Chương 63: Lục Bỉnh Khiêm vấn đối (thượng)

Huyện nha Ninh Dương, không khí trang nghiêm mà ngột ngạt. Huyện nha hôm nay khác hẳn ngày thường. Đường phố được rưới nước quét tước, rải đất vàng lót đường. Hai hàng nha dịch vận áo xám tro, tay cầm côn thủy hỏa, đứng dàn trải từ cổng huyện nha ra tận góc phố. Đi đầu đội ngũ là bốn tấm biển lớn sơn son thếp vàng, trên viết rành rọt "Túc tĩnh", "Hồi tỵ", "Đô Sát Viện", "Khâm sai". Phía sau hàng biển là một đội tiêu binh mặc giáp trụ, bên hông đeo quan đao, bước chân chỉnh tề hộ vệ một cỗ kiệu lớn. Kiệu làm bằng gỗ nam sơn then, bốn bề buông rèm màu trơn, không có bất kỳ trang sức thừa thãi nào, nhưng lại toát ra vẻ uy nghiêm không giận tự uy của bậc quyền quý. "Đến rồi! Đến rồi!" Tôn Chí Cao chỉnh lại mũ ô sa trên đầu, chạy bước nhỏ nghênh đón, giọng run lên bần bật. "Hạ quan là Tri huyện Ninh Dương Tôn Chí Cao, kính nghênh Khâm sai Lục đại nhân!" Rèm kiệu vén lên. Một lão nhân râu tóc bạc phơ, thân vận quan bào đỏ thắm thêu bổ tử tiên hạc nhất phẩm, bước ra khỏi kiệu. Chính là Lục Bỉnh Khiêm. Lúc này, ông không còn là vị lão ông chốn thôn dã cưỡi lừa gầy, mặc áo bông cũ nữa. Gương mặt nghiêm nghị, ánh mắt thâm sâu, mỗi cử chỉ đều toát ra vẻ uy nghiêm của người ở ngôi cao đã lâu. Tôn Chí Cao không dám thở mạnh, sụp người bái sâu. "Tôn đại nhân, không cần đa lễ." Lục Bỉnh Khiêm nói, "Bổn quan phụng chỉ tuần thị học chính Giang Nam, đi ngang qua chốn này. Nghe nói huyện Ninh Dương dạo gần đây náo nhiệt lắm." Lòng Tôn Chí Cao thắt lại, vội vàng đáp: "Đều nhờ phúc của triều đình, phúc của đại nhân. Tân chính Ninh Dương bước đầu có hiệu quả, trăm họ an cư lạc nghiệp, không dám phụ ân thánh thượng." "Thế sao?" Lục Bỉnh Khiêm không tỏ rõ thái độ, "Vậy bổn quan phải xem cho thật kỹ mới được." Ông không dừng lại trước cổng lâu, dưới sự hộ vệ của thân binh, sải bước đi thẳng vào huyện nha. Tôn Chí Cao vội theo sát phía sau, mồ hôi lạnh đã ướt đẫm lưng áo. …… Hậu đường huyện nha. Lục Bỉnh Khiêm ngồi ở ghế chủ vị, tay nâng chén trà nhưng không uống. Trên án thư, vương mệnh kỳ bài đang được cung kính phụng thờ. Ông nhắm mắt, lắng nghe Tôn Chí Cao bẩm báo. Tôn Chí Cao không dám giấu giếm nửa lời, đem ngọn ngành cuộc cải cách thuế khóa ở Ninh Dương cùng vai trò của Trí Tri Thư Viện trong đó kể lại đầu đuôi. Đương nhiên, hắn nhấn mạnh những mối lợi mà tân chính mang lại: thuế thu tăng gấp bội, thương gia tụ hội, dân chúng ủng hộ. "Ồ?" Lục Bỉnh Khiêm mở mắt, "Theo lời ngươi nói, huyện Ninh Dương sở dĩ có được cảnh phồn hoa như hôm nay, tất cả là nhờ vào tiên sinh dạy học tên Trần Văn kia?" "Hạ quan không dám kể công." Tôn Chí Cao lau mồ hôi, "Trần tiên sinh có tài kinh thế, hạ quan nhờ cậy vào người ấy rất nhiều." "Nhờ cậy?" Lục Bỉnh Khiêm cười nhạt, "Bổn quan thấy, là dựa dẫm thì đúng hơn." "Một kẻ thư sinh áo vải nơi đồng nội lại có thể thao túng chính sự của cả một huyện. Tôn đại nhân, cái chức tri huyện này của ngươi làm cũng nhàn nhã quá nhỉ." Lời này đã quá nặng nề. Sắc mặt Tôn Chí Cao lập tức trắng bệch, quỳ sụp xuống đất đánh "bịch" một tiếng. "Đại nhân minh giám! Hạ quan tuyệt