Chương 39: Hai loại học vấn

Câu vặn hỏi của Cố Từ cất lên rất khẽ. Nhưng lọt vào tai Lục Văn Hiên, sắc mặt hắn lập tức biến đổi. Đã từng tận mắt thấy một cây lụa được dệt nên ra sao chưa? Hắn dĩ nhiên chưa từng thấy. Hắn xuất thân thế gia thi thư, từ nhỏ no đọc thi thư, sống cảnh áo gấm cơm ngọc. Hắn biết tơ lụa quý giá, biết mây gấm diễm lệ. Song hắn chưa từng nghĩ tới, cũng chưa từng để tâm những thứ ấy rốt cuộc làm sao từ từng sợi tơ tằm hóa thành tấm cẩm bào giá trị xa xỉ trên người mình. "Ngươi..." Lục Văn Hiên hé môi, định cãi lại, nhưng nhận ra bản thân hoàn toàn không biết phải cãi từ đâu. Bởi lẽ điều đối phương hỏi là một vấn đề hắn không thể trả lời, cũng chưa từng nghĩ đến bao giờ. Cố Từ nhìn hắn, nụ cười trên mặt dần thu lại. Người trước mắt là đối thủ mạnh nhất mà hắn từng gặp ở phủ thành. Hắn cũng hiểu rằng từ khoảnh khắc bước ra khỏi trường thi, thắng bại giữa hai người có lẽ đã ngã ngũ. Thế nhưng hắn vẫn muốn làm sáng tỏ một điều. "Lục huynh." Hắn chắp tay, ngữ khí khẩn thiết, "Tiểu đệ có một mối nghi hoặc, muốn thỉnh giáo Lục huynh." Lục Văn Hiên khẽ nhíu mày: "Nghi hoặc chuyện gì?" "Dám hỏi Lục huynh, bọn ta đọc sách rốt cuộc là vì điều chi?" Vấn đề này quá lớn, cũng quá rỗng. Nếu đổi lại ngày thường, Lục Văn Hiên có thể dẫn kinh dẫn điển, đưa ra hàng trăm câu trả lời. Nhưng lúc này, đối diện với bài sách luận vừa thi xong khiến hắn đại bại thảm hại, lại nghe câu hỏi ấy, hắn chỉ thấy mỉa mai khôn xiết. Hắn trầm mặc một hồi, mới chậm rãi cất lời: "Tự nhiên là để hiểu rõ đạo lý, để tu thân, để tề gia trị quốc bình thiên hạ." Đây là câu trả lời chuẩn mực nhất, cũng đúng đắn nhất. "Nói hay lắm." Cố Từ gật đầu, "Vậy tiểu đệ lại xin hỏi: không rõ dân sinh, lấy gì hiểu thấu đạo lý? Không thấu dân tình, lấy gì tu thân? Không biết nỗi khổ của dân, lại nói chi đến chuyện trị quốc bình thiên hạ?" Lời chất vấn của Cố Từ tầng tầng lớp lớp, đâm thẳng vào cốt lõi. Sắc mặt Lục Văn Hiên càng thêm khó coi. Hắn phát hiện bản thân lại chẳng thể trả lời thẳng vào bất cứ câu nào của đối phương. Bởi lẽ dân sinh, dân tình, dân khổ mà đối phương nhắc tới, đối với hắn đều chỉ là những câu từ lạnh lẽo và trừu tượng trên mặt giấy. Hắn chưa từng tận mắt chứng kiến. Cũng chưa từng đích thân cảm nhận. "Ngươi..." Hắn hít sâu một hơi, cố gắng phản kích, "Ngươi đây chẳng qua là ngụy biện cưỡng từ đoạt lý! Kinh điển thánh nhân bao la vạn tượng, sớm đã làm sáng tỏ đạo lý muôn sự muôn vật trong thiên hạ. Bọn ta chỉ cần dốc lòng nghiền ngẫm, tự khắc có lời giải. Cần chi phải cùng lũ phu phen buôn gánh bán bưng làm bạn?" Lời này rốt cuộc đã phơi bày sự kiêu ngạo cùng thành kiến nơi sâu thẳm trong lòng kẻ sĩ nơi hắn. Cố Từ nghe vậy, bật cười. "Lục huynh, đây chính là chỗ khác biệt lớn nhất giữa huynh và ta." Hắn chỉ vào bản thân, rồi lại chỉ sang bọn Trương Thừa Tông, Chu Thông ở phía sau. "Học vấn của bọn ta, học là cái học hữu dụng." "Là tiếng hò của phu kéo thuyền nơi bến bãi." "Là tiếng thở dài của thợ dệt trong phường xưởng." "Là nỗi oán thán của thuyền công trong quán trà." "Lại càng là từng món bạc thuế ra vào rành rọt trên bàn tính." "Những điều này có lẽ trong mắt Lục huynh chỉ là chuyện