Chương 284: Phá vỡ quy củ tổ tông

Đám sĩ tử vừa rồi còn hung hăng bừng bừng khí thế, thoáng chốc đều cứng đờ người. Đề thi sách luận kỳ thi hương năm ngoái, dĩ nhiên bọn họ nhớ rõ. Chỉ là khoa thi ấy chẳng một ai đỗ đạt, bài văn nộp lên tự mình còn không nỡ nhìn lại, làm sao dám nói ra cho mất mặt? "Sao thế, không trả lời được à?" Giang Trân cất lời: "Văn chương khoa cử viết không hay thì cũng chẳng sao, nhưng các người thi trượt xong, lại đến cả bài sách luận mình từng thất bại cũng chưa từng nghiên cứu lại, chỉ bấy nhiêu thôi mà cũng dám bảo mình mười năm đèn sách khổ cực?" Một gã văn nhân cãi lại: "Năm ngoái đã thi rồi, năm nay đâu thi lại nữa, nghiên cứu thì có ích gì?" "Hóa ra các người đọc sách chỉ để đối phó với khoa cử thôi sao?" Giang Trân cười khẽ, "Mười mấy năm qua, rốt cuộc các người đọc loại sách gì? Cứ lấy đề thi sáu năm trước mà nói, an trí lưu dân ra sao, các người có hiểu được mấu chốt nằm ở đâu không? Lại thêm một đề nữa, làm thế nào để vẹn cả đôi đường giữa an dân và giữ cõi biên thùy, các người có thể phân tích rõ đạo cân nhắc trong đó chăng? Còn nữa, chỉnh đốn quan trường thế nào, các người từng nghĩ nếu mai này thật sự làm quan thì sẽ giải quyết những nan đề ấy ra sao chưa..." Nàng hỏi dồn một câu, đầu đám sĩ tử kia lại cúi thấp thêm một phân. "Các người mở miệng ra là đem chuyện nam nữ ra nói, mắng một nữ tử như ta không xứng làm quan. Nhưng trên thực tế, các người ngay cả một nữ tử chưa từng đi thi như ta cũng chẳng bằng." Giang Trân đảo mắt nhìn lướt qua đám đàn ông, "Kẻ có bản lĩnh thì đọ bản lĩnh, chỉ có kẻ bất tài mới đem phận nam nữ ra so đo." Vài gã đàn ông định cãi lại, nhưng nhận ra bản thân chẳng tìm nổi lấy một lời để đối đáp. "Giang Trân ta có thể được hoàng thượng phong làm biên tu bát phẩm, là dựa vào công lao rành rành chứ chẳng phải do may mắn." Khóe môi nàng thoáng hiện nét giễu cợt, "Không phải ta không xứng làm quan, mà là các người không xứng mang danh kẻ đọc sách, không xứng nói mình mười năm đèn sách, càng không xứng mượn chuyện nam nữ để che đậy nỗi bất tài và tầm thường của chính mình!" Mấy gã văn nhân bị mắng cho ngượng chín mặt, kẻ thì cúi gằm đầu hận không thể chui xuống đất, kẻ thì dứt khoát quay người, lủi thủi biến mất vào màn đêm. Giang Trân gỡ một mảnh lá rau rơi trên đầu xuống, khẽ nâng mắt nhìn về phía những người phụ nữ trong đám đông. Mấy bà thím vừa rồi còn mắng nàng không giữ đạo làm dâu, lúc này chạm phải ánh mắt nàng, lại bất giác lùi về sau một bước. "Các người nói nữ tử thì nên ở nhà giúp chồng dạy con, ra ngoài bươn chải phơi mặt là không giữ tròn bổn phận." Nàng dịu giọng lại, "Mấy thím, mấy chị, từ thuở lọt lòng các người đã được dạy dỗ rằng phận gái phải ngoan ngoãn, phải thuận tùng, phải xoay quanh đàn ông, nếu không thì là làm trái lẽ thường... Các người sợ ta đứng ra rồi mai sau nữ nhân khác cũng học đòi đứng ra, những khổ cực và nhẫn nhục các người từng chịu trước kia sẽ thành uổng phí. Các người sợ cõi đời này đổi thay, không biết sau này phải sống thế nào." "Nhưng ta nói cho các người biết, ta làm quan không phải để cướp ngày tháng yên ổn của các người, mà là muốn mở cho các người một con đường sống. Mai sau con gái hay cháu gái của các người, kẻ có tài học thì được đọc sách, người có tay nghề thì được kiếm sống, không cần nhìn sắc mặt người khác, không cần nín nhịn chịu nhục, không cần cả đời giam mình bên xó bếp đầu giường..." Đôi môi Giang Trân khẽ cong lên một nụ cười, "Đây chẳng phải là không giữ nữ tắc, mà là muốn tranh lấy một hơi thở đường hoàng cho phận đàn bà con gái chúng ta." Mấy người phụ nữ ngẩn ngơ đứng lặng. Họ dường như đã hiểu ra điều gì, lại dường như chẳng hiểu gì cả, nhưng cái khí thế mắng chửi khi nãy thì đã hoàn toàn tắt lịm. Giang Trân xoay người bước qua bậc cửa vào nhà. Hạnh Nhi xót xa đến rơi cả nước mắt: "Nương tử việc gì phải nói với họ nhiều thế, cứ việc báo quan là xong mà, đám người này quá đáng lắm, chỉ toàn ghen ăn tức ở với người khác thôi." Giang Trân thản nhiên nói: "Chuyện này chưa là