý do khiến thuở đầu ta chẳng muốn các bộ trong triều nhúng tay quá sâu vào phần cốt lõi. Kẻ xuất thân hàn môn thì sợ lời lẽ sơ suất đắc tội với quyền quý thế gia, còn kẻ xuất thân thế gia lại khó tránh khỏi lòng riêng, hoặc muốn vì gia tộc mà phô trương thanh thế, hoặc cố tình làm mờ đi những ghi chép bất lợi cho mình. Cứ như thế, bộ đại điển này sao có thể gánh nổi hai chữ Thừa Bình?” Giang Trân rút ra một cuốn sách: “Người hãy nhìn bản này xem. Vị này tuy chỉ phụ trách một nhánh nhỏ của phần nông tang, nhưng nội dung viết ra vừa nắm trúng điểm mấu chốt của cổ thư, vừa tuyệt đối tôn trọng ý tứ nguyên bản, không bình phẩm càn rỡ, cũng chẳng lảng tránh những chỗ hiểm hóc.” Gương mặt nàng thoáng vẻ nghiêm nghị: “Thứ chúng ta cần chính là sự tôn trọng và khách quan ấy. Nếu ngay cả điều này cũng không làm được, để lẫn quá nhiều lập trường và toan tính cá nhân, thì gốc rễ của đại điển e rằng chẳng thể vững vàng.” Trần đại nho cẩn thận xem xét cuốn văn kiện Giang Trân vừa chọn ra, lại đặt cạnh bản tổng lục hào nhoáng mà rỗng tuếch kia để so sánh, ánh mắt nhìn nàng càng thêm phần tán thưởng. Ông vuốt chòm râu, trầm ngâm giây lát rồi cất lời: “Quả đúng như vậy, ta phải đích thân tới Hàn Lâm viện một chuyến để dặn dò chuyện này.” Bên trong Hàn Lâm viện, bầu không khí bận rộn diễn ra trong trật tự ngăn nắp. Dư Chiêu ngồi ngay ngắn trước án thư, trước mặt chất đống những xấp hồ sơ chờ duyệt định. Từ ngày ở Lưỡng Hoài trở về kinh thành, hắn được hoàng thượng giao cho một phần công việc tổng hợp và biên soạn, coi như cũng có chút quyền hành trong tay. Chốc chốc lại có thuộc cấp mang tài liệu đã chỉnh lý tới xin ý kiến, hắn khi thì gật đầu chuẩn thuận, lúc lại buông lời chỉnh sửa đôi câu, trong lòng cực kỳ thỏa mãn trước cảm giác được người khác khép nép thỉnh giáo. Phải rồi, dẫu cho chức quan muối bị cháu của phò mã nẫng mất, nhưng ở chốn Hàn Lâm thanh quý này, trong việc biên soạn đại điển lưu danh sử sách, Dư Chiêu hắn vẫn chiếm được một chỗ đứng vững vàng. Nghĩ tới đây, trong lồng ngực hắn dâng lên từng đợt rạo rực. Đúng lúc đó, Chu Minh — một biên tu thất phẩm phụ trách phần nông tang — bưng một tập tài liệu bước tới trình nộp. Dư Chiêu nhận lấy, lật xem thật kỹ, nhưng càng đọc mày hắn càng nhíu chặt: “Chu biên tu, ghi chép chỗ này, cái câu liên quan tới Lập Dương Hầu phủ ấy, hãy xóa đi.” Chu Minh sững người, sau đó vẫn kiên quyết giữ ý mình: “Phép gieo mạ vùng Giang Đông vốn được ghi lại trong chính sử tiền triều, hạ quan thấy nên chép đúng như sự thật.” Phương pháp ấy thời kỳ đầu từng bị Lập Dương Hầu chèn ép tàn nhẫn, khiến nhiều năm sau mới được phổ biến rộng rãi. Lập Dương Hầu là dòng dõi thế gia trăm năm, thanh thế ở đất Giang Đông vô cùng lớn, trong triều cũng chẳng thiếu người của gia tộc này. Biên soạn đại điển, hà tất phải dây dưa vào mấy chuyện ấy làm gì? Dư Chiêu làm ra vẻ bề trên đầy thấm thía: “Biên soạn đại điển cốt là để gom góp những học vấn, kỹ nghệ có ích cho quốc kế dân sinh. Tinh hoa của phép gieo mạ Giang Đông chỉ cần ghi lại cho tường tận là đủ, còn những chuyện râu ria ngoài lề chẳng can dự gì đến kỹ thuật, chép vào phỏng có ích gì, chỉ tổ chuốc lấy thị phi, rước thêm phiền phức mà thôi.” “Hạ quan lại không nghĩ vậy!” Chu Minh vẫn