đối không có ý đó! Hạ quan chỉ là..." "Thôi." Lục Bỉnh Khiêm phất tay, "Bổn quan không phải đến để trị tội ngươi." "Bổn quan tới khảo hạch." "Khảo hạch?" Tôn Chí Cao sững sờ. "Phải." Lục Bỉnh Khiêm đặt chén trà xuống, đứng dậy, "Bổn quan kiêm nhiệm chủ khảo viện thí khoa này. Huyện Ninh Dương này cũng là một trong những khảo trường." "Nghe đồn Trí Tri Thư Viện kia nhân tài lớp lớp. Bổn quan cũng muốn tận mắt kiến thức một phen." Ông cầm kinh đường mộc gõ nhẹ một tiếng. "Đi, mời Trần Văn kia tới gặp bổn quan." Ông dùng chữ "mời", chứ không phải "truyền". Điều này khiến Tôn Chí Cao thở phào một hơi, vội lồm cồm bò dậy đi thu xếp. …… Trí Tri Thư Viện. Trong giảng đường, Trần Văn đang giảng bài cho các đệ tử. Bài giảng hôm nay chính là thiên "Biện giải nghĩa lợi" trong sách Mạnh Tử. "Tiên sinh." Một môn sinh ngoại môn vội vã chạy vào, sắc mặt căng thẳng: "Huyện nha phái người tới. Nói là... nói là Khâm sai đại nhân muốn gặp người." Giảng đường lập tức im phăng phắc. Ánh mắt của toàn thể môn sinh đều dồn cả vào Trần Văn. Có lo âu, có sợ hãi, cũng có phẫn nộ. "Tiên sinh, bọn họ lấy tư cách gì mang người đi?" Cố Từ đứng bật dậy, trong mắt lóe lên ngọn lửa giận, "Chúng ta phạm vào luật pháp nào chứ?" "Đúng thế! Chúng ta giúp sửa cầu đắp đường, giúp bắt gian thương, có gì sai?" Vương Đức Phát cũng la toáng lên. Trần Văn giơ tay ra hiệu mọi người im lặng. Hắn đặt cuốn sách xuống bàn, thần sắc vẫn điềm nhiên như cũ. "Ai bảo bọn họ tới bắt người?" Hắn mỉm cười. "Họ tới mời người." Hắn đứng dậy chỉnh đốn lại y quan. "Khâm sai đại nhân đã có lời mời, vậy thì đi gặp một phen." "Tiên sinh, con cũng đi!" Cố Từ nói. "Con cũng đi!" Trương Thừa Tông, Chu Thông cùng những người khác cũng đồng loạt đứng dậy. "Không cần." Trần Văn lắc đầu. "Đây là chuyện giữa ta và ông ấy." "Các ngươi ở lại đây tiếp tục ôn thư." "Nhớ lấy, bất luận xảy ra chuyện gì, quy củ của Trí Tri Thư Viện không được loạn." Dứt lời, hắn sải bước đi ra khỏi giảng đường. Trước cửa, hai viên sai dịch mặc hiệu y đang cung kính đứng chờ. Trần Văn không hề tỏ vẻ e ngại. Hắn chắp tay với hai người: "Làm phiền dẫn đường." …… Trên đường tới huyện nha. Trần Văn bước đi rất chậm. Hắn nhìn các hàng quán hai bên đường, nhìn những người dân đang bận rộn mưu sinh. Tuy vì khâm sai đến mà không khí trên phố có phần căng thẳng, nhưng sức sống tiềm tàng ăn sâu vào tận xương tủy kia thì chẳng thể nào che lấp nổi. Đây là Ninh Dương do một tay hắn gây dựng nên. Cũng là thứ hắn muốn bảo vệ. Hắn biết chuyến này Lục Bỉnh Khiêm đến quyết không đơn thuần chỉ để ôn lại chuyện cũ. Đây là một cuộc thi. Một cuộc thi hiểm hóc hơn phủ thí hay viện thí gấp bội phần. Đề thi chính là tân chính Ninh Dương. Còn vị quan chủ khảo, chính là vị Khâm sai đại nhân nắm giữ đại quyền kia. Nếu đáp không thông, chẳng những bản thân hắn gặp họa, mà cả huyện Ninh Dương, thậm chí cả Lý Đức Dụ cũng sẽ bị liên lụy. Nhưng hắn không hề hối hận. Bởi hắn tin có những đạo lý ắt sẽ thông suốt. Có những con đường nhất định phải đi. …… Hậu đường huyện nha. Trần Văn bước vào trong. Trên đại đường, Lục Bỉnh Khiêm ngồi ngay ngắn ở