gì đâu." Giông bão thực sự, còn chưa ập tới đâu. Sáng sớm hôm sau, Giang Trân đã thức dậy. Nàng thay bộ triều phục màu xanh thẫm, bước ra tiền viện thì người đến nghe giảng đã tề tựu đông đủ. Giang Trân giao xong bài vở liền lên xe ngựa đi tới Văn Uyên Các. Biên tu bát phẩm không phải chức danh hư hàm như hiệu lý Văn Hoa Các trước kia, mà là chức quan chính thức được ghi tên vào sổ bộ của Lại bộ. Còn Văn Uyên Các chính là nơi nàng làm việc. Nơi đây tụ họp đông đảo quan văn bát phẩm, cửu phẩm, kẻ tu thư, người chép án, kẻ giảo đối, đen nghìn nghịt chừng mấy chục con người. Giang Trân vừa bước chân qua ngưỡng cửa Văn Uyên Các, lập tức cảm nhận được vô số ánh nhìn đổ dồn lên người mình. Tò mò, ngờ vực, có cả khinh miệt và chê bai, dày đặc như kim châm sau lưng, tựa hồ muốn săm soi nàng từ trong ra ngoài cho tường tận. Dẫu sao từ thuở Đại Hạ lập quốc tới nay chưa từng có nữ tử làm quan, nàng là người đầu tiên, lẽ tự nhiên trở thành tâm điểm của tất cả mọi người. Giang Trân chẳng hề bận tâm, rảo bước đi thẳng tới chỗ viên tiểu lại trực ban bên cạnh, giọng điệu khiêm nhường: "Làm phiền hỏi một câu, hạ quan là Giang Trân, tân nhiệm biên tu Văn Uyên Các, không rõ nên làm việc ở đâu, xin nhờ chỉ dẫn." Tiểu lại kia liếc xéo nàng một cái: "Vi đại nhân chưa tới, đợi ngài ấy đến sẽ tự khắc sắp xếp cho ngươi, ngươi cứ đứng sang một bên đợi đi." Vi đại nhân, Thừa vụ lang của Văn Uyên Các, quan thất phẩm, cai quản toàn bộ sự vụ biên soạn sách vở nơi này. Giang Trân khẽ gật đầu: "Làm phiền rồi." Dứt lời, nàng xoay người đi tới trước dãy tủ sách bên cạnh, ánh mắt lướt qua từng hàng điển tịch, tiện tay rút ra một cuốn địa lý chí, tìm một góc khuất cạnh cửa sổ ngồi xuống, yên tĩnh lật mở từng trang. Một đám đàn ông mặc quan phục túm tụm lại với nhau, ánh mắt thỉnh thoảng lại liếc trộm về phía Giang Trân. "Thật không ngờ, nàng ta dám đến nhậm chức thật. Một nữ tử mà chen vào giữa đám đàn ông chúng ta, xem ra cũng có vài phần to gan đấy." "Nàng ta thật sự là Quyện Vong Cư Sĩ sao? Trông trẻ thế này, khéo không phải kẻ mạo danh đấy chứ?" "Nghe nói hôm qua có kẻ gây rối ngoài phố, bị nàng ta đem sách luận ra hỏi ngay giữa bàn dân thiên hạ, hỏi đến mức đám văn nhân á khẩu không trả lời được, cuối cùng phải cụp đuôi chạy mất." "Chẳng qua chỉ là một nữ tử chưa từng đi thi khoa cử, ngay cả trường thi còn chưa từng bước vào, cũng dám đem sách luận ra khảo hạch người khác, đúng là múa rìu qua mắt thợ!" "..." Giang Trân lật qua một trang sách, dường như những lời đàm tiếu kia chỉ như gió thoảng bên tai. Nàng đang xem một cuốn điển tịch ghi chép về phong cảnh và phong thổ nhân tình nơi sa mạc, giữa những dòng chữ chỉ thấy ngập tràn vẻ hoang lương của cát vàng ngợp trời. Chẳng mấy chốc nàng đã đắm chìm vào đó, mọi thứ xung quanh dường như chẳng mảy may liên can tới mình. Cùng lúc ấy, bên trong Thái Hòa điện đã sớm uy nghiêm túc mục, văn võ bá quan đứng trang nghiêm hai bên tả hữu, đang trong buổi thiết triều. Một bóng người bước ra khỏi hàng, khom mình quỳ rạp xuống đất, chính là Ngự sử đại phu: "Bệ hạ, thần có bản tấu! Thần khẩn xin bệ hạ thu hồi mệnh lệnh sắc phong Quyện Vong Cư Sĩ làm biên tu bát phẩm của Văn Uyên Các!" Lời còn chưa dứt, đã có hơn mười vị quan văn nối gót bước ra, lũ lượt khom mình phụ họa. "Từ khi Đại Hạ khai quốc đến nay, chưa từng có tiền lệ nữ tử làm quan, đây là tổ chế định ra. Một người phụ nữ dù có dăm phần tài học, cũng không thể phá vỡ tổ chế mà bước chân vào triều đường!" "Quyện Vong Cư Sĩ bất quá chỉ chủ trì Thừa Bình Đại Điển, lại biên soạn văn tập của Thái tử, vậy mà được bệ hạ phá lệ phong quan, thực sự không thỏa đáng. Chúng thần khẩn xin bệ hạ thu hồi mệnh lệnh đã ban, có thể ban thưởng vàng bạc hoặc biển ngạch để ngợi khen, vạn vạn lần không thể để nữ tử làm quan, làm hỏng quy củ của tổ tông!" "Nữ nhân trà trộn vào hàng ngũ nam nhân vốn đã có mất thể thống, nếu để nàng ta nhận chức, e rằng sẽ bị người trong thiên hạ chê cười, cũng khiến cho bách quan nguội lạnh lòng dạ!" "Thần phụ nghị!" "..."