Chương 444: Sống đến già học đến già

Nhìn theo bóng lưng đế hậu xa dần, Tạ Chi Vân mới thở phào một hơi thật dài. Nàng ngồi phịch xuống ghế: "Sợ chết đi được, vừa rồi nương nương bỗng dưng đòi tẩy trang, ta còn tưởng mình lỡ lời chỗ nào." Bùi Diễm hạ thấp giọng: "Hoàng hậu nương nương tính khí thất thường, vừa nãy ta chẳng dám hé nửa lời." "Ta cũng vậy." Lận Yến Yến khẽ nói, "Hoàng hậu lúc nào cũng có vẻ u uất, chẳng buồn nói thêm một câu, chẳng chịu cười lấy một cái, đứng trước mặt người mà ta chẳng biết giấu tay vào đâu." Giang Trân cầm cành cây khều đống lửa trại, đoạn mới thong thả cất lời: "Ta lại thấy đối diện với hoàng thượng, các người còn gò bó hơn." "Đó là điều chắc chắn." Quý Thịnh nói, "Ý vua khôn lường, ta ngày ngày theo hầu bên cạnh hoàng thượng mà nơm nớp lo sợ." "Đây là thời phong kiến, hoàng thượng là bậc quân vương một nước, hoàng hậu là mẫu nghi thiên hạ, đều ở ngôi cao. Chúng ta đứng trước mặt họ có phải e dè, cẩn trọng đôi chút cũng là lẽ thường, không cần bận lòng quá." Giang Trân ngước nhìn sắc trời, "Không còn sớm nữa, mọi người về nghỉ ngơi đi thôi." Ngọn lửa trại dần tàn, bóng đèn nơi lều trại phía xa chập chờn hư ảo, trong gió núi vẳng lại tiếng thông reo rì rào... Chuyện săn bắn đã ngã ngũ, mọi người quay về Kinh Thành đúng kỳ hạn. Thấm thoắt đã bước sang tháng mười một, gió bấc bắt đầu rít từng cơn, tiết trời ngày một giá buốt. Cây cối trong Kinh Thành sớm đã rụng trơ cành lá, phố lớn ngõ nhỏ đều phủ một làn hơi lạnh mỏng manh, Giang Trân dậy sớm vào triều, phải mặc thật dày mới cản nổi giá rét. Hôm ấy bãi triều, trăm quan lục tục tản ra, Giang Trân đang theo dòng người bước ra khỏi đại điện. Thì bị Cố Thượng thư của Lễ bộ cất tiếng gọi giật lại: "Giang đại nhân, đợt khảo hạch quan lại cuối năm có vài tập hồ sơ cần đại nhân xem qua." Giang Trân liền đi theo ông sang Lễ bộ. Mỗi dịp cuối năm, quan viên Đại Hạ đều phải trải qua các kỳ khảo hạch. Hệ thống này đã có từ rất lâu về trước, trải qua mấy triều đại không ngừng hoàn thiện, đến nay đã trở thành một thể chế vô cùng chu mật. Nội dung khảo hạch gồm bốn mục: chính tích, chuyên cần, phẩm hạnh và học thức, mỗi mục lại chia nhỏ thành nhiều điều khoản... "Năm nay phần khảo hạch của Giang đại nhân chủ yếu nằm ở Văn Uyên Các và Dịch Dị Quán, cùng với Lễ bộ." Cố Thượng thư lấy ra một xấp hồ sơ đưa sang, "Đây là lời phê của Lễ bộ dành cho Giang đại nhân, ngài xem thử nhé?" Giang Trân đọc lướt qua một lượt, Lễ bộ dành cho nàng mức đánh giá thượng đẳng toàn bộ. Xác nhận không có sai sót, nàng ấn điểm chỉ ở cuối trang. "Còn một việc nữa." Cố Thượng thư thu lại cuốn sổ, nói, "Hôm qua hoàng thượng có bảo với lão phu, ngài có ý định tăng thêm câu hỏi về thuật số trong kỳ thi hội sắp tới. Không phải đề thi phụ, mà là câu hỏi bắt buộc làm đàng hoàng, có điều trước mắt tạm định là một câu." Giang Trân chẳng hề lấy làm lạ. Suốt thời