Chương 271: Cơ quan ngôn luận

Mấy người mồm năm miệng mười bàn tán, cuối cùng ánh mắt đều đổ dồn về phía Giang Trân. Nàng nhấp một ngụm trà, thong thả cất lời: "Nộp lên triều đình thì quả thật đáng tiếc, cũng phụ bao công sức mấy ngày nay của ta. Đã vậy, chi bằng thuận nước đẩy thuyền, sáng lập tờ báo chính thức đầu tiên của Đại Hạ Triều, thấy thế nào?" Bùi Diễm mở to mắt: "Là loại báo như hôm qua sao?" Giang Trân khẽ gật đầu: "Kinh Quyển Tân Văn Báo, mỗi ngày hoặc cách vài ngày phát hành một kỳ, đăng tải tin tức Kinh Thành, chuyện phiếm giải khuây, giai thoại nơi phố chợ, thi từ văn chương... Mọi người thấy, liệu có ai mua chăng?" Tô Tự Châu lập tức tiếp lời: "Một trăm bản hôm qua chớp mắt đã bị tranh mua sạch bách, nếu báo thật sự phát hành thuận lợi, nhất định ngày nào cũng bán hết veo." Tạ Chi Vân cũng bắt đầu rạo rực: "Có thể định giá thấp một chút, một bản chừng vài văn tiền, bá tánh ai cũng mua nổi, tích tiểu thành đại, ấy cũng là một khoản thu không nhỏ đâu." Bùi Diễm lắc đầu: "Chi phí in ấn thời cổ đại này quá cao, dẫu có định giá mười văn tiền cũng chẳng thu hồi nổi vốn, đằng này huynh định hai văn ba văn thì rõ là buôn bán lỗ chỏng vó." "Nhị Hỏa, nhìn là biết huynh chẳng hiểu gì về cách thức kiếm lời của báo chí rồi, truyền thông truyền hình hiện đại dựa vào quảng cáo để sinh lợi, chúng ta cũng có thể học theo." Mạnh Tử Mặc mở lời, "Nếu có người muốn đăng bố cáo, cho thuê nhà, tìm người, tin tức mua bán lên báo, rồi mình thu phí quảng cáo... thì mối lợi ấy quả thực khó mà đong đếm." Mọi người kẻ một câu người một lời, càng nói lại càng thêm hưng phấn. Quý Thịnh im lặng nãy giờ bấy giờ mới ngước mắt lên: "Ý nghĩa lớn nhất của việc làm báo không phải là kiếm tiền, mà là nắm giữ tiếng nói dư luận. Trân tỷ, đây mới là mục đích thực sự của tỷ phải không?" "Súng Súng nói không sai, ta quả thật có ý này." Nàng nhìn sang Quý Thịnh, trong mắt mang theo mấy phần tán thưởng, "Kiếm tiền dĩ nhiên là tốt, nhưng thứ như báo chí một khi đã dựng lên thì chẳng còn đơn thuần là chuyện bạc tiền nữa. Hôm nay chúng ta có thể mượn báo chí lật đổ Quý Thịnh Thị lang, ngày mai liền có thể mượn nó để làm những việc khác." Dư luận xưa nay vốn là con dao hai lưỡi. Dùng khéo thì có thể vì dân thỉnh mệnh, có thể giám sát quyền quý, truyền bá tri thức mới; dùng không khéo thì cũng dễ bị kẻ có tâm cơ lợi dụng, biến thành công cụ cho đám người bè phái đấu đá nhau. Song lúc này, quyền chủ động đang nằm gọn trong tay nàng. Kỹ thuật in chữ rời là do nàng nghiên cứu ra, báo chí cũng do nàng khởi xướng đầu tiên, cách thức vận hành lại có thể tham khảo từ thời hiện đại. Chỉ cần nắm chắc thời cơ này, nhanh chóng biến tờ báo thành một phần không thể thiếu trong nếp sống của bá tánh Kinh Thành, gây dựng thành một kênh truyền tin có uy tín, thì dẫu đám quyền quý kia có muốn động vào cũng phải cân qua nhắc lại. Đến lúc đó, báo chí sẽ không còn là trò đùa nhỏ lẻ của vài ba người, mà là một mạng lưới quan hệ khổng lồ. Bùi Diễm tính tình hào sảng liền bảo: "Đã muốn làm thì làm cho thật rầm rộ, để cả Kinh Thành này ai ai cũng thấy được. