Chương 370: Thị trường tự do

Ba tháng học tập nói dài không dài, bảo ngắn cũng chẳng ngắn. Lúc đám người Giang Trung Hữu đi bồi dưỡng trở về thì đã bước sang năm 1979. Khu chợ nông sản huyện Giang Bắc xây trước đó chuẩn bị khai trương vào đầu tháng Một năm 1979. Trong phòng họp Huyện ủy, Dương Lệ Hoa ngồi ở ghế chủ trì. "Tháng Mười Hai năm ngoái, Trung ương đã ban hành văn bản mở cửa cho kinh tế phụ gia đình ở nông thôn, khôi phục lại các chợ phiên. Khu chợ nông sản năm ngoái huyện mình xây đúng lúc có đất dụng võ." Chị nhìn sang Triệu Hữu Lương: "Đồng chí Hữu Lương, anh bố trí thêm một bước nữa để chuẩn hóa khu chợ nông sản nhé. Mái che bên trên cũng phải khẩn trương lắp đặt xong." Lúc văn bản chưa ban hành, cấp trên không cho phép xây mới hay mở rộng, trước đó họ chỉ được dọn dẹp sửa sang sơ sơ, càng không được lợp mái. Giờ văn bản đã về, được lợp mái rồi, được mở rộng rồi, cũng được làm cho quy củ rồi. Triệu Hữu Lương gật đầu, ghi chép lại các đầu việc Dương Lệ Hoa phân công. Sửa sang chợ nông sản là việc tốt, hắn đương nhiên hào hứng làm. "Vâng thưa Chủ tịch huyện, tôi sẽ cho người lắp mái che ngay." Dương Lệ Hoa "ừm" một tiếng: "Tuy cấp trên đã có văn bản khôi phục chợ tự do, nhưng có những lằn ranh đỏ vẫn tuyệt đối không được chạm vào. Lương thực và hàng công nghiệp của nhà máy đều không được phép mua bán ở đây. Chỉ được bán những thứ do người dân tự sản tự tiêu thôi. Khâu quản lý thị trường vẫn không thể lơ là." Dứt lời, chị lại nhìn sang Chân Hữu Dân: "Đồng chí Hữu Dân, anh là Phó Chủ tịch huyện phụ trách tài mậu, lại là dân chuyên ngành tài chính xuất sắc, anh thử nói xem, phí quản lý của huyện mình nên thu thế nào?" Chân Hữu Dân đã tính toán từ lúc văn bản mới về, lúc này nghe Dương Lệ Hoa hỏi liền thong thả hớp một ngụm trà, hắng giọng rồi lật cuốn sổ tay trước mặt ra. "Căn cứ vào mặt bằng giá cả hiện tại của huyện Giang Bắc, tôi đã tính toán kỹ lưỡng rồi. Đối với các sạp làm bằng bệ xi măng đã dựng sẵn, loại rộng chừng một mét thì phí quản lý là ba xu một ngày. Sạp nào rộng hơn một mét, chuyên bán lợn, bán hoa quả thì tám xu một ngày. Còn tính theo tháng, sạp nhỏ là một đồng rưỡi, sạp bán thịt với đồ chín là ba đồng một tháng." Dương Lệ Hoa gật đầu đồng tình, bổ sung thêm mấy câu: "Anh tính tương đối đầy đủ rồi đấy. Nhưng còn một tình huống nữa, đó là bãi đất trống trong chợ cũng cho phép bày bán. Đối với dạng này, chúng ta nên giảm bớt mức thu, chỉ lấy tầm một đến hai xu một ngày là được. Ngoài ra có một điểm cần lưu ý, có những người dân bán cả buổi cũng chưa kiếm nổi một, hai đồng, những trường hợp này tuyệt đối không cần thu phí làm gì. Một giỏ rau con, một mớ rau rừng, vài quả trứng gà, những trường hợp này dứt khoát không được thu tiền." Chân Hữu Dân gật gù: "Đúng là phải tính đến trường hợp này, không thể áp dụng máy móc được. Bà con bán mấy mớ rau, vài quả trứng vốn chẳng được bao nhiêu tiền, thu thêm phí quản lý nữa thì coi sao được." Dương Lệ Hoa gật đầu, chuyển thẳng sang vấn đề tiếp theo: "Đồng chí Hữu Dân, bên Hợp tác xã mua bán, trạm lương thực, công ty thủy sản cùng các cửa hàng hợp tác tập thể khác đã chuyển vào chợ nông sản chưa?" Chân Hữu Dân cúi xuống nhìn sổ, lúc này mới nghiêm túc đáp: "Vào hết rồi ạ. Thưa Chủ tịch huyện, có một tình hình tôi muốn phản ánh một chút. Mấy gian ki-ốt chúng ta chia cho các nhà máy quốc doanh có bị khuất quá không? Ki-ốt trong chợ không hề ít, đâu cần phải dồn hết vào tận tít bên trong." Dương Lệ Hoa hiểu ý Chân Hữu Dân. Rõ ràng dãy ki-ốt ngoài mặt đường chính còn trống nhiều, vị trí đẹp như thế, cớ sao thà để không chứ không chịu đem ra dùng? Chị đương nhiên sẽ không nói thẳng là mình cố tình để dành. "Chúng ta đặt các mặt hàng nhu yếu phẩm vào sâu bên trong, như vậy bà con muốn mua đồ ắt phải đi xuyên qua cả khu chợ. Đi trên đường thấy mớ rau quả nào vừa mắt, người ta chẳng lẽ không tiện tay mua luôn sao? Làm vậy cũng là để kích cầu tiêu dùng." Nói sao nhỉ, nghe thì rất có lý đấy, nhưng cứ thấy là lạ thế nào, một cán bộ chính quyền xã hội chủ nghĩa mà nói năng nghe chẳng khác gì mấy tay tư bản thế này? Ngày tám tháng Một, trời còn chưa sáng mà khu chợ nông sản huyện Giang Bắc đã bắt đầu nhộn nhịp. Bà con nông dân từ dưới quê lên, người thì đeo gùi, người thì gánh quang gánh, người lại đẩy xe cút kít, vượt cả chục dặm, thậm chí mấy chục dặm đường xa chỉ để sớm kiếm được một chỗ ngồi đẹp trong khu chợ mới mở. Dương Lệ Thục sáng sớm đã qua khu tập thể đứng đợi Dương Lệ Hoa. Thấy chị gái bước ra, cô rảo bước đón lấy, khoác tay chị, giọng không giấu nổi vẻ phấn khích: "Chị Ba, ở đây làm nhộn nhịp ghê cơ. Em về huyện Giang Bắc hơn một năm rồi, lần đầu tiên mới thấy đông vui thế này đấy." Dương Lệ Hoa khóa cửa, nhét chìa vào túi áo: "Sau này sẽ còn nhộn nhịp hơn nữa. Em đi học ở trường cán bộ mấy tháng, các thầy ở trường chắc cũng giảng giải về chính sách rồi chứ. Tuy hiện tại mới chỉ cho phép nông dân tự sản tự tiêu, nhưng đây rõ ràng là một tín hiệu." Rõ ràng là tín hiệu gì thì lúc này Dương Lệ Thục vẫn chưa hiểu nổi. Báo chí cô cũng có đọc chứ bộ, nhưng cô cứ cảm thấy những gì mình đọc với những gì chị Ba đọc chẳng giống nhau tí nào. Cô đọc mặt chữ, còn chị Ba nhìn ra được ý tứ ẩn sau câu chữ. Tầm nhìn hai người vốn chẳng cùng một đẳng cấp, thế nên giờ cô sợ nhất là bị chị Ba hỏi bài. Hai người trước sau bước vào khu chợ nông sản. Dương Lệ Thục đã chen tọt vào bên trong. Cô đứng trước một sạp bán bánh xốp, xung quanh đang có khá nhiều người vây quanh. "Đồng chí ơi, bánh này bán thế nào