bướng bỉnh cãi lại, “Sự hưng thịnh hay suy tàn của một phương pháp thường gắn liền với thời cuộc. Nếu phép này từng vì đụng chạm đến lợi ích của quyền quý mà bị vùi dập, không thể lưu truyền, thì đó chính là bài học đáng để hậu thế suy ngẫm, cớ sao chỉ vì sợ phiền phức mà lại xóa đi vết tích của lịch sử?” “Ngươi!” Bị cấp dưới cãi thẳng thừng, sắc mặt Dư Chiêu sầm xuống, “Ngươi thật là hủ lậu! Biên soạn đại điển là đại sự của triều đình, phải lấy việc ổn thỏa làm đầu. Những ghi chép dễ gây tranh cãi này chính là thứ thừa thãi, là cành nhánh cần phải chặt bỏ!” Tiếng cự cãi của hai người khiến các quan viên xung quanh phải dạt ánh mắt nhìn sang. Dư Chiêu cảm thấy mất mặt, toan cất giọng nạt nộ thêm một phen. Bỗng có tiếng người hầu ở cửa cất lên thông báo: “Trần đại nho giá lâm!” Cả căn phòng lập tức rơi vào tĩnh lặng. Tất cả đều đứng bật dậy, rảo bước tiến lên cúi mình hành lễ. Dẫu Trần đại nho không giữ chức quan cụ thể, nhưng ông từng dạy dỗ hoàng thượng và tiên thái tử, được xem như nửa vị Đế sư, là người ngay cả hoàng đế cũng phải kính trọng ba phần, bọn họ làm sao dám lơ là. “Chúng thuộc viên bái kiến Trần tiên sinh!” Trần đại nho khoác chiếc áo vải thô màu nâu, sắc mặt phẳng lặng bước vào, sải bước đi thẳng tới trước mặt Dư Chiêu: “Cuộc tranh cãi vừa rồi của hai người, ta đều đã nghe thấy.” Chẳng hiểu sao, đáy lòng Dư Chiêu bỗng dâng lên một nỗi hốt hoảng mơ hồ. “Dư tu soạn, suy tính của ngươi không phải không có lý. Thế nhưng, biên soạn đại điển thì thể thức và nguyên tắc mới là điều cốt tử, chuyện tổng lục tạm thời giao cho người khác phụ trách.” Trần đại nho từ tốn cất lời, “Thư pháp của ngươi vốn thuộc hàng tuyệt bút, sau này, việc điều động sao chép của tổng lục sẽ giao cả cho ngươi.” Từng lời thốt ra như chiếc búa nện thẳng vào đỉnh đầu Dư Chiêu. Hắn bàng hoàng ngẩng phắt dậy, mặt tràn ngập vẻ không dám tin: “Trần tiên sinh…” Trần đại nho chẳng buồn nhìn hắn thêm nữa, quay sang Chu Minh: “Chu biên tu, lời ngươi nói ban nãy rất đúng với cái gốc của việc trị văn. Phần bản thảo nông tang ngươi sửa soạn, ta và Quyện Vong Cư Sĩ đã xem qua, thấy rất xác đáng. Kể từ nay, việc soạn thảo tổng lục giao lại cho ngươi đảm đương, mong ngươi giữ vững sơ tâm này, không phụ sự ủy thác.” Chu Minh vừa kinh ngạc vừa vui sướng tột cùng, vội vàng khom lưng đáp lễ: “Hạ quan nhất định sẽ tận tâm kiệt lực, quyết không phụ kỳ vọng của Trần tiên sinh và Quyện Vong Cư Sĩ!” Trần đại nho lại buông lời khích lệ thêm vài câu rồi mới quay người rời đi. Sắc mặt Dư Chiêu trắng bệch như tờ giấy. Hắn đứng không vững, cả người mềm nhũn suýt ngã quỵ xuống sàn. Hắn vừa mới mất đi mối béo bở ở Lưỡng Hoài. Tiếp sau đó, công việc ở Thừa Bình Đại Điển cũng bị kẻ khác thế chân… Kẻ trước là cháu của phò mã, hắn cắn răng còn có thể miễn cưỡng nuốt trôi. Nhưng Chu Minh chỉ là một tên hàn môn, ngót nghét ba mươi tuổi đầu vẫn chỉ là một chức biên tu thất phẩm nhỏ nhoi, lấy tư cách gì chứ… Từ nay về sau, Chu Minh nắm quyền tổng lục. Còn hắn, bị đày xuống làm kẻ coi việc sao chép. Dẫu dưới trướng coi sóc mấy trăm người chép sách, nhưng toàn là đám văn nhân học sĩ tầm thường, đó là thứ công việc rập khuôn và vô vị nhất… Đối với một vị trạng nguyên như hắn, đây là nỗi sỉ nhục đến nhường nào.