Chương 400: Gà thỏ cùng chuồng

Tộc nhân mồm năm miệng mười, từng lời từng chữ như dao cứa vào tim. Mục Âm đã sớm quen với những lời dơ bẩn này, nàng khẽ nâng mắt nhìn đám người trước mặt. "Mục Âm ta từ đầu chí cuối đều dựa vào bản lĩnh của mình mà đứng vững, nhờ vào ngón nghề nghiệm thi mà giúp quan phủ phá đại án. Tấm biển này là do bản lĩnh của ta đổi lấy, chẳng thuộc về bất kỳ ai trong Mục gia!" "Các người mở miệng ra là bảo ta xúi quẩy, nói ta làm mất mặt Mục gia, nhưng chính các người thì sao? Ngày thường thấy ta thì tránh như tránh tà, giờ thấy ta được ban thưởng lại muốn đem biển của ta về dát vàng cho từ đường. Để ta nói cho mà nghe, các người mới chính là nỗi sỉ nhục của Mục gia!" Sắc mặt mấy kẻ trong tộc khi xanh khi trắng. Mục Âm cười lạnh: "Tấm biển này, hoặc là ta đem chôn theo nương ta, hoặc là các người phải đồng ý một điều kiện... Cho linh vị của nương ta vào từ đường Mục gia, để bà được con cháu đời sau hương khói phụng thờ, biển này sẽ thuộc về các người." Đám tộc nhân đưa mắt nhìn nhau. Một bên là biển ngự ban từ Kinh Thành, bên trên khắc hai chữ Mục thị rõ rành rành, nếu thật sự đem chôn trước phần mộ người chết, Mục gia rất có thể bị triều đình trách tội. Một bên lại là rước linh vị của mẫu thân một kẻ ngỗ tác vào từ đường, chuyện này trong mắt bọn họ quả thực làm ô uế môn phong họ Mục. Giằng co hồi lâu, người trong tộc họ Mục rốt cuộc cũng phải cúi đầu nhận nhượng. Mục Âm khẽ mím môi. Trong lòng nàng hiểu rất rõ, Binh Mã Ty chẳng việc gì phải nhọc công tốn sức vì một ngỗ tác hèn mọn như nàng đến mức ấy. Thưởng trăm lượng bạc, ban biển ngạch, còn lặn lội đường xa đưa đến tận Vũ Thủy Thành... Mọi chuyện này quá đỗi khác thường. Ngoài Quý Chỉ huy sứ ra. Nàng chẳng nghĩ ra được khả năng thứ hai nào khác... Cùng lúc đó, chốn Kinh Thành, sự ồn ã náo nhiệt của kỳ thi hương vừa mới lắng xuống. Cánh cổng trường thi khép lại, các sĩ tử ôm theo nỗi mừng lo tan dần, thế nhưng các quan viên Lễ bộ lại bắt đầu bước vào những ngày chấm bài bận rộn nhất. Giang Trân với thân phận là một viên quan của Lễ bộ cũng được điều sang chấm thi, chuyên trách chấm câu hỏi phụ môn thuật số. Đề bài này chính do nàng ra, là một bài toán tiểu học vô cùng nổi tiếng ở thời hiện đại: Vừa gà vừa chó, hay còn gọi là gà thỏ chung lồng. Đề không khó, nhưng cũng chẳng hề đơn giản. Nó thử thách tư duy, chứ không phải lối học vẹt thuộc lòng truyền thống. Giang Trân ngồi bên bàn, tay cầm bút lông, lần lượt chấm từng bài thi phần thuật số, thế nhưng càng chấm, đôi mày nàng lại càng nhíu chặt. Lật qua mấy chục bài thi, chẳng có lấy một bài đúng. Kẻ thì viết bừa vài con số, kẻ thì dứt khoát để trống, lại có kẻ rảnh rỗi vẽ hẳn một con gà một con thỏ, bên