đấy?" Người bán bánh là một phụ nữ trung niên, nghe hỏi giá liền ngẩng đầu đon đả đáp: "Bốn xu một miếng ạ." Dương Lệ Thục thuận miệng lặp lại: "Bốn xu cơ à?" Người phụ nữ trung niên tưởng cô chê đắt, vội vàng giải thích: "Cửa hàng quốc doanh tuy rẻ hơn nhưng lại đòi phiếu lương thực. Bánh này nhà tôi tự làm, không cần phiếu gì cả. Giá cũng chỉ đắt hơn tiệm quốc doanh đúng một xu thôi." Dương Lệ Thục gật đầu, thấy giá cả cũng phải chăng: "Vâng, thế lấy cho tôi hai cái." Người phụ nữ nhận tiền, lấy giấy dầu gói hai chiếc bánh xốp đưa sang. Dương Lệ Thục đón lấy, quay người đưa cho Dương Lệ Hoa một cái. Dương Lệ Hoa cầm lấy cắn một miếng, vị ngon ra phết, chẳng thua gì đồ của cửa hàng quốc doanh. Đang nhìn ngó các sạp hàng xung quanh thì chị chạm mặt Chân Hữu Dân và Bạch Tùng Lan, hai vợ chồng đang dắt theo cậu con trai Chân Quang Vinh. Thằng bé đang giậm chân nhảy cẫng lên, túm chặt vạt áo Bạch Tùng Lan mè nheo: "Mẹ ơi mẹ, mẹ mua cho con một miếng bánh xốp đi. Con thấy bao nhiêu người đang ăn kìa." Bạch Tùng Lan nhíu mày, cái thằng nhóc này từ lúc ra khỏi cửa đến giờ đã ăn suốt dọc đường rồi, bụng dạ chứa được bao nhiêu mà cứ đòi ăn mãi. "Vừa nãy con ăn bao nhiêu thứ rồi đấy thôi? Giờ lại đói nữa à? Có mà thấy lạ mắt rồi thèm thì có." Chân Hữu Dân đang nghiêng đầu nhìn hai mẹ con giằng co, vừa quay mặt lại đã thấy ngay cấp trên đứng sờ sờ trước mắt. "Ủa, Chủ tịch huyện, chị cũng ra ngoài dạo phố đấy à?" Nói nghe buồn cười ghê, làm như Dương Lệ Hoa chị ra xem náo nhiệt là chuyện lạ lùng lắm không bằng. Dương Lệ Hoa điềm nhiên nuốt miếng bánh trong miệng xuống: "Ừ, hiếm khi huyện mình mới nhộn nhịp thế này. Anh với Chủ nhiệm Bạch cũng nhanh chân thật đấy, đã thấy đi vòng về rồi." Chân Hữu Dân cười xòa: "Hì, cũng tại thằng nhóc này thèm ăn bánh xốp quá, thành ra mới phải quay ngược lại mua đây ạ." Nói xong, hắn nhìn thấy Dương Lệ Hoa đang cầm miếng bánh xốp đưa lên miệng, trong nháy mắt chợt nhận ra mình lỡ lời. Nói thế chẳng khác nào bảo Chủ tịch huyện cũng háu ăn? Hắn cười gượng gạo, đang vắt óc nghĩ cách chữa cháy thì Dương Lệ Hoa lại cắn thêm một miếng, thản nhiên bảo: "Bánh này ngon đấy, không khác gì cửa hàng quốc doanh đâu. Mọi người cứ mua đi, tôi vào sâu bên trong xem thử." Chân Hữu Dân gật đầu, nghiêng người nhường đường: "Chủ tịch đi thong thả ạ." Đợi người đi xa, Bạch Tùng Lan vỗ Chân Hữu Dân một cái: "Cái mồm anh đấy, chẳng biết nghĩ trước nghĩ sau gì cả. Cơ mà đây là lần đầu tiên em thấy vị Chủ tịch huyện này ngoài đời thường, anh đừng nói chứ, nhìn thế này trông giống hệt mấy cô bé háu ăn." Cầm miếng bánh vừa đi vừa nhai, chẳng khác gì thằng con đang đòi ăn bánh xốp bên cạnh cô. Dĩ nhiên, nhìn thì thấy thế thôi. Chứ ai mà coi chị là cô bé háu ăn thật thì đúng là đồ ngốc.