Chương 41: Cuốn thần tiên vô cùng táo bạo

Hậu đường nha môn phủ Giang Ninh. Bầu không khí trang nghiêm túc mục. Mấy chục vị quan duyệt quyển được điều động từ khắp nơi về đang ngồi ngay ngắn trước án thư của mình, cắm cúi chấm xấp bài thi chất cao như núi. Trên ghế chủ vị, Tri phủ Giang Ninh Lý Đức Dụ đang thẩm duyệt những bài thi được xếp loại ưu trong trường thi thứ nhất: thiếp kinh và mặc nghĩa. Hắn xem rất nhanh, trên mặt không lộ chút biểu cảm nào. Theo hắn thấy, thiếp kinh và mặc nghĩa chỉ khảo hạch công phu dùi mài chăm chỉ, không tính là bản lĩnh thực sự. Điều hắn thực sự để tâm là trường thi thứ ba: sách luận. Đó mới là nơi chân chính nhìn ra tài học cùng kiến thức của một sĩ tử. "Đại nhân." Một viên quan phụ trách phân loại bài thi bưng một quyển quyển bài, rảo bước đi tới, vẻ mặt mang theo vài phần dị sắc. "Bài thi này có chút cổ quái. Hạ quan không dám tự tiện quyết định, kính xin đại nhân thân duyệt." Lý Đức Dụ khẽ nhướng mày. "Ồ? Có gì cổ quái?" "Bẩm đại nhân, bài thi này là của sĩ tử đầu tiên nộp quyển trước giờ ở trường thi thứ nhất phần thiếp kinh và mặc nghĩa. Mặt quyển không sai một chữ, có thể xưng là hoàn mỹ. Vì thế, hạ quan to gan, đem cả bài thi sách luận của thí sinh này trình lên trước luôn." Nộp quyển trước giờ mà lại không sai một chữ? Lý Đức Dụ nổi lên hứng thú. Hắn nhận lấy bài thi kia. Trên dải giấy niêm phong rọc phách nơi đầu quyển có ghi thông tin của sĩ tử. Đinh tự số chín mươi bảy. Tô Thời. Huyện Ninh Dương, Trí Tri Thư Viện. Trí Tri Thư Viện. Trong mắt Lý Đức Dụ lóe lên một tia sáng. Hắn nhớ tới phong thư của Lục Bỉnh Khiêm, người bạn tốt nơi kinh thành. Hắn không lập tức đọc văn bài mà trước tiên nhìn lướt qua mặt quyển. Nét chữ thanh tú, nhưng lại mang theo cốt cách cứng cỏi của bậc nam nhi. Mặt quyển chỉnh tề, tuyệt không một vết tẩy xóa. Chỉ riêng mặt quyển này thôi đã đủ khiến người ta sinh lòng hảo cảm. Hắn bắt đầu đọc chính văn. Đề bài là "Bàn về kiến giải của ta đối với việc cải cách thuế tơ lụa phủ Giang Ninh". Mở đầu bài văn rất vững vàng. Không hề có những lời lẽ dài dòng sáo rỗng, mà trực tiếp trích dẫn một câu trong thiên "Mục dân" của sách "Quản Tử". "Kho lẫm đầy mới biết lễ tiết, cơm áo đủ mới rõ vinh nhục." Sau đó liền đi thẳng vào chủ đề, chỉ rõ tầm quan trọng của ngành tơ lụa đối với việc làm cho kho lẫm đầy đủ, cơm áo no ấm của phủ Giang Ninh. Quy củ mực thước nhưng cũng lộ rõ nền tảng vững chắc. Lý Đức Dụ gật đầu, tiếp tục đọc xuống. Đoạn thứ hai, bài văn bắt đầu phân tích những tệ đoan của thuế chế hiện hành. Mà từ chỗ này trở đi, nét mặt Lý Đức Dụ dần dần trở nên ngưng trọng. Bởi vì, trong bài văn này xuất hiện một số điều mà hắn chưa từng thấy trong bài thi của bất kỳ thí sinh nào khác. "... Một xấp gấm vân rời xưởng, trưng thu thuế chức tạo mười phần lấy một. Vận chuyển tới bến tàu, qua ba cửa ải, trưng thu thuế qua đường, mỗi ải lại trích nửa phần. Vào thị bạc ty, bán cho thương nhân đường biển, quan phủ thu thuế chính ngạch hai phần, ngoài ra còn có các khoản tạp dịch như 'hỏa hao', 'bình dư', nhiều không đếm xuể..." Những... những hạng mục thuế cùng mức thuế suất cụ thể này, hắn làm sao biết được? Trong lòng Lý Đức Dụ tràn ngập chấn kinh. Những thứ này đều thuộc về công văn nội bộ của quan phủ, bách tính tầm thường căn bản không thể nào tiếp xúc tới. Hắn tiếp tục đọc xuống, nỗi chấn kinh trong lòng đã biến thành kinh hãi. "... Lại có kẻ tệ hại hơn, thuế lại cấu kết với hải thương, khai man giá bán. Một xấp gấm vân trị giá mười lượng, báo thành năm lượng. Thuế thực tế quan phủ thu được bất quá chỉ một lượng. Mà một lượng còn lại đều lọt vào túi riêng. Trên tổn hại quốc khố, dưới nguy hại lương thương, không gì quá quắt bằng việc này!" Đây... đây đã không còn là làm văn nữa rồi! Đây là đang vạch trần hắc màn nơi chốn quan trường! Lý Đức Dụ chỉ cảm thấy sống lưng có chút phát lạnh. Hắn ngẩng đầu, nhìn quanh một lượt. Thấy các vị quan duyệt quyển khác