Chương 23: Triệu Tu Viễn phản kích

Trần Văn ngồi xuống. Hắn bưng chén trà, vẻ mặt thong dong. Thế nhưng khắp nhã gian tầng hai của Văn Đạo trà quán, chẳng một ai giữ được vẻ thong dong như hắn. Mọi người vẫn còn chìm trong màn phá đề ngắn ngủi nhưng điên đảo nhận thức vừa rồi. Logic. Hai chữ này, với phần lớn người có mặt tại đây, chẳng phải lần đầu nghe thấy. Kể từ khi Huyện thí yết bảng, Trí Tri Thư Viện nổi danh như cồn, hai chữ ấy liền theo đủ lời đồn đại mà truyền khắp giới văn nhân đất Ninh Dương. Có kẻ bảo, đó là bí truyền không tiết lộ ra ngoài của Trí Tri Thư Viện. Có kẻ lại nói, đó là kỳ thuật Trần Văn học được từ một bộ cổ tịch thất truyền nào đó. Cũng có người giống như Triệu Tu Viễn, gạt phắt đi, coi là tà môn ngoại đạo, khinh chẳng thèm nhìn. Thế nhưng dẫu trước đây bọn họ từng tưởng tượng ra sao, phỏng đoán thế nào. Cũng chẳng thể sánh bằng nỗi chấn động khi tự mình trải nghiệm trong vỏn vẹn một tuần hương ngắn ngủi của ngày hôm nay. Thì ra đây chính là logic. Nó không phải lý luận thâm sâu gì, cũng chẳng phải công thức rườm rà. Đó là một cách nhìn nhận sự vật. Một cách bóc tách từng lớp tơ kén, đâm thẳng vào cốt lõi. Một cách dùng mối liên hệ và quy luật nội tại để xâu chuỗi những sự vật tưởng chừng chẳng liên can lại với nhau. Những người ngồi đây đều là bậc đọc đẫm thi thư. Bọn họ dốc nửa đời người chỉ để học cách trích dẫn kinh điển, trau chuốt từng câu chữ, khiến cho bài văn thêm phần hoa mỹ gấm hoa. Thế nhưng chưa một ai từng nghĩ tới, bên dưới lớp văn hoa và điển cố ấy, lại tồn tại một tầng sâu hơn. Một bộ khung quyết định văn chương có đứng vững được hay không. Mà ban nãy, chỉ bằng một đề bài “Ngưu : Hoàng ngưu” đơn giản nhất, Trần Văn đã mổ phanh bộ khung ấy ra, phơi bày trần trụi trước mắt bọn họ. Khiến bọn họ lần đầu tiên thấy rõ mồn một, thì ra trong một bài luận tưởng chừng hoàn mỹ, bên trong lại tồn tại sự sai biệt một trời một vực giữa “đúng” và “đúng nhất”. Cú xung kích giáng xuống bọn họ to lớn khôn cùng. Lý Văn Bác vẫn đứng ngây như phỗng, mặt xám như tro tàn. Hắn cảm thấy mười mấy năm khổ đọc bên song cửa sổ của mình dường như chỉ là một trò cười. Tài học mà hắn luôn lấy làm kiêu hãnh, đứng trước thứ logic giản đơn, rõ ràng mà kín kẽ khôn cùng của đối phương, lại yếu ớt chẳng chịu nổi một đòn. Trong lòng hắn thậm chí còn dấy lên một cảm giác hoang đường. Hắn và Trần Văn, căn bản không đọc cùng một loại sách. Càng chẳng học cùng một thứ học vấn. Đám môn sinh Thanh Tùng thư viện đứng sau lưng hắn lại càng thần sắc bàng hoàng. Ánh mắt bọn họ nhìn về phía Trần Văn đã hoàn toàn thay đổi. Không còn