cạnh đề thêm dòng chữ "đây là gà và thỏ", khiến nàng nhìn mà dở khóc dở cười. Mấy đồng liêu Lễ bộ thấy vậy liền xúm lại. "Đề này của Giang đại nhân e là hóc búa quá rồi, mấy người chúng ta vừa nãy xúm vào nghiền ngẫm nửa ngày trời mà chẳng lần ra được chút manh mối nào." "Cái gì mà gà thỏ chung lồng, vừa đầu vừa chân, nhìn thì tưởng dễ mà tính thế nào cũng trật. Ngay cả những kẻ làm quan bao năm như chúng ta còn chẳng hiểu nổi, huống chi là đám sĩ tử?" "Cũng may năm xưa khoa cử bọn mình không có dạng đề này, không thì sợ rằng đến cái danh cử nhân cũng chẳng với tới." "Cố Thượng thư có biết đáp án chăng?" Cố Thượng thư đang nhấp ngụm nước liền bị sặc một cái. Hồi trước lúc ra đề, ông có nghe Giang Trân giảng qua mạch suy nghĩ, lúc ấy thì hiểu ra thật, còn gật gù liên hồi khen quá đỗi chí lý. Thế nhưng vừa quay đi một cái là quên sạch sành sanh. Ông vuốt chòm râu, nghĩ mãi nửa ngày mà trong đầu vẫn chỉ là một khoảng trống rỗng, đành quay sang nhìn Giang Trân: "Giang đại nhân, ngài giải đi thôi." Giang Trân rút ra một tờ giấy trắng, cặn kẽ giảng giải. "Đề này trông thì phức tạp, thực chất lại có quy luật hẳn hoi. Ta xin nói hai cách giải dễ hiểu nhất." "Cách thứ nhất, phương pháp giả định. Trước hết chúng ta giả định trong lồng toàn bộ đều là gà, như vậy tổng số chân sẽ ít hơn so với thực tế. Số chân thiếu hụt đi chính là phần chân mà thỏ nhiều hơn gà, mỗi con thỏ nhiều hơn gà hai chân, lấy số chân thiếu đó chia đôi là tính ra được số lượng thỏ. Sau đó lấy tổng số đầu trừ đi số thỏ, ắt ra số gà." "Cách thứ hai, phương pháp nâng chân. Chúng ta giả định bắt tất cả gà và thỏ đều nâng hai chân lên, như vậy số chân còn lại chạm đất trong lồng toàn bộ đều là của thỏ, mà mỗi con thỏ giờ chỉ còn hai chân. Lấy số chân còn lại chia cho hai là ra được số lượng thỏ, rồi lại tính ra số gà là xong." Mọi người nghe xong đều ngây cả ra. "Hóa ra lại đơn giản đến thế?!" "Giang đại nhân thật lợi hại, cách giải khéo léo bực này, rốt cuộc phải là cái đầu thế nào mới nghĩ ra được chứ?" "Lúc trước chúng ta cân nhắc tới lui, luẩn quẩn mãi chẳng thông, qua lời Giang đại nhân nói một phen liền sáng tỏ ngay tức khắc, thật khiến người ta tự thấy hổ thẹn!" Giang Trân trở về chỗ ngồi, tiếp tục lật xem bài thi. Lật mãi, tay nàng bỗng khựng lại. Đây là một bài làm sai, đáp án không đúng, nhưng mạch suy nghĩ giải đề lại khiến mắt nàng sáng bừng lên. Vị sĩ tử kia đã dùng một phương pháp nàng chưa từng thấy ở thời đại này, dường như đang thử vận dụng tư duy lập phương trình để giải. Dẫu còn vụng về, dẫu kết quả cuối cùng tính sai, nhưng cái hướng đi ấy đã thấp thoáng bóng dáng của công thức phương trình hiện đại. Sau khi tổng kết lại, cả kỳ thi hương môn thuật số chỉ có hơn hai mươi người là lần mò được chút manh mối toán học. Nàng cầm bài thi của hơn hai mươi người này đến trước mặt Cố Thượng thư: "Thượng thư đại nhân, hạ quan có một thỉnh cầu. Trong số những người này, nếu ai đã đỗ cử nhân thì thôi, còn người nào trượt, kính xin Thượng thư đại nhân giao danh sách của họ cho hạ quan. Hạ quan muốn đích thân gặp mặt bọn họ, xem thử có ai thực sự có thiên phú về thuật số hay chăng." Cố Thượng thư đương nhiên gật đầu chấp thuận. Những ngày kế tiếp, phòng chấm thi vẫn sáng rực ánh đèn thâu đêm suốt sáng. Các quan viên lao lực ngày đêm, rà soát đối chiếu từng bài một, chẳng dám lơ là nửa phần. Trải qua bao ngày bận rộn, việc chấm thi của kỳ thi hương rốt cuộc cũng hoàn tất. Ngày dán bảng, bên ngoài cống viện Kinh Thành người đông như nêm. Trước bảng vàng, có kẻ kiễng chân ngóng nhìn, đến khi thấy tên mình chễm chệ bên trên thì chẳng màng phong thái mà reo hò ầm ĩ: "Đỗ rồi! Ta đỗ rồi! Cuối cùng ta cũng đỗ cử nhân rồi!" Lại có kẻ đưa mắt tìm kiếm tới lui, nhìn từ đầu bảng đến cuối bảng, hết lần này tới lần khác mà vẫn chẳng thấy bóng dáng tên mình đâu. Nét mong chờ trên gương mặt dần tắt ngấm, thay vào đó là nỗi hụt hẫng và tuyệt vọng sâu cay. Nhiều người hơn thì chỉ biết lặng lẽ gạt nước mắt, thở ngắn than dài, có kẻ không cam lòng còn đấm ngực giậm chân... Nơi góc khuất của đám đông, một thư sinh vận chiếc áo dài vải xanh đã giặt đến bạc màu đang ngồi bệt dưới đất. Hắn tên là Phương Nguyên, đây đã là lần thứ tư hắn lặn lội thi hương. Từ tuổi đôi mươi thi mãi cho đến ngoài ba mươi, vắt kiệt cả thanh xuân lẫn tâm huyết, vậy mà rốt cuộc vẫn trượt bảng vàng. "Phương huynh, đừng buồn nữa." Người bạn đồng môn bên cạnh cúi người xuống, "Không phải huynh không đủ cố gắng, chỉ là thời vận chưa tới mà thôi. Con đường khoa cử này gian nan quá đỗi, hay là từ bỏ đi, về nhà tìm lấy một việc làm, an ổn qua ngày, dẫu sao cũng tốt hơn cứ mòn mỏi thế này." "Từ bỏ ư, thật sự phải từ bỏ sao..." Phương Nguyên ôm lấy mặt, bật khóc nức nở. Đúng lúc ấy, một gia nhân tiến đến trước mặt hắn, cất tiếng hỏi: "Dám hỏi đây có phải Phương Nguyên, Phương tiên sinh không?" Phương Nguyên ngấn lệ ngẩng lên: "Là ta." Gia nhân cung kính nói: "Có quý nhân mời Phương tiên sinh vào phủ trò chuyện, xin tiên sinh đi theo tiểu nhân lối này." Phương Nguyên ngơ ngác theo chân tiểu sai kia chen qua dòng người, cuối cùng dừng lại trước một phủ đệ bề thế, uy nghiêm. Cửa lớn sơn son, mái ngói lưu ly, trước cửa có hai bức tượng sư tử đá đứng sừng sững dũng mãnh. Hắn ngước nhìn lên, thấy trên tấm biển ngạch là mấy chữ lớn: Yến Hòa Công Chúa Phủ. Đầu óc hắn lập tức trống rỗng. Một tú tài thi trượt như hắn, cớ sao lại được mời đến phủ công chúa cơ chứ?