gian qua, nàng thường xuyên thể hiện sự tinh diệu và tính thực tiễn của thuật số. Hoàng đế vốn coi trọng nhân tài, lại tận mắt chứng kiến thuật số có thể cứu người, có thể làm nên việc lớn, nên có quyết định thế này cũng là điều đương nhiên. Nàng mỉm cười: "Đây là chuyện tốt. Thuật số được đưa vào thi hội, sau này sĩ tử trong thiên hạ sẽ chẳng còn ai dám bảo thuật số là bàng môn tả đạo nữa." "Tốt thì tốt thật, nhưng chuyện ra đề..." Giọng Cố Thượng thư mang theo mấy phần khẩn khoản, "Lần trước ngài ra bài toán vừa gà vừa thỏ nhốt chung lồng tinh diệu vô cùng, vừa khảo sát được nền tảng thuật số, lại chẳng hề tối nghĩa hiểm hóc, trên triều dưới nội ai nấy đều khen ngợi hết lời. Nay thi hội đã cận kề, lão phu nghĩ tới nghĩ lui, chỉ có Giang đại nhân ra đề mới là thỏa đáng nhất." Giang Trân lắc đầu: "Thượng thư đại nhân, không phải ta không chịu giúp, mà là học trò của ta, Mạnh Tử Mặc, năm sau cũng dự thi hội, người ra đề ắt phải tị hiềm... đành phiền đại nhân đích thân nghĩ đề vậy." "Giang đại nhân, ngài làm khó lão phu rồi!" Cố Thượng thư xoa xoa tay, mặt mày nhăn nhó, "Lão phu chỉ biết chút da lông. Bộ ròng rọc hôm ở bãi săn ngài giảng giải, lão phu về nhà trằn trọc suy nghĩ mấy đêm ròng cũng chỉ vỡ lẽ được năm sáu phần. Bắt lão phu ra đề, chẳng phải là ép vịt lên cọc sao?" "Cổ nhân có câu, sống đến già, học đến già." Giang Trân mỉm cười, "Sáu mươi tuổi chính là lúc hăng hái phấn đấu, Cố Thượng thư chịu khó nhọc lòng thêm một chút." Nói đoạn liền xoay người rời đi. Cố Thượng thư: "..." Hơn sáu mươi tuổi đầu, sắp sửa được cáo lão về vườn đến nơi, nửa thân người đã vùi dưới đất rồi, còn học thuật số nỗi gì? Vị Giang đại nhân này đúng là đứng nói chuyện không biết đau lưng. Ông thầm than thở hồi lâu thì ngoài cửa bỗng vang lên tiếng bước chân, ngay sau đó Công bộ Thượng thư đã đẩy cửa bước vào: "Lão Cố, Giang đại nhân đâu rồi? Vừa nãy ta thấy nàng đi về phía Lễ bộ này mà." "Đi rồi." Cố Thượng thư chẳng thèm ngẩng đầu, "Ông tìm nàng làm gì?" "Lần trước ở bãi săn, bộ ròng rọc của Giang đại nhân ta về mày mò suốt mấy ngày trời, rốt cuộc cũng hiểu ra đạo lý!" Phùng Thượng thư nói, "Hiện tại Công bộ có mấy công trình xây dựng, lại thêm việc tu sửa đường sông đào, nếu áp dụng được bộ ròng rọc vào thì đỡ tốn bao nhiêu nhân lực vật lực. Ngặt nỗi cứ hễ bắt tay vào làm là tắc tị, thợ thuyền loay hoay mãi chẳng sao thông suốt, thế nên ta mới phải muối mặt đến mượn Giang đại nhân ít hôm." "Giang đại nhân còn cả đống công vụ ngập đầu, đâu rảnh mà theo ông quấy quả?" Cố Thượng thư bực dọc đáp, "Hơn nữa, Phùng lão ca, ông cũng đường đường là Công bộ Thượng thư, chưởng quản việc xây dựng của cả nước, đến một bộ ròng rọc cũng không nghiên cứu cho ra hồn, ông có thấy hổ thẹn với bộ quan phục trên người không?" "Ông còn dám mở miệng nói ta?" Phùng Thượng thư bị chặn họng đến trợn tròn hai mắt, vỗ chát một cái lên tay vịn