coi nhẹ, không còn khinh thường. Thay vào đó là một mối cảm xúc phức tạp, đan xen giữa sợ hãi và khát khao. Sợ hãi là bởi hệ thống tri thức vốn là chỗ dựa sinh tồn của bọn họ đang bị lung lay tận gốc. Khát khao là bởi bọn họ lờ mờ cảm nhận được, thứ Trần Văn vừa bày ra có lẽ mới chính là con đường chân chính dẫn tới tầng thứ cao hơn. Dưới đại đường tầng một cũng chìm vào câm lặng tuyệt đối. Những thực khách và văn nhân vốn chỉ tới xem náo nhiệt lúc này cũng đều nín thở lặng thinh. Bọn họ tuy chưa chắc hiểu hết áo nghĩa bên trong, song lại nhìn ra bầu không khí ngột ngạt trên tầng hai, nhìn thấy sắc mặt trắng bệch của Lý Văn Bác, thấy cả bàn tay khẽ run của Triệu Tu Viễn. Bọn họ hiểu rằng, trong hiệp đầu tiên của buổi trà hội vạn người chú mục này, Thanh Tùng thư viện đã bại. Bại một cách sạch gọn, dứt khoát. Nơi góc phòng, Huyện lệnh Tôn Chí Cao đặt chén trà xuống, nơi đáy mắt lóe lên tia sáng kỳ dị. Hắn hiểu rõ sự đáng sợ trong môn học logic của Trần Văn hơn bất kỳ ai có mặt tại đây. Nếu bảo rằng văn chương kinh nghĩa là công cụ để thuyết phục kẻ sĩ. Vậy thì thứ logic này chính là công cụ để thuyết phục tất cả thiên hạ. Bao gồm cả một Huyện lệnh như hắn. Bao gồm cả thượng quan của hắn. Thậm chí bao gồm cả hàng ngũ đại thần chốn triều đình. Bởi lẽ nó không bàn tới đức hạnh hư vô mờ mịt, mà luận về đạo lý không thể bác bỏ. Người này tuyệt đối không thể xem thường. Trong lòng Tôn Chí Cao, đánh giá dành cho Trần Văn lại được nâng lên một tầng bậc mới. Trong nhã gian, kẻ đau đớn nhất không ai khác ngoài Triệu Tu Viễn. Lão ngồi ngay ngắn trên ghế chủ tọa, thân hình khẽ run lên. Lão cảm thấy mình tựa như một lão tướng trấn giữ tòa thành bao năm, nay lại bị một kẻ trẻ tuổi dùng thứ khí giới công thành chưa từng thấy bao giờ, dễ dàng oanh tạc mở toang một góc thành môn. Chính thống kinh nghĩa mà lão cả đời kiên thủ, trước thứ logic tưởng như đơn giản nhưng chặt chẽ khôn cùng của đối phương, lại có phần chẳng chịu nổi một kích. Không. Tuyệt đối không thể như vậy. Triệu Tu Viễn bỗng thẳng tắp sống lưng. Lão biết, nếu hôm nay không thể gỡ lại một ván ở chuyện này, thanh danh của bản thân lão và cả Thanh Tùng thư viện sẽ đổ sông đổ biển. Trò chơi câu chữ chung quy chỉ là tiểu đạo, căn bản của khoa cử rốt cuộc vẫn là kinh nghĩa của thánh nhân. Nghĩ tới đây, nỗi hoảng loạn trong lòng lão nhanh chóng bị sự cố chấp của một lão hủ nho thay thế. Lão đặt chén trà xuống bàn, phát ra một tiếng cạch khẽ, kéo sự chú ý của mọi người trở lại. "Học vấn logic của Trần tiên sinh quả thực mở ra lối đi riêng, khiến lão phu mở rộng tầm mắt." Triệu Tu Viễn chậm