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, tờ báo này rốt cuộc định làm thành thế nào, đâu thể giống như lần trước, chỉ đưa vỏn vẹn một chuyện?" Tô Tự Châu đổi giọng nghiêm cẩn: "Nguyên tắc hàng đầu của việc làm báo là phải né tránh những đề tài nhạy cảm của triều đình, nhất là chuyện thâm cung bí sử, tranh đoạt của các hoàng tử, hay việc quân cơ cơ mật, tuyệt đối không được chạm vào dù chỉ một chút." Mạnh Tử Mặc vạch vài đường lên giấy: "Trân tỷ từng nói, muốn giải quyết vấn đề thì trước hết phải dựng khung sườn. Tờ báo này định làm ra sao, chia thành những chuyên mục nào, mỗi kỳ bao nhiêu trang bản thảo, cách bao lâu ra một kỳ, cứ phải định rõ phương hướng lớn trước đã." Giang Trân trầm ngâm cất lời: "Chuyên mục thứ nhất, Kinh Thành yếu văn, chọn những động thái chốn quan trường không quá nhạy cảm, chính sách mới của triều đình, bố cáo từ nha môn. Chẳng hạn nha môn nào vừa bắt tham quan, vị đại viên nào thăng quan tiến chức, hay phạm nhân nào sắp đến ngày chịu chém." Quý Thịnh chêm vào: "Những chuyện nhạy cảm cần tránh đi, ví như ai hặc tấu ai, ai vạch tội ai, những thứ đó rất dễ rước họa vào thân." "Phải đấy." Bùi Diễm phụ họa, "Chúng ta muốn làm lớn làm mạnh thì chớ có chọc vào rắc rối, kẻo kỳ đầu tiên còn chưa phát hành xong đã đắc tội sạch sành sanh văn võ bá quan." Giang Trân tiếp tục: "Chuyên mục thứ hai, kinh tế vật giá. Giá gạo, giá lương, giá vải, giá muối, tiệm nào mới mở, tiệm nào bán đồ rẻ hơn, chưởng quầy nhà nào ôm tiền bỏ trốn, mấy chuyện này bá tánh quan tâm nhất." "Chuyên mục thứ ba, đăng tin liên quan đến khoa cử thì sao?" Mạnh Tử Mặc giơ tay, "Báo là bán cho kẻ sĩ biết chữ, người đọc sách thì hứng thú nhất với chuyện này." Giang Trân nói tiếp: "Chuyên mục thứ tư, chuyện lạ phố phường. Nhà ai sinh đôi, nam tử nhà nào lui tới chốn thanh lâu, con phố nào có ma, chuyện bàn ra tán vào của các nhà, thứ này bá tánh thích xem nhất trần đời." Mấy chuyên mục cứ thế dần dần được vạch ra rõ ràng. "Chuyên mục thì định xong rồi, nhưng ai viết đây?" Bùi Diễm gãi đầu gãi tai, giọng điệu có chút buồn phiền, "Trân tỷ ngày nào cũng bận tối tăm mặt mũi, liệu có dứt ra được thời gian không?" Tạ Chi Vân huých Tô Tự Châu: "Nhị Cẩu dạo này càng ngày càng có phong thái tài tử đấy, hay để Nhị Cẩu làm chủ biên đi." "Tha cho đệ đi mà." Tô Tự Châu mặt mày ủ dột, "Tấu chương triều đình đệ còn viết chẳng xong, ngày nào cũng rụng cả nắm tóc, giờ bắt đệ viết bản tin nữa thì chi bằng tìm miếng đậu phụ mà đập đầu chết quách cho xong." Quý Thịnh vội vàng thoái thác: "Đệ vất vả lắm mới học được cách tra án, chữ nghĩa văn chương thì chịu chết, chẳng biết nửa chữ." Giang Trân nhấp thêm ngụm trà: "Ta tính rồi, mỗi kỳ bốn trang, dẫu mỗi trang chỉ có hai tin thì cũng cần đến tám bài viết, lại thêm khâu hiệu đính, xếp chữ, in ấn... ít nhất cũng cần bốn năm người chuyên lo