Chương 42: Cùng thưởng thức kỳ văn

Câu tán thán "bài thi thần tiên" của Lý Đức Dụ khiến bầu không khí chấm thi vốn yên tĩnh trong hậu đường lập tức bị phá vỡ. Toàn bộ các đồng khảo quan đang phê duyệt bài thi đều dừng bút, đồng loạt ngẩng đầu, trên mặt lộ rõ vẻ kinh ngạc cùng tò mò. Họ đều là những bậc văn nhân dày dạn kinh nghiệm, hiểu rất rõ bài văn có thể khiến Tri phủ đại nhân thốt lên hai chữ "thần tiên" tuyệt đối chẳng phải hạng tầm thường. "Đại nhân, ngài vừa phát hiện ra tác phẩm kinh thế nào chăng?" Một vị khảo quan cao tuổi không kìm được bèn cất tiếng hỏi. Lý Đức Dụ không đáp ngay. Gương mặt hắn hiện lên một nét biểu cảm kỳ dị. Vừa có nỗi hân hoan khi tìm thấy bảo vật ngút trời, lại vừa có một vẻ... ngưng trọng khi được chứng kiến thời khắc lịch sử. "Chư vị, tạm dừng tay cả đi." Hắn trầm giọng nói, "Đều lại đây với ta." "Hôm nay bổn quan muốn mời chư vị cùng thưởng lãm kỳ văn." Mọi người không dám chậm trễ, lục tục đứng dậy, vây quanh chiếc án thư rộng lớn của Lý Đức Dụ. Trên án thư đã được xếp ngay ngắn mấy phần bài thi. Chính là toàn bộ các bài thi sách luận đến từ "Trí Tri Thư Viện". "Đại nhân, việc này..." Mọi người nhìn mấy phần bài thi đều đề cùng một tên thư viện, trong lòng ai nấy đều không khỏi khó hiểu. Lý Đức Dụ không giải thích. Hắn cầm lấy bài thi trên cùng trước tiên, chính là bài của Trương Thừa Tông từng được hắn bình là "lời của bậc nhân giả". "Chư vị hãy xem thiên này trước." Hắn nói. Mọi người bắt đầu truyền tay nhau đọc. Mới đầu, còn có người cho rằng văn phong bài này mộc mạc, chẳng có gì xuất chúng. Nhưng càng đọc xuống dưới, nét mặt họ lại càng thêm ngưng trọng. "Lấy việc nhỏ thấy đại cục, từ sinh kế của người thợ dệt mà luận về thuế khóa của quốc triều... Lối hành văn bực này thật lão luyện." "Lời lẽ xác thực, từng chữ như rỏ máu. Tấm lòng ấy... đủ thấy sự nhân hậu." Khi đọc xong, mọi người đều gật đầu tán thưởng, công nhận đây đích thực là một áng văn hay hiếm có. "Bài này có thể xếp vào hàng hai mươi người đứng đầu." Một vị khảo quan đưa ra lời bình. Lý Đức Dụ mỉm cười không nói, lại cầm lấy bài thi thứ hai. Đó là bản "sổ sách" viết đầy những con số của Lý Hạo. "Lại xem thiên này." Mọi người đón lấy xem, thảy đều ngây ngẩn cả người. "Đây... Đây mà là văn chương sao?" "Cả bài toàn là toán thức, quả thực là... hồ nháo!" Có vị khảo quan thủ cựu lập tức cau mày ngay tại chỗ. Lý Đức Dụ lại bảo: "Chư vị, chớ nhìn bề ngoài, phải xét cho kỹ nội hàm bên trong." "Các vị hãy nhìn tỉ mỉ món nợ mà trò ấy tính toán." Mọi người kiềm chế tính tình, cẩn thận nghiên cứu những phép tính kia. Rất nhanh, sắc mặt họ đều biến đổi. "Trời đất ơi! Một cây gấm Vân Cẩm mà phải chịu từng ấy sưu thuế tạp dịch sao?" "Cứ theo như trò ấy tính, sai nha chỉ cần man báo đôi chút là quốc khố đã thất thoát hơn ba phần bạc thuế rồi!" "Đứa trẻ này... Đứa trẻ này nếu không phải từng đích thân trải nghiệm thì ắt là kỳ tài Hộ bộ trời sinh! Đây đâu phải văn chương, rõ ràng là một cuốn sổ sách... đủ sức dấy lên một vụ án lớn về cải cách thuế khóa ở Giang Nam!" Ánh mắt mọi người nhìn về phía bản sổ sách này đã hoàn toàn thay đổi. Từ sự coi khinh ban đầu biến thành chấn động khôn cùng. "Bài này đáng vào mười người đứng đầu!" Vị khảo quan vừa bảo hồ nháo khi nãy lập tức đổi lời. Lý Đức Dụ vẫn chỉ mỉm cười, lại cầm lấy bài thứ ba, thứ tư, thứ năm... Sự sắc bén trong mạch lý luận của Chu Thông. Sự tường tận chuẩn xác trong các dẫn chứng khảo cứu của Tô Thời. Mỗi