Chương 382: Pháp lý và tình người

Quả nhiên, ngay chiều hôm đó đã có tin tức truyền ra, nha môn huyện không ém nổi vụ án, bách tính vây kín nha môn xin tha, nhà họ Chử cũng đem bạc đến gây sức ép, quan huyện hết cách, đành chuyển thẳng vụ án lên Đình Úy phủ. Trương Thích Chi cùng Trương Thang đích thân tiếp nhận, hẹn vào giờ Tỵ ngày hôm sau, mở phiên công đường xét xử công khai trước cửa nha môn huyện, cho phép dân chúng đến xem. Sáng sớm hôm sau, trước cửa nha môn huyện đã chật ních người xem. Trần Mặc xin phép chưởng quầy nghỉ một buổi, nhét nửa cái bánh bao ngô vào ngực áo rồi chen vào đám đông. Đối với vụ kiện này, trong lòng hắn ôm trọn muôn phần kỳ vọng, thậm chí còn lờ mờ đoán rằng... Liệu truyền nhân Pháp Tổ mà mình cần tìm có phải là hai huynh đệ này chăng? Giờ Tỵ vừa điểm, nha dịch khua chiêng gõ mõ dẹp ra một lối đi, hai cỗ kiệu quan trước sau hạ xuống đất. Người bước xuống từ kiệu trước là Trương Thích Chi, thanh bào quan phục mặc ngay ngắn chỉnh tề, diện mạo nho nhã hiền hòa, khóe miệng mang nụ cười điềm đạm, gật đầu chào bách tính hai bên đường, nhìn chẳng khác nào một thầy đồ dạy học. Người bước xuống từ kiệu sau là Trương Thang, cũng vận thanh bào như thế, nhưng cổ áo cài kín mít, mặt lạnh như băng, ánh mắt quét qua đám đông khiến đám bách tính đang ồn ào lập tức nín bặt quá nửa. Vị này nổi tiếng là kẻ tàn nhẫn, đến chuột cũng đem xử lăng trì, chẳng ai dại gì để lọt vào tầm mắt của hắn. Hai người sóng vai bước vào công đường dựng tạm, ngồi xuống hai bên tả hữu. Kinh đường mộc gõ cạch một tiếng, phiên xử bắt đầu. "Áp giải phạm nhân Vương Nhị lên!" Vương Nhị bị hai nha dịch giải lên, áo vải thô trên người vẫn còn dính bụi đất, trên mặt có mấy vết cào, nhưng vẻ mặt lại vô cùng bình tĩnh. Tay hắn dắt theo cô con gái Vương Tiểu Nha, cô bé mắt sưng mọng như quả óc chó, rụt rè trốn sau lưng cha, bàn tay nhỏ nắm chặt vạt áo hắn. "Kẻ quỳ bên dưới là ai? Mau xưng tên họ." Trương Thích Chi cất lời, giọng không lớn nhưng rành rọt rõ ràng. "Tiểu nhân là Vương Nhị, người Vị Thành, hành nghề thợ rèn." Vương Nhị quỳ xuống, giọng khàn đặc: "Tiểu nhân đã giết Chử Tam, nay đến đầu thú. Việc này hoàn toàn do một mình tiểu nhân làm, không liên quan gì đến con gái tôi, xin đại nhân minh xét." Vương Tiểu Nha "oa" lên một tiếng rồi bật khóc: "Đại nhân thúc thúc, xin người đừng bắt cha con... Là kẻ xấu kia muốn bắt con, cha con chỉ vì cứu con thôi mà..." Dân chúng dưới công đường một phen thở dài than vãn, có người lén gạt nước mắt. Đúng lúc này, quản gia nhà họ Chử ưỡn cái bụng phệ bước ra, mặc áo gấm, trong tay tung tẩy một đĩnh vàng thỏi, chắp tay hướng lên công đường, giọng điệu mang theo vài phần ngạo mạn: "Hai vị đại nhân, tiểu nhân là quản gia Chử phủ. Vương Nhị xông vào tư trạch, cố ý giết người, chứng cứ rành rành. Theo luật lệ Đại Hán ta, kẻ cố ý giết người phải chém đầu. Kính xin hai vị đại nhân xử đoán công minh, làm chủ cho Chử Tam, cũng là để cho hào cường Vị Thành một lời giải thích thỏa đáng!" Hắn vừa dứt lời, dưới công đường đã nổ tung như ong vỡ tổ. "Giải thích cái rắm! Chử Tam là cái thứ gì trong lòng ngươi còn không rõ chắc?" "Phải đấy! Lúc cướp con gái người ta sao không