đều đang vùi đầu làm việc, không ai chú ý tới mình. Hắn mới hơi yên lòng, tiếp tục xem xuống. Nửa phần sau của bài văn bắt đầu đưa ra phương án giải quyết. "... Cho nên, yếu quyết của cải cách thuế không nằm ở thêm bớt, mà ở chỗ 'quy về một mối'." "Nên phế trừ tất cả hà quyên tạp thuế, chỉ trưng thu một mối 'thị bạc tổng thuế'." "Phàm là tơ lụa xuất hải, bất kể phẩm cấp, đều ở thị bạc ty chiếu theo giá bán, niêm yết công khai trích thuế ba phần." "Thuế suất tuy cao, song lại rõ ràng minh bạch, không có khe hở để giở trò mờ ám." "Cứ như vậy, thuế lại không thể tham ô, thương nhân có thể thu lợi thực, mà thu nhập của quốc khố ngược lại so với ngày nay còn tăng gấp bội!" Đọc đến đây, tay Lý Đức Dụ khẽ run rẩy. Rõ ràng. Táo bạo. Khả thi. Phương án mà bài văn này đưa ra, lại bất mưu nhi hợp với ý tưởng cải cách thuế mà chính hắn đã ấp ủ trong lòng từ bấy lâu nay! Thậm chí còn cụ thể hơn, thấu triệt hơn cả những gì hắn từng nghĩ! Đây là bài văn mà một Đồng sinh có thể viết ra được sao? Lý Đức Dụ đặt bài thi xuống, nhắm mắt lại, bình ổn tâm tình đang dậy sóng của mình. Hắn cảm giác dường như mình vừa phát hiện ra một thiên tài chân chính. "Người đâu." Hắn trầm giọng nói. Một viên quan rảo bước đi tới. "Đại nhân có gì sai bảo?" "Đi." Lý Đức Dụ chỉ vào bài thi kia, "Đem tất cả bài thi của thí sinh xuất thân từ 'Trí Tri Thư Viện huyện Ninh Dương' tìm hết ra đây cho bổn quan." "Ngay bây giờ, lập tức, mau lên." ... Nửa canh giờ sau. Trên án thư của Lý Đức Dụ đã bày ra mấy bài thi sách luận đến từ cùng một thư viện. Hắn xem từng bài một. Biểu cảm trên mặt hắn cũng theo đó mà biến đổi hết lần này đến lần khác. Khi hắn nhìn thấy bài sách luận viết theo kiểu sổ sách kế toán, dùng toàn ký hiệu toán trù cùng những con số của Lý Hạo, thoạt tiên hắn ngạc nhiên sững sờ, ngay sau đó liền vỗ tay cười lớn. "Diệu! Diệu thay! Dùng toán học để giải quyết chính vụ, đứa trẻ này trời sinh là một kỳ tài của Hộ bộ!" Khi hắn xem tới bài viết của Trương Thừa Tông, mở đầu từ sinh kế của thợ dệt, từng chữ như nhỏ máu, tràn ngập sự xót thương nhân sinh, hắn trầm mặc hồi lâu. Cuối cùng hạ bút phê bốn chữ ở đuôi quyển. Lời của bậc nhân giả. Mà khi hắn cầm lên bài thi cuối cùng của Cố Từ. Hắn chỉ mới liếc nhìn phần mở đầu, đồng tử đã đột ngột co rút lại. Bởi vì bài văn của Cố Từ không bàn về thuế, không bàn về dân sinh, thậm chí chẳng hề nhắc tới tơ lụa. Câu đầu tiên của hắn viết là: "Bàn về bảo thuyền Đại Hạ cùng sự được mất của lệnh hải cấm tiền triều." Khẩu khí thật lớn! Hắn thế mà từ một việc cải cách thuế tơ lụa nhỏ bé lại trực tiếp nâng tầm lập ý lên tới bình diện quốc sách và quyền kiểm soát biển! Lý Đức Dụ nín thở, đọc tiếp xuống dưới. "... Tơ lụa, chẳng phải chỉ là tơ lụa, mà là lợi khí thông thương bốn biển của Đại Hạ ta." "Thuế, chẳng phải chỉ là thuế, mà là quốc bản kinh lược hải dương của Đại Hạ ta." "Cải cách thuế ngày hôm nay không chỉ vì mối lợi của một phủ Giang Ninh, mà thực chất là tiếng còi tiên phong để Đại Hạ ta mở lại hải cấm, chấn hưng quốc uy..." Bài văn khí thế bàng bạc, dẫn kinh điểm điển, lại kết hợp với những điều tai nghe mắt thấy nơi bến tàu của hắn. Đem lịch sử, hiện thực cùng tương lai hòa quyện hoàn mỹ vào một lò. Khi Lý Đức Dụ đọc xong câu cuối cùng, cây bút chu sa trong tay hắn rốt cuộc không thể khống chế được nữa, "cạch" một tiếng rơi xuống mặt bàn. Hắn nhìn mấy bài thi trước mắt với phong cách hoàn toàn khác biệt nhưng bài nào cũng xuất sắc tuyệt luân. Hắn cảm giác mình không phải đang chấm thi. Mà là đang điểm duyệt một đội quân hùng mạnh sắp sửa làm thay đổi cả thời đại này. Hắn đứng dậy, bước tới bên cửa sổ, nhìn bầu trời âm u bên ngoài. Hắn biết, văn đàn phủ Giang Ninh sắp đổi trời rồi. Không. Có lẽ là văn đàn của cả Đại Hạ đều sắp sửa đổi trời. Hắn quay đầu, hạ một mệnh lệnh cho viên quan bên cạnh. "Đi, mời tất cả các vị đồng khảo quan tới đây." "Bảo với bọn họ, bổn quan phát hiện được mấy bài thi thần tiên."