một phần bài thi đều tựa như một thanh bảo kiếm với phong cách riêng biệt, bổ nhát kiếm từ một góc độ không ai ngờ tới để mổ xẻ nan đề cải cách thuế lụa. Đợi đến khi truyền duyệt xong tất cả các bài, mười mấy vị đồng khảo quan có mặt tại đó đã hoàn toàn không thốt nên lời. Họ nhìn nhau, ai nấy đều thấy được trong mắt đối phương một nỗi kinh hãi... có sức lật nhào mọi nhận thức trước đây. Cả đời họ đã từng chấm qua vô số bài thi. Thế nhưng chưa từng thấy những bài làm vừa tề chỉnh, lại vừa kinh diễm đến nhường này. Đây đã không còn là chuyện học vấn giỏi giang đơn thuần nữa rồi. Đây rõ ràng là... Một hệ thống học vấn hoàn toàn mới mẻ mà họ chưa từng tiếp xúc bao giờ! "Chư vị." Giọng nói của Lý Đức Dụ phá tan bầu không khí im lặng, "Hiện tại, các vị còn thấy đây chỉ là những bài văn ưu tú tầm thường nữa không?" Không một ai đáp lời. Toàn thể mọi người đều đã tâm phục khẩu phục. "Đại nhân." Vị khảo quan cao tuổi ban đầu cất giọng khàn khàn hỏi: "Trí Tri Thư Viện này... rốt cuộc là... thần thánh phương nào?" Lý Đức Dụ lắc đầu, trong mắt lóe lên một tia tinh quang. "Đó cũng chính là điều bổn quan muốn làm cho rõ." Hắn ngừng lại một nhịp, rút từ dưới đáy cùng ra bài thi cuối cùng, cũng là bài thi mà bản thân hắn coi trọng nhất. Bài thi của Cố Từ. "Chư vị, xin hãy xem bài cuối cùng này." Ngữ điệu của hắn trở nên trang trọng dị thường. Mọi người vội vàng ghé sát lại. Khi nhìn thấy phần mở đầu "Luận về thuyền buôn Đại Hạ cùng mối được mất trong lệnh cấm biển của tiền triều" của Cố Từ, đồng tử của tất cả mọi người đều co rút mạnh mẽ. Tầm vóc khoáng đạt nhường nào! Họ nín thở, đọc từng chữ một xuống dưới. Càng đọc, trái tim họ càng đập dồn dập dữ dội. "Tơ lụa, chẳng đơn thuần là tơ lụa, đó là lợi khí thông thương bốn biển của Đại Hạ ta." "Thuế, chẳng đơn thuần là thuế, đó là gốc rễ quốc gia để Đại Hạ ta kinh lược đại dương." "Cuộc cải cách thuế ngày nay không chỉ vì mối lợi của riêng một phủ Giang Ninh, mà thực chất là phát súng mở màn cho việc Đại Hạ ta mở lại đường biển, giương cao quốc uy một lần nữa..." Bài văn này đã hoàn toàn vượt khỏi phạm vi của một bài "sách luận phủ thí". Nó đứng ở tầm cao về sự hưng vong của cả một vương triều, lấy sự được mất của tiền triều làm gương soi, vạch ra cho tương lai của Đại Hạ một con đường biển... cuộn trào sóng gió hùng tráng! Khi con chữ cuối cùng đập vào mắt mọi người. Toàn bộ hậu đường lặng ngắt như tờ. Hồi lâu sau. Vị khảo quan cao tuổi kia run rẩy cúi mình thật sâu hành đại lễ với Lý Đức Dụ. "Đại nhân." "Hạ quan... xin chúc mừng cho xã tắc!" "Xin chúc mừng cho Đại Hạ ta!" "Trò này nếu không đỗ Án thủ thì quả là trời đất không dung!" Lý Đức Dụ nhìn nét mặt kích động cùng vẻ quy phục của mọi người, biết rằng đại cục đã định. Hắn cầm bút chu sa lên, sải bước tới trước tấm bảng dùng để sao chép danh thứ cuối cùng. Hắn không chút do dự, tại vị trí những hàng đầu tiên, trịnh trọng viết xuống mấy cái tên. Làm xong tất cả, hắn đặt bút xuống, thở phào một hơi dài nhẹ nhõm. Hắn biết rõ, ngày mai khi tấm bảng này được công bố cho thiên hạ, nó sẽ dấy lên một cơn phong ba... dữ dội đến nhường nào tại phủ Giang Ninh, thậm chí là trên toàn cõi Giang Nam. Hắn bước đến bên cửa sổ, nhìn bầu trời u ám bên ngoài. Hắn biết, một cơn mưa lớn sắp sửa kéo đến. Và chính hắn sẽ là người đích thân dẫn luồng sấm sét ấy giáng xuống trần gian. Hắn quay đầu lại, hạ lệnh cho viên quan bên cạnh: "Ngày mai yết bảng, bổn quan sẽ đích thân... xướng danh."