chủ vị. Tuy đã đổi quan phục, khoác lên mình uy nghi của bậc quyền thần, nhưng đôi mắt kia vẫn là đôi mắt mà Trần Văn từng quen thuộc. Đó là đôi mắt hắn từng thấy trong quán mì, mang theo dò xét, ngờ vực, và cả một tia kỳ vọng. Trần Văn không quỳ. Hắn bước lên một bước, cúi mình vái dài sát đất. "Học sinh Trần Văn, bái kiến Khâm sai đại nhân." Lục Bỉnh Khiêm không bảo hắn đứng dậy. Ông nâng chén trà, nhẹ nhàng thổi lớp bọt nổi phía trên, im lặng hồi lâu. Sự tĩnh mịch ngột ngạt bao trùm cả đại đường. Tôn Chí Cao đứng nép một bên, gấp đến mức lòng bàn tay toát đầy mồ hôi. Ngay lúc Trần Văn tưởng chừng sắp chống đỡ không nổi. Lục Bỉnh Khiêm mới chậm rãi cất lời. "Ngẩng đầu lên." Trần Văn thẳng người dậy, ánh mắt bình thản đón nhận ánh nhìn của Lục Bỉnh Khiêm. Bốn mắt nhìn nhau. Trần Văn nhận ra sự hoài nghi cùng nét hiếu kỳ giấu rất sâu trong mắt đối phương. Còn Lục Bỉnh Khiêm lại nhìn thấy ở người thanh niên này sự điềm tĩnh và thản nhiên vượt xa lứa tuổi. "Ngươi chính là Trần Văn?" "Phải." "Ngươi có biết vì sao bổn quan muốn gặp ngươi không?" "Học sinh không rõ." "Không rõ?" Lục Bỉnh Khiêm cười nhạt, "Ngươi khuấy động phong vân ở Ninh Dương lớn nhường ấy, đến đứa trẻ ba tuổi cũng biết đại danh của ngươi, mà lại không biết bổn quan vì sao mà đến?" Trần Văn ngẩng đầu, nhìn thẳng vào mắt Lục Bỉnh Khiêm. "Nếu đại nhân vì sự phồn vinh của Ninh Dương mà đến, học sinh biết gì nói nấy." "Còn nếu vì muốn trị tội học sinh..." Hắn ngừng lại một nhịp. "Vậy học sinh cũng chẳng còn gì để nói." "Khá cho một kẻ miệng lưỡi sắc bén." Lục Bỉnh Khiêm đứng dậy, bước ra khỏi án thư. Ông bước tới trước mặt Trần Văn, khoảng cách giữa hai người chưa đầy ba thước. Uy áp này khiến Tôn Chí Cao đứng cạnh gần như nghẹt thở. Nhưng Trần Văn vẫn đứng sừng sững không hề lay chuyển. "Trần Văn." Lục Bỉnh Khiêm trầm giọng. "Ngươi có biết tất cả những gì ngươi làm hiện nay, nếu luận tội nặng, sẽ là gì không?" "Là kết bè mưu lợi riêng." "Là tranh đoạt mối lợi của dân." Mấy tội danh này, chỉ cần gán xuống bất kỳ tội nào, cũng đủ khiến Trần Văn rơi vào cảnh vạn kiếp bất phục. Trần Văn không hề phản bác. Hắn chỉ lặng lẽ lắng nghe. "Thế nhưng." Giọng Lục Bỉnh Khiêm bỗng chuyển hướng. "Bổn quan ở lại Ninh Dương mấy ngày, đã nhìn thấy vài điều khác biệt." "Ta thấy được nụ cười của bách tính." "Ta thấy được sự thành tín của thương nhân." "Ta thấy được một sức sống mà trước đây chưa từng gặp." Ông nhìn Trần Văn. "Cho nên, lão phu lại có đôi phần hiếu kỳ." "Thứ ngươi mưu cầu rốt cuộc là danh, là lợi, hay là đạo?" Câu hỏi này hỏi rất sâu. Cũng đánh trúng tâm can Trần Văn. Đây chính là đề thi. Cũng là câu hỏi mà hắn bắt buộc phải trả lời. Trần Văn hít sâu một hơi. Hắn nhìn Lục Bỉnh Khiêm, ánh mắt kiên định. "Đại nhân." "Thứ học sinh mưu cầu, chẳng phải danh, cũng chẳng phải lợi." "Học sinh cầu, bất quá chỉ là một chữ 'thực'." "'Thực'?" Lục Bỉnh Khiêm thoáng khựng lại. "Phải." Trần Văn trịnh trọng đáp. "Là cái 'thực' của thực sự cầu thị." "Là cái 'thực' của thực can hưng bang." "Đại nhân nếu muốn biết đạo của học sinh." "Vậy xin hãy nghe học sinh giãi bày một lời."