ghế, "Ta không nghiên cứu nổi, thế ông hiểu được chắc? Đến bài toán gà thỏ chung lồng ông còn phải nghĩ nát óc nửa ngày, còn mặt mũi nào dạy đời ta? Lễ bộ các ông chỉ giỏi múa mép trên giấy, làm sao thấu được cái khó khi bắt tay vào làm của Công bộ chúng ta?" "Ta là Lễ bộ Thượng thư, cần gì phải hiểu cái đó? Trái lại là lão Phùng ông đấy, một vị Công bộ Thượng thư mà việc trong phận sự của mình cũng chẳng hiểu thấu đáo, còn phải chạy sang Lễ bộ mượn người, ông có biết xấu hổ không hả." "Giang đại nhân thành người của Lễ bộ các ông từ bao giờ thế? Người ta là Quán thừa Dịch Dị Quán, ông bớt dán vàng lên mặt mình đi." "Nàng kiêm cả chức hành tẩu ở Lễ bộ, sao lại không tính là người của Lễ bộ?" "..." Hai người họ cùng đứng chung một triều suốt mấy chục năm trời, từ thuở còn là những chủ sự trẻ tuổi bỡ ngỡ leo dần lên đến ghế Thượng thư, làm đồng liêu cả đời, cũng cãi cọ nhau cả đời. "Từ đằng xa đã nghe thấy hai vị cãi vã ỏm tỏi, đang nói chuyện gì mà rôm rả thế?" Lại bộ Thượng thư cầm trên tay một xấp án quyển, đứng ngoài bậu cửa, mặt không chút biểu cảm nhìn hai người. Hai người lập tức im bặt. Cố Thượng thư khẽ hắng giọng: "Mau mời ngồi. Chắc hẳn là đến thu nhận hồ sơ đánh giá khảo hạch của quan viên Lễ bộ chứ gì, đều đã thu xếp chỉnh tề cả rồi, ta đang định sai người mang qua." Lại bộ Phạm Thượng thư gật đầu: "Đúng vậy, việc khảo hạch cuối năm cần nhanh chóng gom lại xét duyệt, phía hoàng thượng đang giục giã gấp gáp." "Lão Phạm, nhắc đến chuyện khảo hạch, lão phu lại có việc muốn bàn bạc với ông." Cố Thượng thư nói, "Đây là khảo hạch cuối năm của Giang Trân Giang đại nhân, chính tích, chuyên cần, phẩm hạnh và học thức đều xếp loại ưu, Lễ bộ ta vừa hay khuyết một chân chủ sự có thực quyền, chi bằng nhân dịp này cất nhắc phẩm hàm của Giang đại nhân lên một bậc, chính thức điều sang Lễ bộ." "Cố Thượng thư, không phải ta không nể mặt ông." Phạm Thượng thư mở lời, "Giang đại nhân một năm thăng liền mấy cấp, đã phá vỡ bao nhiêu quy củ nhiều năm nay của Lại bộ rồi. Sau đợt khảo hạch cuối năm, nên điều chuyển hay lưu nhiệm thì để các kỳ tuyển chọn sau này hãy bàn tiếp. Năm nay, tuyệt đối không có lý nào lại thăng tiếp." Cố Thượng thư ra sức tranh biện: "Thăng quan cốt ở năng lực chứ đâu phải nhìn vào việc trước đó đã thăng hay chưa? Trong bản văn thư khảo hạch này của Giang Trân, có khoản nào không đạt? Chẳng lẽ chỉ vì nàng thăng tiến nhanh mà phải đè nén, không trọng dụng?" "Việc thăng thiên xưa nay phải luôn cẩn trọng. Tân khoa tiến sĩ bước chân vào chốn quan trường, bắt đầu từ tòng thất phẩm, ba năm một kỳ khảo hạch mới được thăng một bậc. Giang đại nhân là bậc năng thần, điều đó không sai, nhưng năm nay đã phá lệ nhiều lần, cớ sao phải vội vã nhất thời? Đương nhiên," Phạm Thượng thư dừng lại một nhịp, "nếu như hoàng thượng hạ chỉ sắc phong thăng chức, Lại bộ chúng ta nhất định sẽ dốc lòng phối hợp."