phàm tục chẳng đáng để tâm." "Thế nhưng trong mắt bọn ta, đây mới chính là quốc kế dân sinh thực sự!" Đoạn, hắn lại chỉ về phía Lục Văn Hiên, cùng những con em thế gia cũng có gia cảnh sung túc đứng sau lưng hắn. "Còn học vấn của Lục huynh, học là cái học vô dụng." "Là thi từ phong hoa tuyết nguyệt trên lầu son gác tía." "Là điển tích trong đống giấy cũ đã chẳng còn can hệ tới ngày nay." "Là những buổi thanh đàm viển vông trong hội thơ tao nhã." "Những thứ ấy trong mắt Lục huynh có lẽ là học vấn thanh cao." "Song trong mắt bọn ta, đây bất quá chỉ là lâu đài trên cát tự lừa mình dối người!" Những lời này nói ra không chút nể nang. Xé toạc hoàn toàn lớp áo khoác ngạo mạn của toàn bộ con em thế gia có mặt tại đó. "Ngươi... Ngươi càn rỡ!" Phía sau Lục Văn Hiên, một người trẻ tuổi tức đến đỏ bừng mặt, chỉ tay vào Cố Từ mắng mỏ, "Lũ thôn phu dã man, cũng dám đứng đây bàn chuyện cao thấp của học vấn!" "Câm miệng!" Đầy bất ngờ là người quát mắng người trẻ tuổi kia lại chính là Lục Văn Hiên. Sắc mặt hắn trắng bệch như tờ giấy. Hắn nhìn chằm chằm Cố Từ. Thân thể khẽ run rẩy vì kích động. Hắn hiểu lời đối phương tuy chói tai, song lại là sự thật. Hắn nhớ lại cảnh tượng ngày ấy tại Văn Uyên Các, khi Trần Văn giải nghĩa câu "quân tử bất khí". Hắn nhớ lại những lời Trần Văn nói lúc đó, bàn về kẻ cầm khí vật cùng bản thân khí vật. Hắn chợt hiểu ra. Bản thân hắn và thầy của hắn hao hết cả đời học tập, bất quá chỉ là làm sao gọt giũa chính mình thành một món khí vật lộng lẫy hơn. Còn điều Trần Văn dạy cho bọn Cố Từ, lại là làm sao để trở thành một kẻ cầm khí vật. Hai loại học vấn này, ngay từ gốc rễ đã định rõ cao thấp. "Ta... ta nhận thua." Lục Văn Hiên nhìn Cố Từ, rặn từng chữ qua kẽ răng. Hắn không thua vì tài hoa. Cũng chẳng thua vì học thức. Cái hắn thua là khí độ, là kiến thức trải đời, là cái gốc rễ của đạo trị học. Dứt lời, hắn chẳng màng đến tiếng kinh hô của đám đồng bạn bên cạnh, chỉ thất hồn lạc phách quay người gạt đám đông sang bên, lẳng lặng rời đi một mình. Bóng lưng hắn hiện lên vẻ tiêu điều hiu quạnh. Cố Từ nhìn theo bóng lưng hắn rời đi, trong lòng không mấy vui mừng vì chiến thắng. Trái lại còn dấy lên đôi phần cảm khái khó bề diễn tả bằng lời. Sau ngày hôm nay, vị tài tử phủ thành từng một thời ngang dọc ngất trời này, đạo tâm e rằng đã vỡ nát. Đúng lúc này, một bóng hình quen thuộc khác từ trong đám đông bước ra. Chính là đại đệ tử của Triệu Tu Viễn, Lý Văn Bác. Thần sắc hắn cũng phức tạp không kém. Hắn bước đến trước mặt mọi người của Trí Tri Thư Viện, vái một lạy thật sâu. "Học vấn của chư vị cao thâm, Lý mỗ bội phục." Nói đoạn, hắn lại nhìn Cố Từ, trầm giọng bảo: "Nếu có dịp, mong các vị thay ta gửi lời vấn an tới Trần tiên sinh." Sau đó, hắn cũng xoay người, lặng lẽ hòa vào dòng người qua lại. Trước cửa Cống viện, hai phe vốn đối địch gay gắt trong khoảnh khắc này dường như đều đã tan thành mây khói. Chỉ còn người của Trí Tri Thư Viện vẫn đứng lặng tại nơi ấy. Vương Đức Phát nhìn thấy tất thảy liền gãi đầu, thắc mắc hỏi: "Cố ca, bọn họ bị sao thế?" Cố Từ không đáp. Hắn chỉ khẽ mỉm cười. Kỳ Phủ thí này, ngay từ lúc bước chân ra khỏi trường thi đã sớm kết thúc rồi.