việc này. Ta sẽ chiêu mộ hai vị tú tài làm chủ bút, lại tìm thêm hai người làm ký giả đi tìm tòi tin tức..." Ngón tay nàng khẽ khựng lại, "Chi Vân, hai đứa con gái của đại tỷ ta là Thu Thủy với Thu Nguyệt dạo này ở phủ Tướng quân ra sao rồi?" Tạ Chi Vân đáp: "Hai đứa nó chí tiến thủ lắm, đọc sách viết chữ tính sổ, cái gì cũng biết cả." "Thu Thủy tính tình trầm ổn, làm việc cẩn thận tỉ mỉ, để con bé làm quản sự tòa soạn, đỡ đần ta điều phối sắp xếp là hợp nhất." Giang Trân nói, "Thu Nguyệt thì lanh lợi, mồm miệng đỡ chân tay, thích hợp nhất là chạy khắp hang cùng ngõ hẻm để săn tin. Hai đứa rèn giũa ở phủ Tướng quân hơn nửa năm rồi, cũng đến lúc về làm cánh tay đắc lực cho ta." Tạ Chi Vân trong lòng đầy vẻ chẳng nỡ, song cũng hiểu đại cuộc là trọng. Cả đám chuyện trò rôm rả mãi đến sau bữa tối mới tản đi. Việc lập báo này cũng do Giang Trân bất chợt nảy ra ý định, từng chi tiết nhỏ đều phải cân nhắc lại cho kỹ càng. Nàng thức trắng tới tận canh ba, mới rốt cuộc viết xong bản phương án tổng thể. Hôm sau, trời vừa hửng sáng, Giang Trân đã trở dậy. Nàng phân phó việc làm báo xuống trước, rồi lại cẩn thận kiểm đếm lại số thư từ, văn thư mượn từ Hồng Lô Tự của Sóc Quốc một lượt. Những ngày qua Diêu Văn Bân đã giúp nàng dịch không ít nội dung, bản gốc nhất định phải hoàn trả nguyên vẹn không chút tổn hại. Sắp xếp mọi việc thỏa đáng đâu vào đấy, nàng mới lên xe ngựa tiến vào hoàng cung. "Cư sĩ đã đến rồi." Sắc mặt Hoàng hậu hôm nay vô cùng tốt, nơi khóe mắt chân mày đều đượm ý cười, thấy Giang Trân bước vào, không đợi nàng hành lễ đã vẫy tay gọi, "Bổn cung những ngày này đóng cửa không ra ngoài, rốt cuộc cũng chỉnh lý xong bản thảo của Thái tử." Giang Trân bước lên nhìn kỹ, không khỏi thốt lên kinh ngạc: "Văn chương của Thái tử điện hạ lời lẽ hoa mỹ mà không mất đi vẻ khẩn thiết, từng câu từng chữ đều là chân tình thực ý... Bản thảo đã được chỉnh lý chu toàn đến mức này, có thể trực tiếp đem đi khắc in rồi." "Bổn cung còn tìm thấy mấy bức họa khi còn sống của nó." Hoàng hậu thở dài, "Nó từ nhỏ đã thích vẽ tranh, chỉ là việc học hành hệ trọng, bổn cung cứ hay trách mắng, nay lật giở lại xem, mới thấy thà rằng ngày ấy cứ để nó vẽ nhiều thêm một chút." Giang Trân nghiêm cẩn thưa: "Nương nương yên tâm, dân phụ sẽ sai người phỏng theo nguyên mẫu làm thành bản khắc gỗ, in lồng vào trong văn tập, để tranh và bài của điện hạ tôn vẻ đẹp cho nhau." Hoàng hậu hỏi dồn: "Cần bao lâu mới xong, bổn cung quả thực có chút nóng lòng muốn xem." Giang Trân thoáng nhẩm tính: "Bởi vì phải phối thêm tranh vẽ, màu sắc bản in cần phải thử đi thử lại nhiều lần, chừng mười ngày nữa là có thể đưa bản mẫu ra." Hoàng hậu khẽ gật đầu, chợt đứng dậy: "Cư sĩ mỗi bận tiến cung đều bận rộn bàn việc chính sự với bổn cung, hôm nay tiết trời đẹp thế này, hãy cùng bổn cung ra Ngự Hoa Viên dạo một vòng, hoa tháng năm đang độ nở rộ, đẹp lắm." Giang Trân thuận nước đẩy thuyền: "Nương nương thật nhã hứng, ấy là vinh hạnh của dân phụ."