rãi cất lời, giọng điệu tuy còn giữ vẻ khách khí, nhưng bốn chữ “lối đi riêng” kia lại ngấm ngầm mang theo ý vị tà môn ngoại đạo. Lão chuyển giọng, ngữ khí bỗng chốc vang dội hẳn lên: "Thế nhưng, gốc rễ lập thân của người đọc sách chúng ta rốt cuộc vẫn là lời dạy của thánh nhân, là vi ngôn đại nghĩa trong Tứ thư Ngũ kinh." "Thuật kỳ xảo dẫu có thể đắc thế nhất thời, lại chẳng phải chính đạo của việc học." "Hôm nay lão phu muốn thỉnh giáo đôi điều, môn đệ quý viện đối với kinh nghĩa, liệu đã từng dụng công khổ nhọc hay chưa?" Tới rồi. Trần Văn hiểu rõ trong lòng. Đối phương muốn từ bỏ lĩnh vực mình không am hiểu, kéo chiến trường trở lại mảnh đất kinh nghĩa quen thuộc nhất. Đây là dương mưu, cũng là lẽ tất nhiên. "Triệu Sơn trưởng nói quá lời rồi." Trần Văn hạ chén trà, mỉm cười đáp, "Trí Tri Thư Viện ta tuy chuộng cách vật, nhưng cũng chưa từng dám quên gốc rễ thánh hiền." "Không rõ Sơn trưởng muốn khảo giáo thế nào?" "Được!" Triệu Tu Viễn chỉ chờ câu này. Lão đảo mắt nhìn một vòng, cất giọng sang sảng: "Hôm nay không luận văn tài, chẳng bàn sách luận, chỉ luận căn bản của kinh nghĩa — ấy là ngâm tụng và giải nghĩa!" Lão liếc mắt ra hiệu cho Lý Văn Bác đang ủ rũ cúi đầu. Lý Văn Bác hiểu ý, lập tức đứng dậy, thần sắc đã hồi phục đôi phần trấn định. Về ngâm tụng và thấu hiểu kinh nghĩa, hắn có niềm tự tin tuyệt đối. Triệu Tu Viễn vuốt râu nói: "Sách Đại Học chính là cửa ngõ bước vào Nho học." "Lão phu liền lấy Đại Học làm đề." "Ta cùng Trần tiên sinh mỗi bên cử ra một đệ tử. Ta hỏi một câu, bên ngươi đáp một câu; ta giải một câu, bên ngươi tiếp một câu." "Xem thử đệ tử nhà ai có căn cơ vững vàng hơn." "Trần tiên sinh thấy thế nào?" Quy củ này nhìn qua thì công bằng, song thực chất lại ẩn giấu hiểm cơ. Chẳng những khảo nghiệm khả năng ghi nhớ, mà còn thử thách phản ứng tức thời cùng sự lĩnh hội sâu sắc đối với kinh nghĩa. Chỉ cần một câu đáp không ra, hoặc giải nghĩa có chút sai lệch, ắt sẽ lập tức rơi vào thế hạ phong. Đám môn sinh Thanh Tùng thư viện lập tức phấn chấn tinh thần. "Sơn trưởng anh minh! Đây mới là chính đồ!" "Đọ về thuộc lòng kinh nghĩa, Lý Văn Bác sư huynh đã từng sợ ai bao giờ?" Ánh mắt mọi người đều dồn cả về phía Trí Tri Thư Viện. Cố Từ tài tư mẫn tiệp, nhưng về khoản ngâm tụng kinh điển chưa chắc đã là sở trường. Chu Thông lại quá đỗi trầm mặc, không thích hợp cho lối đối đáp ứng biến tức thì này. Ai nấy đều ngỡ rằng Trần Văn sẽ phái Cố Từ ra trận. Thế nhưng, Trần Văn lại đưa mắt nhìn về phía thiếu niên xuất thân nông gia bên cạnh Cố Từ, người từ đầu đến cuối vẫn luôn có phần căng thẳng. "Thừa Tông, ngươi đi đi."