nói tới vương pháp đi?" "Bọn tham quan ô lại! Nhận lợi ích của nhà họ Chử rồi mở miệng nói giúp chứ gì!" Trương Thang cau mày, chộp lấy kinh đường mộc đập mạnh xuống một phát — "Chát!" Một tiếng vang giòn, trấn áp khiến cả đám đông dưới công đường im phăng phắc. "Nơi công đường, từ bao giờ đến lượt một kẻ gia nô như ngươi đứng ra ra lệnh? Cứ theo luật mà dự thính, nếu còn dám lắm lời, vả miệng hai mươi cái rồi đuổi ra ngoài!" Quản gia họ Chử tái mặt, ấm ức lùi sang một bên, không dám ho he tiếng nào nữa. Hắn biết tính Trương Thang, vị này nói được là làm được, quản gì ngươi có phải người nhà họ Chử hay không. Bấy giờ Trương Thích Chi mới thong thả cất lời, trước hết hỏi Vương Nhị ngọn ngành câu chuyện, từ việc Chử Tam bắt cóc người, đến nha môn tố cáo bị ém nhẹm, rồi tới việc nửa đêm xông vào Chử phủ cứu con, giằng co đánh ngất Chử Tam, cuối cùng giận dữ giáng búa, từng chi tiết đều được hỏi cặn kẽ. Vương Nhị cũng không giấu giếm, đem mọi chuyện khai ra ngọn ngành, ngay cả chuyện Chử Tam trước kia từng bức tử hai mẹ con nọ cũng nhắc tới, rồi nói: "Tôi sợ tha cho hắn rồi, sau này lại có con cái nhà khác gặp nạn." Lời khai đã xong, bằng chứng cũng đầy đủ: búa sắt, thi thể Chử Tam, lời khai của hàng xóm láng giềng, tất cả đều khớp nhau. Trương Thích Chi gật đầu, quay sang nhìn Trương Thang bên cạnh: "Hiền đệ, án tình đã rõ, đệ nắm phần đối chiếu điều luật, hãy nói trước xem ý đệ thế nào." Trương Thang cũng không từ chối, ngồi thẳng người dậy: "Theo 'Đại Hán Luật - Tặc Luật', kẻ tự tiện xông vào tư trạch, phạt tám mươi trượng; kẻ cố ý giết người, chém đầu! Vương Nhị nửa đêm xông vào Chử phủ, cầm hung khí giết người, sự thật rành rành, chứng cứ xác thực. Chử Tam tuy có tội ác bắt cóc người, nhưng đã có luật pháp trừng trị, Vương Nhị không có quyền tự tiện hành hình. Huống chi Chử Tam khi ấy đã ngất xỉu, mất đi khả năng kháng cự, Vương Nhị vẫn vung búa đánh chết, thực là cố ý giết người, không hề có nửa phần tình tiết tự vệ." Hắn dừng lại một chút, ánh mắt quét qua đám bách tính dưới công đường, giọng điệu đanh lại: "Bản quan biết các vị thương tình Vương Nhị, cảm thấy Chử Tam chết chưa hết tội. Thế nhưng luật pháp không phải trò đùa, không thể vì kẻ chết là ác nhân mà biến hành vi giết người thành nghĩa cử. Hôm nay nếu chỉ vì 'nghĩa phẫn' mà miễn tội chết cho Vương Nhị, ngày mai ắt sẽ có hàng ngàn hàng vạn kẻ giương cao ngọn cờ 'thay trời hành đạo' để giết người ngay giữa phố! Đến lúc ấy, ai cũng có thể làm phán quan, ai cũng có thể dùng tư hình, vậy cần đến luật pháp để làm gì? Cần đến quan phủ để làm chi?!" "Luật là uy. Luật không lập uy thì dân không sợ luật; dân không sợ luật thì trật tự sụp đổ." Trương Thang giơ tay, chém đinh chặt sắt: "Theo ý ta, Vương Nhị cố ý giết người, tội chứng rành rành, xử chém đầu ngay, ba ngày sau hành hình, yết thị toàn thành để răn đe kẻ khác! Còn chuyện Chử Tam cướp đoạt con gái lành, cùng quan huyện nhận hối lộ ém nhẹm vụ án, sẽ lập án riêng tra xét nghiêm ngặt! Đáng phạt thế nào phạt thế ấy, tuyệt không nhân nhượng!" Lời vừa dứt, dưới công đường xôn xao một phen ầm ĩ. "Dựa vào đâu mà chém chứ! Thật là vô lý quá chừng!" "Đúng đấy! Kẻ ác không ai trị, người tốt lại phải đền mạng sao?" "Vị Trương duyên lại này độc đoán quá rồi! Y hệt như cái thói xử án chuột của hắn năm xưa vậy!" Quản gia họ Chử lại mừng rỡ ra mặt, vội vàng chắp tay: "Đại nhân anh minh! Đại nhân anh minh!" Trương Thích Chi khẽ ho một tiếng, cầm hồ sơ trên bàn lên, thong dong lật hai trang rồi nói: "Hiền đệ, thuộc lòng điều luật là chuyện tốt, nhưng luật pháp không phải mớ câu chữ chết, phải xét tới sự tương xứng giữa lỗi lầm và hình phạt." Hắn xoay người về phía dưới công đường, giọng không cao, nhưng truyền tới tai từng người một cách rành mạch vững vàng: "Bản quan hỏi các ngươi vài câu. Thứ nhất, Chử Tam bắt cóc bé gái mười hai tuổi ngay giữa phố, có tính là trọng tội không? Thứ hai, Vương Nhị đến nha môn tố giác, quan huyện nhận hối lộ ém án không xử, có tính là quan phủ tắc trách không? Thứ ba, Vương Nhị xông vào Chử phủ, tâm nguyện ban đầu là cứu con gái, hay là giết người?" "Ông ấy là vì cứu con gái!" Bách tính dưới công đường đồng thanh hô lớn. "Không sai." Trương Thích Chi gật đầu: "Trong lúc cứu con, giằng co với Chử Tam rồi đánh ngất hắn, ấy là phòng vệ lúc nguy cấp, chẳng những không có tội, mà ngược lại còn hợp tình người. Điểm sai duy nhất chỉ là việc sau đó hắn giận quá mất khôn, bồi thêm búa mà cố ý giết người. Điểm này bản quan có chung cách nhìn với hiền đệ — giết người chính là giết người, không thể tẩy trắng..." Nghe đến đây, đám đông vây xem đều lộ vẻ thất vọng. Xem ra, Trương Thích Chi này cũng cùng chung quan điểm với Trương Thang. Vương Nhị hôm nay chắc chắn khó thoát khỏi kiếp nạn. Trong lòng ai nấy đều ấm ức khôn nguôi, ngay cả Trần Mặc cũng cảm thấy thế. Thành thật mà nói, hai người này quả thực không hề tham nhũng bẻ cong pháp luật, trái lại còn chấp pháp chí công vô tư, thiết diện vô tình. Thế nhưng chẳng hiểu sao, phán quyết cuối cùng đưa ra lại luôn khiến lòng người nghẹn lại một mối băn khoăn... Dường như thứ luật pháp này, thứ thế đạo này, không nên như thế! "Nếu chỉ có bấy nhiêu, e rằng khó lòng trở thành truyền nhân của Pháp Tổ..." Trần Mặc thầm thở dài một tiếng trong lòng. Cũng chính vào lúc này, Trương Thích Chi bỗng đổi giọng, nói tiếp: "Nhưng định tội lượng hình không thể chỉ nhìn kết quả mà bỏ qua căn nguyên!" Hắn giơ lên một ngón tay: "Chử Tam làm ác đi trước, quan phủ tắc trách chen giữa, Vương Nhị lâm vào bước đường cùng mới phải làm ra hạ sách này. Ba điều ấy móc nối chặt chẽ với nhau, không thể chỉ túm lấy mắt xích cuối cùng để định tội, rồi xóa sạch toàn bộ ngọn nguồn nhân quả. Hơn nữa, Vương Nhị sau khi giết người không hề bỏ trốn, chủ động ra đầu thú, khai báo thành khẩn, chiếu theo luật pháp đáng được giảm tội một bậc!" Hắn nhìn sang Trương Thang, giọng điệu mang theo đôi chút bất đắc dĩ: "Hiền đệ luôn nói luật pháp phải lập uy, nhưng luật đâu chỉ để răn đe kẻ ác, mà còn phải thấu tỏ lòng người. Luật là quy củ, chứ không phải con dao để trút giận. Nếu không hỏi ngọn nguồn, chỉ nhìn kết quả mà chém ngọt một nhát, thì có khác gì chuyện năm xưa có kẻ đòi đánh chết con chó cắn người? Chó không hiểu luật, tội ở người nuôi; còn người bị ép vào đường cùng, lẽ nào quan phủ lại không có lấy nửa phần trách nhiệm hay sao?!"